Uzasadnienie
Na skutek złożonego w dniu 30 września 1999 r. przez Czesławę Dz. wniosku Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w S. wszczął postępowanie w sprawie wykonanego przez Piotra Z. na nieruchomości przy ul. 1 M. 1 w S. ganku przy budynku mieszkalnym, graniczącym z budynkiem Aleksandra i Czesławy Dz., zamieszkałych przy ul. 1 M.
- Decyzją z dnia 29 listopada 1999 r. organ nadzoru budowlanego orzekł rozbiórkę ganku w oparciu o art. 48 prawa budowlanego z 1994 r. ustalając, że inwestor wykonał go we wrześniu 1999 r. w miejscu zniszczonej werandy nie posiadając pozwolenia na budowę. Powyższa decyzja na skutek odwołania inwestora została przez organ II instancji uchylona /decyzją z 11 stycznia 2000 r./ a sprawa przekazana do ponownego rozpatrzenia. Organ odwoławczy zalecił jednoznaczne wyjaśnienie zakresu wykonanych prac i dokonanie ich kwalifikacji z jednoznacznym ustaleniem czy była to rozbudowa, czy dobudowa, czy tylko zamiana oddzielenia werandy z ażurowego na pełne, co pozwalałoby na stosowanie innych przepisów prawa budowlanego niż art.
- Organ I instancji ponownie przeprowadził oględziny, zebrał dokumentację i decyzją z dnia 14 lutego 2000 r. powołując się na art. 51 ust. 1 pkt 2 i ust. 4 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. "prawo budowlane", nakazał inwestorowi uzyskanie pozwolenia na użytkowanie wybudowanego łapacza wiatru wskazując, iż uzyskanie pozwolenia na użytkowanie winno nastąpić na podstawie inwentaryzacji wykonanych robót budowlanych oraz po stwierdzeniu zdatności rozbudowy do użytkowania i uzgodnieniu jej z Wojewódzkim Konserwatorem Zabytków w B. z uwagi na położenie obiektu w strefie ochrony konserwatorskiej. Uzasadniając decyzję organ wskazał, że wykonane przez inwestora roboty, to roboty remontowe, które nie wymagały w związku z tym pozwolenia na budowę.
Odwołanie od tej decyzji wywiedli Aleksander i Czesława Dz., którzy podali, iż przed rzekomym remontem stary ganek sąsiada stanowiły de facto schody betonowe z balustradą, usytuowane wzdłuż elewacji frontowej i nie wystające poza lico ich budynku, czyli poza obowiązującą linię zabudowy. Dobudowany teraz ganek z nowowykonanymi schodami zlokalizowany jest prostopadle do elewacji frontowej, tj. wzdłuż granicy działek stron. Nie można więc tych prac uznać za remont, gdyż taki nie spowodowałby powiększenia powierzchni zabudowy ani kubatury, nie wspominając o zmianie trzech elewacji. Zrealizowany obiekt jest typową samowolą budowlaną, ponieważ:
- został usytuowany na granicy działki bez zgody sąsiada,
- został wykonany bez uzgodnienia ze służbami konserwacji zabytków,
- narusza wynikającą z miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego linię zabudowy,
- nie posiada zabezpieczeń przeciwpożarowych.
Skarżący wskazali, że art. 51 ust. 1 pkt 2 prawa budowlanego stosuje się w przypadkach innych niż określone art. 48, a tenże przypadek wyczerpuje przesłankę z art. 48 prawa budowlanego.
Wojewódzki (...) Inspektor Nadzoru Budowlanego w B. przeprowadził w dniu 20 kwietnia 2000 r. oględziny terenu inwestycji, w którym uczestniczyły strony, utrwalił stan faktyczny na szkicach i w protokole oraz dołączył do akt fotografie obrazujące wygląd starego ganku i obecnej dobudowy a następnie decyzją z dnia 2 maja 2000 r. uchylił w całości decyzję pierwszoinstancyjną i orzekł rozbiórkę samowolnie wybudowanego ganku wraz ze schodami jako dobudowy do istniejącego budynku mieszkalnego Piotra Z., wskazując, iż rozbiórka winna obejmować: ściany zewnętrzne, daszek o szerokości 1 metra na całej swojej długości i schody zewnętrzne wraz z podestem. Organ odwoławczy w uzasadnieniu powołał się na następujące ustalenia. W wyniku samowolnie wykonanych przez Piotra Z. robót poszerzono o 1 metr płytę żelbetową stanowiącą zadaszenie nad wejściem do budynku, wykonano ściany murowane w miejscu istniejącej poprzednio balustrady stalowej oraz wykonano przed wiatrołapem podest obłożony terakotą wraz ze schodami. Powstał nowy murowany ganek, zrealizowany bezpośrednio przy granicy z działką państwa Dz., którzy nie wyrazili na tę zabudowę zgody. Powyższych prac nie można zakwalifikować jako remontowych ale jako budowę ganku od podstaw, na którą zgodnie z art. 29 prawa budowlanego potrzebne jest pozwolenie budowlane. Takiego pozwolenia inwestor nie posiadał. Stąd należało w oparciu o art. 48 prawa budowlanego orzec nakaz rozbiórki.
