Uzasadnienie
W wyniku oględzin budynku mieszkalnego wielorodzinnego znajdującego się na działce nr 10178 przy ul. P. w Ł. przeprowadzonych w dniu 21.12.2000 r. stwierdzono, że jest to budynek piętrowy, podpiwniczony, o ścianach murowanych z cegły i dachu dwuspadowym krytym eternitem, niezamieszkały.
W części frontowej budynku od strony ulicy na skutek kilku pożarów zostały znacznie nadpalone elementy drewnianej więźby dachowej, murowane pozostałości lukarn dachowych oraz komin, które są obecnie w złym stanie technicznym.
W znacznej części budynku został zawalony strop nad pierwszym piętrem. Powyższy stan w ocenie organu nadzoru budowlanego stanowi potencjalne zagrożenie dla osób postronnych korzystających z chodnika i jezdni w ulicy P., przy której znajduje się omawiany budynek. W tej sytuacji Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego Powiatu G. w Ł. decyzja z dnia 16 stycznia 2001 r. (...) z powołaniem się na art. 66 ust. 1, 2, 3 oraz art. 67 ust. 1 ustawy - Prawo budowlane nakazał Bogumile Iwonie C.:
- rozbiórkę zdewastowanych i spalonych elementów konstrukcji dachowej, pozostałości lukarn, komina do poziomu stropu nad piętrem oraz zawalonego nad pierwszym piętrem,
- zamurowanie okna w ścianie granicznej w parterze budynku mieszkalnego wielorodzinnego od strony działki nr 10180,
- zabezpieczenia pasa chodnikowego przylegającego do budynku od strony ul. P. w uzgodnieniu z właścicielem drogi na czas prowadzenia robót,
- zapewnienie nadzoru nad robotami rozbiórkowymi przez osobę posiadającą uprawnienia budowlane odpowiedniej specjalności.
Ustalił termin przystąpienia do robót rozbiórkowych od dnia 10.03.2001 r. i ukończenie prac rozbiórkowych do dnia 10.04.2001 r., zaś termin zamurowania otworu okiennego do 10.03.2001 r.
Wskazał jako konieczne nakazanie rozbiórki zdewastowanych i spalonych elementów budynku oraz zamurowanie okna wykazując brak swojej legitymacji do nakazania rozbiórki całego obiektu. Zasygnalizował, że właścicielka wszczęła odpowiednie starania o zezwolenie na rozbiórkę, ale nie dopełniła wymaganych formalności przed organem właściwym do orzekania w kwestii pozwolenia na rozbiórkę.
W odwołaniu od powyższej decyzji Bogumiła C. wnosiła o jej uchylenie, bowiem nie obejmuje ona całego obiektu i jest w jej ocenie niewykonalna ze względu na usytuowanie budynku w stosunku do innych obiektów budowlanych.
(...) Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w B. decyzją (...) z dnia 9 marca 2001 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
Wyłożył właściwość organu administracji architektoniczno-budowlanej do orzekania w przedmiocie rozbiórki. Natomiast organ nadzoru budowlanego, jak wskazano, może w oparciu o art. 66 Prawa budowlanego przed uzyskaniem pozwolenia na rozbiórkę nakazać usunięcie nieprawidłowości w celu zlikwidowania bezpośredniego zagrożenia bezpieczeństwa ludzi lub mienia.
Takie zagrożenie część budynku stanowi, dlatego jako zasadne oceniono nałożenie obowiązków wyszczególnionych w decyzji organu I instancji. Wykonane czynności wyeliminują zagrożenie i uniemożliwią przebywanie osób trzecich w obiekcie stanowiącym zagrożenie dla ludzi i mienia. Zauważono, że ze względu na podleganie spornego obiektu pod ochronę zabytków z uwagi na treść art. 67 ust. 2 ustawy - Prawo budowlane nie można podać jako podstawy prawnej art. 67 ust. 1, a wyłącznie art. 66 ust. 1, 2, 3 mógł stanowić podstawę rozstrzygnięcia.
Skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego na powyższą decyzję wniosła Bożena C. domagając się jej uchylenia.
Zarzuciła:
- naruszenie art. 66, art. 67, art. 72 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane i rozporządzenia Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z dnia 15 grudnia 1994 r. w sprawie warunków i trybu postępowania przy rozbiórkach nie użytkowanych, zniszczonych lub nie wykończonych obiektów budowlanych oraz udzielania pozwoleń na zmianę sposobu użytkowania obiektów budowlanych lub ich części,
- naruszenie rozporządzenia Ministra Budownictwa i Przemysłu Materiałów Budowlanych z dnia 28 marca 1972 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy przy wykonywaniu robót.
Wskazywała na konieczność rozbiórki całego obiektu, a nie tylko nakazanej części. Wykazywała, że ze względu na postawę właścicieli nieruchomości sąsiednich nie może uzyskać pozwolenia na rozbiórkę. Oceniła jako niewystarczające do zapewnienia bezpieczeństwa określone w decyzji czynności, które pozostają w kolizji z warunkami technicznymi prowadzenia robót rozbiórkowych zawartymi w "Poradniku technicznym kierownika budowy". Dodatkowo nałożone obowiązki w ocenie skarżącej są niemożliwe do wykonania z przyczyn technicznych /rozporządzenie z dnia 28 marca 1972 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy przy wykonywaniu robót budowlano-montażowych/. Nadto skarżąca podnosiła, że z uwagi na niezamieszkałość budynku wyłączona była możliwość stosowania art. 66 Prawa budowlanego, a z uwagi na podleganie ochronie konserwatorskiej wykluczone było stosowanie art. 67 tej ustawy. Skarżąca uznała, że należało orzec w oparciu o rozporządzenie Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z dnia 15 grudnia 1994 r. w sprawie warunków i trybu postępowania przy rozbiórkach nie użytkowanych, zniszczonych lub nie wykończonych obiektów budowlanych oraz udzielania pozwoleń na zmianę sposobu użytkowania obiektów budowlanych lub ich części, w szczególności o par. 6 tego rozporządzenia, który stanowi: "na podstawie ustaleń wynikających z oględzin, ekspertyzy technicznej oraz rozprawy, właściwy organ, po stwierdzeniu, że obiekt budowlany lub jego część nie nadaje się do remontu, wykończenia lub odbudowy, wydaje decyzję o rozbiórce".
Odpowiadając na skargę (...) Wojewódzki Inspektor nadzoru Budowlanego wnosił o jej oddalenie. Wskazywał na kompetencje poszczególnych organów w orzekaniu w przedmiocie pozwolenia na rozbiórkę, a orzekaniu w sytuacji zagrożenia stanem budynku dla ludzi i mienia. Ocenił, że techniczne wykonanie nałożonych obowiązków będzie możliwe.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zaskarżona decyzja podlegała uchyleniu niezależnie od przyczyn podniesionych w skardze.
Organ odwoławczy zmienił podstawę prawną rozstrzygnięcia pozostawiając samo rozstrzygnięcie wydane w oparciu o art. 67 ust. 1 ustawy - Prawo budowlane z dnia 7 lipca 1994 r. /t.j. Dz.U. 2000 nr 106 poz. 1126/. Słusznie uznał, że przypis art. 67 ust. 2 cyt. ustawy nie pozwalał na nakazanie rozbiórki obiektu budowlanego objętego ochroną konserwatorską, czyli przepisami o ochronie zabytków. Utrzymał jednak w mocy orzeczony nakaz rozbiórki części budynku z powołaniem się na art. 66 pkt 1-3 cyt. ustawy. Tymczasem te dwa przepisy regulują zupełnie inne sytuacje i mają inne cele.
W odróżnieniu od art. 66 celem art. 67 ust. 1 jest nie usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości w obiekcie budowlanym, ale eliminacja obiektów budowlanych lub ich części będących w stanie uniemożliwiającym przywrócenie im prawidłowego stanu technicznego. Także ostatni z podanych przepisów obejmuje wyłącznie obiekt budowlany nie użytkowany /jak w sprawie niniejszej/ lub nie wykończony. Przepis zaś art. 66 ze swej istoty nie dotyczy obiektów wyszczególnionych w art. 67 ust. 1 i ma na celu wyłącznie działanie ukierunkowane na zapewnienie należytego utrzymania obiektów budowlanych.
Na podstawie art. 66 ustawy - Prawo budowlane nie można nakazać wyłączenia obiektu z użytkowania, ani wydać decyzji nakazującej rozbiórkę całości lub części obiektu budowlanego. Przepis powyższy zezwala wyłącznie na wydanie decyzji nakazującej usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości w nieodpowiednim stanie technicznym budynku lub budynku użytkowanym niezgodnie z przeznaczeniem bądź w sposób zagrażający życiu lub zdrowiu albo mieniu, jak też powodującym swym wyglądem oszpecenie otoczenia. Przesłanka zawarta w art. 66 pkt 3 /zagrożenie życia, zdrowia lub środowiska czy bezpieczeństwa mienia/ - dotyczy sposobu użytkowania obiektu budowlanego, a nie stanu technicznego /por. B. Bodziony i inni "Nowe prawo budowlane z komentarzem" Jaktorów 2000 str. 193-194; wyrok NSA z dnia 6 września 1982 r. I SA 298/82 - ONSA 1982 Nr 2 poz. 79/. Dlatego w przedmiotowej sprawie nie można było nakazać rozbiórki części budynku nie użytkowanego, który nie nadaje się do remontu w oparciu o art. 66 ustawy - Prawo budowlane, a tak uczyniono zaskarżoną decyzją.
O pozwolenie na rozbiórkę może ubiegać się skarżąca w drodze postępowania przed organem administracji architektoniczno-budowlanej /starosta/.
Natomiast organy nadzoru budowlanego w razie konieczności niezwłocznego podjęcia działań mających na celu usunięcie niebezpieczeństwa dla ludzi lub mienia mogą rozważyć zastosowanie art. 69 ustawy - Prawo budowlane.
Odnośnie zarzutu skargi stosowania par. 6 rozporządzenia MGPiB z dnia 15 grudnia 1994 r. w sprawie warunków i trybu postępowania przy rozbiórkach (...) /Dz.U. 1995 nr 10 poz. 47/ - to powołany przepis nie może stanowić podstawy rozstrzygnięcia jako, że dotyczy postępowania opartego na podstawie art. 67 ustawy - Prawo budowlane, który jak wyżej wykazano, nie może mieć zastosowania w sprawie niniejszej z uwagi na objęcie budynku ochroną konserwatora zabytków.
Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 22 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 pkt 2 i 3 oraz art. 29 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ orzeczono jak na wstępie.
O kosztach postępowania orzeczono po myśli art. 55 ust. 1 cyt. ustawy o NSA.