Uzasadnienie
Inspektor Kontroli Skarbowej w Urzędzie Kontroli Skarbowej w B. po przeprowadzeniu postępowania kontrolnego w Agencji Pośrednictwa Handlowego "G." w Ł. Waldemara G. prowadzącej działalność gospodarczą w zakresie handel hurtowy i detaliczny głównie sprzętem RTV stwierdził, że Waldemar G. dokonał obniżenia podatku należnego o podatek naliczony wynikający z oryginałów faktur VAT wystawionych w 1995 roku przez Przemysława K. z Przedsiębiorstwa Handlowego "A.-S." w O. W wyniku kontroli skarbowych przeprowadzonych w Przedsiębiorstwie Handlowym "A.-S." w O. ustalono, iż Przemysław K. nie posiadał dokumentacji podatkowej za 1995 rok, kopii faktur VAT od (...) do (...) i od (...) do (...) wystawionych dla APH "G." w 1995 roku.
Biorąc powyższe pod uwagę, stosownie do przepisu art. 10 ust. 2 ustawy z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym /Dz.U. nr 11 poz. 50 ze zm./ i w związku z par. 35 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 8 grudnia 1994 r. w sprawie wykonania przepisów ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym /Dz.U. nr 133 poz. 688 ze zm./ Inspektor określił zobowiązanie podatkowe oraz nadwyżkę podatku naliczonego nad należnym do przeniesienia na następny miesiąc w prawidłowej wysokości. Zgodnie bowiem z ww. przepisem par. 35 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 8 grudnia 1994 r., gdy nabywca towarów posiada faktury nie potwierdzone kopią u sprzedawcy, faktury te nie stanowią podstawy do obniżenia podatku należnego oraz zwrotu różnicy podatku lub zwrotu podatku naliczonego.
Inspektor określił również wysokość odsetek za zwłokę od zaległości podatkowej za miesiące maj - grudzień 1995 r. mając na uwadze przepis art. 56 par. 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa /Dz.U. nr 137 poz. 926 ze zm./.
Odwołanie od decyzji wniósł Waldemar G. zarzucając obrazę par. 54 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 21 grudnia 1995 r. oraz art. 10 ust. 2 ustawy o podatku od towarów i usług i wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i umorzenie postępowania.
W uzasadnieniu podatnik podniósł, że sprzedawca Przemysław K. prowadził działalność gospodarczą, wystawiał faktury, z których oryginał otrzymywał skarżący a kopia pozostawała u sprzedawcy. W takiej sytuacji ryzyko niewłaściwego lub nieuczciwego kontrahenta nie może w każdej sytuacji obciążać nabywcę towarów i usług.
Izba Skarbowa w B. po rozpatrzeniu odwołania zaskarżoną decyzję utrzymała w mocy podzielając w pełni stanowisko organu I instancji, że prawo do odliczenia podatku naliczonego od podatku należnego jest uzależnione od spełnienia wielu warunków. Jednym z nich jest to, aby wystawca faktur /sprzedawca/ posiadał ich kopie. Powyższe wyraźnie wynika z treści par. 35 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 8 grudnia 1994 r. w sprawie wykonania przepisów ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym. Ponieważ podatnik odliczył podatek naliczony z faktur VAT nie potwierdzonych kopią u sprzedawcy, to w konsekwencji zawyżył o tę kwotę podatek naliczony.
W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego Waldemar G. zarzucił naruszenie prawa materialnego polegające na sprzeczności par. 35 ust. 4 pkt 2 cytowanego rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 8 grudnia 1994 r. z art. 56 Ustawy Konstytucyjnej z dnia 17 października 1992 roku, z art. 92 ust. 1 i art. 217 Konstytucji RP z dnia 2 kwietnia 1997 r. oraz z art. 2 Konstytucji.
W ocenie skarżącego, tylko przepisy ustawy mogą stanowić, w jakich przypadkach podatnik traci uprawnienia do obniżenia kwoty podatku należnego. Wymieniony wyżej przepis rozporządzenia Rady Ministrów rażąco narusza przepisy materialne tj. art. 92 i art. 217 Konstytucji, gdyż zawiera uregulowanie aktem wykonawczym do materii zastrzeżonej do regulacji ustawowej.
Mając na uwadze fakt, iż art. 19 ustawy o VAT ustanawia zasadę obniżania kwoty podatku należnego o podatek naliczony, a art. 25 tej ustawy określa przypadki, w jakich podatnik traci uprawnienia do obniżenia kwoty podatku należnego - należy stwierdzić, iż gdyby ustawodawca chciał rozszerzyć przypadki określone w art. 25 ustawy, to uczyniłby to w tym przepisie.
Skarżący podniósł również, że dokonał należytej staranności przy sprawdzaniu wiarygodności kontrahenta, nie budzi też wątpliwości, że transakcje gospodarcze między podmiotami miały miejsce, rzetelnie wypełnił swoje obowiązki aby nie dokonać odliczeń.
W odpowiedzi na skargę Izba Skarbowa w B. podtrzymała swoje stanowisko i wniosła o oddalenie skargi. Izba Skarbowa podniosła dodatkowo, że podatnik, który otrzymał fakturę nie potwierdzoną kopią u sprzedawcy, ma prawo domagać się od tego sprzedawcy odszkodowania za poniesione straty na drodze cywilnoprawnej.
Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 16 czerwca 1998 r., U 9/97 orzekł, że par. 54, ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 15 grudnia 1997 r. w sprawie wykonania przepisów ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym nie jest niezgodny z art. 92 ust. 1 i art. 217 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. W 1995 roku odpowiednikiem ww. par. 54 ust. 4 pkt 2 był par. 35 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia Ministra Finansów dnia 8 grudnia 1994 roku.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Wynikające z art. 19 ust. 1 ustawy o podatku od towarów i usług prawo podatnika do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego przy nabyciu towarów i usług podlega wielu ograniczeniom. Jednym z nich jest obowiązujący w 1995 r. przepis par. 35 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 8 grudnia 1994 r. w sprawie wykonania przepisów ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym /Dz.U. nr 133 poz. 688 ze zm./.
W myśl tego przepisu w przypadku gdy nabywca posiada fakturę lub fakturę korygującą nie potwierdzoną kopią u sprzedawcy, faktury te nie stanowią podstawy do obniżenia podatku należnego oraz zwrotu różnicy podatku lub zwrotu podatku naliczonego.
W przedmiotowej sprawie jest niesporne, że podatnik Waldemar G. prowadzący Agencję Pośrednictwa Handlowego "G." w Ł. odliczył w 1995 r. podatek naliczony VAT na podstawie nie potwierdzonych kopią u wystawcy tj. PH "A.-S." Przemysław K. w O. 45 faktur na łączną kwotę brutto 356.662,40 złotych. Poza sporem jest też, że Przemysław K. nie posiadał dotyczących 1995 r.: księgi przychodów i rozchodów, ewidencji zakupu i sprzedaży VAT, dokumentacji podatkowej.
Zarzuty skargi sprowadzają się do kwestionowania zgodności z przepisami Konstytucji RP wymienionego wyżej par. 35 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia Ministra Finansów.
Sąd nie podziela podniesionych w skardze zarzutów. Występujący w sprawie problem był przedmiotem rozważań Trybunału Konstytucyjnego. Wyrokiem z dnia 16 czerwca 1998 r. U 9/97 Trybunał Konstytucyjny orzekł, że par. 35 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 15 grudnia 1997 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym nie jest niezgodny z art. 92 ust. 1 i art. 217 Konstytucji RP /obwieszczenie - Dz.U. 1998 nr 76 poz. 506/. W 1995 r. odpowiednikiem ww. par. 54 ust. 4 pkt 2 był par. 35 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 8 grudnia 1994 r. Oba rozporządzenia wydane zostały w oparciu o te same przepisy ustawy o podatku od towarów i usług.
W rozważaniach Trybunał Konstytucyjny podkreślił, m.in., że jedynie spełnienie konkretnych warunków uprawnia nabywcę do odliczenia podatku naliczonego. Zdaniem Trybunału Konstytucyjnego nie ma znaczenia, czy ktoś przyjmuje fakturę w dobrej czy złej wierze. Ryzyko wyboru kontrahenta zawsze obciąża nabywcę towarów lub usług, przede wszystkim dlatego, że istnieje możliwość wyboru innego partnera, bardziej wiarygodnego. Powyższe rozstrzygnięcie Trybunału Konstytucyjnego jest zgodne z zasadami rządzącymi podatkiem VAT. Przyjęcie prezentowanego w skardze stanowiska prowadziłoby do akceptacji poglądu, że podatnik może odliczyć podatek naliczony, którego nikt nie zapłacił. Przy czym podatnik jako sprzedawca towaru wlicza podatek naliczony w cenę towaru.
Z przytoczonych powodów Sąd uznał skargę za niezasadną i oddalił ją na mocy art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./.