W wywiedzionej do NSA na tę decyzję skardze inwestor wniósł o uchylenie decyzji zarzucając jej naruszenie art. 48 ustawy "prawo budowlane". Skarżący przyznał, że w 1999 r. wykonał w miejsce istniejącej balustrady ściany murowane oraz nowe zewnętrzne schody do budynku oraz poszerzył daszek żelbetowy nad wejściem do budynku o około 30-40 cm /a nie 1 metr, jak przyjął organ/. Wybudowany łapacz wiatru nie jest oddzielony od pozostałej części budynku drzwiami i stanowi z nim jedną funkcjonalną całość. Ewentualna rozbiórka łapacza wiatru spowodowałaby "odkrycie" i niezabezpieczenie pomieszczeń budynku.
Skarżący posiłkując się słownikową definicją "ganku" zaprzeczył, by jego obudowa schodów była gankiem a akcentując, że ściany obudowy są jedynie samonośnymi elementami stwierdził, że na wykonanie tych robót nie było potrzebne pozwolenie na budowę, tym bardziej, że obudowa nie stanowi - jego zdaniem - części obiektu budowlanego a zatem nie mógł mieć do niej zastosowania art. 48 ustawy "prawo budowlane".
Podlaski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważy, co następuje:
Skarga jako niezasadna podlegała oddaleniu.
Sąd zgadza się z oceną organu nadzoru budowlanego, że roboty, które wykonał w 1999 r. skarżący przy swoim budynku mieszkalnym wymagały uprzedniego uzyskania pozwolenia na budowę i nie ma przy tym znaczenia fakt nazwania efektu tych robót "gankiem", jak przyjął organ, czy "łapaczem wiatru", jak określił to skarżący. W wyniku spornych robót poszerzona została płyta żelbetowa stanowiąca zadaszenie nad wejściem do budynku, w miejscu poprzednio istniejącej balustrady stalowej wykonano murowane ściany i wykonano podest ze schodami w kierunku ul. 1-go Maja, tj. prostopadle do budynku w miejsce dotychczasowych schodów biegnących wzdłuż budynku. W ten sposób powstała "dobudówka" do budynku mieszkalnego, w ogóle nie istniejąca przedtem /były jedynie inaczej usytuowane schody z zadaszeniem/. Definicja "remontu" zawarta w art. 3 pkt 8 ustawy "prawo budowlane" obejmuje wykonywanie w istniejącym obiekcie budowlanym robót budowlanych polegających na odtworzeniu stanu pierwotnego, a w tym przypadku w następstwie dokonanych robót powstała nowa jakość, coś czego wcześniej nie było w takim kształcie. Przyjmując zresztą nawet za skarżącym, że wykonane roboty były jedynie remontem, i tak należałoby je poprzedzić pozwoleniem na budowę, a nie jedynie zgłoszeniem z tej chociażby przyczyny, że wpłynęły na zmianę wyglądu w odniesieniu do otaczającej zabudowy miasta a ta okoliczność na równi ze zmianą lub wymianą elementów konstrukcyjnych obiektów wyłącza remonty z obowiązku jedynie ich zgłoszenia. /vide: art. 29 ust. 1 pkt 1 ustawy "prawo budowlane"/. Zaprzeczanie temu, że dobudowany fragment obiektu budowlanego jest jego częścią w sytuacji, gdy sam skarżący nazywa go elementem obiektu, jest twierdzeniem wręcz absurdalnym. Nie można też zgodzić się ze skarżącym, że dobudowa elementu obiektu nie wymaga zgody właścicieli sąsiedniej nieruchomości w sytuacji, gdy dobudowany element przylegać ma bezpośrednio do granicy działki.
Tak jak usytuowanie budynku przy granicy działki wymaga pisemnej zgody właściciela sąsiedniej nieruchomości, zgodnie z par. 12 ust. 6 rozporządzenia MGPiB z dnia 14 grudnia 1994 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie /t.j. Dz.U. 1999 nr 15 poz. 140/, tak i usytuowanie wszelkich dobudówek do budynku przy granicy działki wymaga pisemnej na to zgody sąsiada. W niniejszej sprawie; na co zwrócili uwagę właściciele sąsiedniej nieruchomości w odwołaniu od decyzji pierwszoinstancyjnej, skarżący nie uzyskał ich zgody na realizację dobudówki do swego budynku przy granicy działki, a zatem powyższa okoliczność również czyni sporne roboty budowlane niezgodnymi z prawem. Zawarte w uzasadnieniu skargi twierdzenie, jakoby nakazana rozbiórka była niewykonalna z racji ścisłego połączenia dobudowanego elementu z pomieszczeniami mieszkalnymi skarżącego, całkowicie pomija okoliczność, że owego połączenia skarżący dokonał samowolnie, a zatem to jego obciążają teraz wszelkie koszty związane z przywróceniem dotychczasowego kształtu wejścia do obiektu.
Nie usprawiedliwia skarżącego nieznajomość przepisów prawa i brak należytej wiedzy co do potrzeby pozwolenia budowlanego na wykonanie zakwestionowanych robót budowlanych. Zasada "ignorantia iuris nocet" nakłada na każdego obywatela powinność zapoznania się z prawem, ponieważ jego nieznajomością nie można się tłumaczyć. Przepisy ustawy "prawo budowlane" są powszechnie dostępne, zaś szczegółowej informacji w zakresie obowiązków inwestora należało zaciągnąć w organach administracji. Samowola budowlana polegająca na prowadzeniu robót bez ostatecznego pozwolenia na budowę jest sankcjonowana obligatoryjnym nakazem rozbiórki, od którego organ nadzoru budowlanego odstąpić nie może. W niniejszej sprawie organ II instancji zastosował w sposób właściwy przepisy prawa materialnego i - wbrew twierdzeniom strony - nie naruszył art. 48 ustawy "prawo budowlane".
Stąd skargę należało oddalić /art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym - Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./.