Wyrok NSA oz. w Białymstoku z 9 kwietnia 1997 r., SA/Bk 816/97

Teza

Przejęcie gruntów z Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa w zarząd na czas nieoznaczony nie może być uważane za trwałe zagospodarowanie gruntów w rozumieniu przepisu art. 12 ust. 6 ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym /Dz.U. 1993 nr 94 poz. 431 ze zm./.

Uzasadnienie

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. decyzją z 13 maja 1997 r. (...), wydaną na podstawie art. 12 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym /Dz.U. 1993 nr 94 poz. 431 ze zm./, po rozpatrzeniu odwołania Dyrektora Ośrodka Doradztwa Rolniczego w S. od decyzji Wójta Gminy S. z 13.02.1997 r. w sprawie odmowy zwolnienia od podatku rolnego gruntów otrzymanych w zarząd z Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa, utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Odmowę zwolnienia organ I instancji uzasadnił okolicznością, iż zwolnienie, o które ubiega się zainteresowany Ośrodek przysługuje z tytułu trwałego zagospodarowania gruntów, przez co uważa się objęcie gruntów w dzierżawę lub użytkowanie na okres nie krótszy niż 10 lat /art. 12 ust. 6 ustawy o podatku rolnym/. Ponieważ przepis art. 2 ustawy z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa /Dz.U. nr 107 poz. 464/ odróżnia pojęcie zarządu i użytkowania należy przyjąć, że zarząd nie jest terminem równoznacznym z użytkowaniem, co powoduje, iż należało odmówić udzielenia zwolnienia od podatku. Organ odwoławczy podzielił pogląd, iż ustawa o podatku rolnym nie przewiduje zwolnienia od podatku gruntów będących w zarządzie. Nadto organ odwoławczy stwierdził, iż zwolnienie nie przysługuje i z tego względu, że grunty objęte w zarząd zostały wydane Ośrodkowi protokołem zdawczo-odbiorczym z 5 stycznia 1995 r. natomiast znowelizowane przepisy ustawy o podatku rolnym, zwalniające z podatku grunty objęte w trwałe zagospodarowanie z Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa, weszły w życie 1 stycznia 1997 r. Ponieważ ustawodawca nie stworzył normy prawnej rozstrzygającej, że zwolnienia według nowych przepisów powinny być zastosowane do przypadków wcześniejszych objęcia gruntów Zasobu, dlatego przepis art. 8 ustawy z dnia 24 lipca 1996 r. o zmianie ustaw o podatku rolnym o lasach (...) /Dz.U. nr 91 poz. 409/ musi być rozumiany dosłownie, że nowelizacja wchodzi w życie 1 stycznia 1997 r. A zatem nie może mieć zastosowania do gruntów objętych w zagospodarowanie przed tą datą.

W skardze do NSA dyrektor Ośrodka Doradztwa Rolniczego wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji z powodu jej niezgodności z prawem Skarżący uważa, że dla celów podatku rolnego, pomimo wyraźnego zapisu w ustawie o zwolnieniu gruntów będących w dzierżawie lub użytkowaniu, pojęcie zarządu jest tożsame z użytkowaniem, a istotnym w sprawie, jest fakt, czy grunty są użytkowane /można mieć co w zarządzie i nie użytkować/, który to warunek Ośrodek spełnia, użytkując grunty poprzez prowadzenie rolniczej działalności doświadczalnej.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko z uzasadnienia decyzji.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Nie można podzielić stanowiska zajętego w uzasadnieniu decyzji organu odwoławczego, że zwolnienie od podatku rolnego uregulowane przepisem art. 12 ust. 1 pkt 4 ustawy o podatku rolnym /w brzmieniu nadanym przez ustawę z 4 lipca 1996 r./ nie ma zastosowania do gruntów objętych w trwałe zagospodarowanie przed dniem 1 stycznia 1997 r. Wolą ustawodawcy było bowiem ustanowienie zasady bezpośredniego działania nowego prawa, niezależnie od tego/ czy grunty zostały przejęte w trwałe zagospodarowanie przed, czy po wprowadzeniu zmian w przepisie. Stanowisko takie zajął i obszernie uzasadnił Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale 5 sędziów z dnia 20 października 1997 r. /FPK 11/97 - ONSA 1998 Nr 1 poz. 10/. Skład orzekający w niniejszej sprawie podziela to stanowisko.

Zagadnieniem spornym pomiędzy skarżącym a organami, a jednocześnie decydującym o zasadności lub bezzasadności skargi jest kwestia, czy przejęcie gruntów z Zasobu Własności Rolnej Skarbu państwa przez państwową jednostkę organizacyjną nie posiadającą osobowości prawnej w zarząd na czas nieoznaczony należy uznać formę trwałego zagospodarowania, o którym owa w art. 12 ust. 6 ustawy o podatku rolnym? Zgodnie z dyspozycją przepisu za trwałe zagospodarowanie, o którym mowa w art. 1 pkt 4 ust. 5 tegoż przepisu, uważa się objęcie gruntów w dzierżawę lub użytkowanie na okres nie krótszy niż 10 lat.

Dzierżawa gruntów rolnych, prawo użytkowania oraz zarząd gruntami rolnymi mają tę wspólną cechę, iż każde z praw zawiera w sobie uprawnienie do korzystania z gruntów i pobierania z nich pożytków. Jednakże każde z nich stanowi odrębny typ prawa podmiotowego. Dzierżawa jest zobowiązaniowym stosunkiem prawnym uprawniającym dzierżawcę do korzystania z rzeczy i pobierania z niej pożytków /art. 693 par. 1 Kc/. Użytkowanie jest ograniczonym prawem rzeczowym, którego treść polega na uprawnieniach do używania rzeczy i do pobierania jej pożytków /art. 252 Kc/. Natomiast zarząd jest odrębną instytucją prawną w zakresie gospodarowania zasobami gruntów państwowych; nie jest bezspornie ograniczonym prawem rzeczowym. Nie sposób wszakże ujmować zarządu jako termin techniczny lub techniczno-prawny, lecz jako prawo o określonej treści, do którego należy uprawnienie do korzystania z gruntów przejętych w zarząd.

Pomimo podobieństwa uprawnień można jedynie w płaszczyźnie ekonomicznej traktować dzierżawcę, użytkownika i zarządcę jako użytkujących grunty. na płaszczyźnie prawnej dzierżawa, prawo użytkowania i zarząd są odrębnymi instytucjami prawnymi.

Mając na uwadze powyższe rozważania Sąd stwierdził, iż zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem.