Uzasadnienie
Decyzją nr [...] z dnia [...].05.2003 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w B. umorzył postępowanie w sprawie "budynku mieszkalnego zrealizowanego przez A. i M. N. na działce nr [...] we wsi R. [...]". Jako podstawę prawną orzeczenia wskazał art. 105 kpa.
Ocenił postępowanie jako bezprzedmiotowe powołując się na ustalenia poczynione podczas oględzin w dniu 03.04.2003 r. Ustalono wówczas, że inwestorzy uzyskali pozwolenie na budowę w dniu [...].05.1979 r. i zrealizowali budynek w oparciu o to pozwolenie nie dokonując istotnych odstępstw od warunków pozwolenia. Budynek został zgłoszony do użytkowania w 1982 roku.
Odwołanie od powyższej decyzji wniosła D. C. powołując się na brak w aktach sprawy dowodów potwierdzających uzasadnienie decyzji. Kwestionowała swój udział w oględzinach wynikający z protokołu tej czynności. Przedłożyła dokumenty świadczące o toczących się postępowaniach między właścicielami nieruchomości nr [...].
Po rozpoznaniu powyższego odwołania P. Wojewódzki Inspektor Nadzoru B. w B. decyzją nr [...] z dnia [...].06.2003 r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Podzielił ustalenia organu I instancji, iż sporny obiekt budowlany został zbudowany na podstawie pozwolenia budowlanego, a inwestorzy nie dokonali odstępstw od wymogów pozwolenia na budowę. Budynek o wymiarach 8,80m x 8,00m znajduje się w odległości około 4,80m od granicy z działką sąsiednią i od budynku mieszkalnego odwołującej się.
W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego na powyższą decyzję D. C. domagała się uchylenia zaskarżonej decyzji. Podnosiła te same, co wcześniej w odwołaniu okoliczności braku dowodów, na podstawie których dokonano ustaleń oraz brak faktycznego jej udziału w oględzinach. Jak dowodziła, podczas oględzin przebywała z mężem na swojej działce, a nie była poproszona na działkę inwestora.
P. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w B. wnosił o oddalenie skargi.
W tym miejscu należy zauważyć, iż w związku z wejściem w życie z dniem 01.01.2004 r. ustawy z dnia 25.07.2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269) oraz ustawy z dnia 30.08.2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270) i utratą mocy ustawy z dnia 11.05.1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz.U. nr 74, poz. 368 ze zm.) – co wynika z treści art. 1 do 3 ustawy z dnia 30.08.2002 r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sadów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1271), sądem rozstrzygającym skargę jako sąd pierwszej instancji był wojewódzki sąd administracyjny.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga jest uzasadniona i podlegała uwzględnieniu.
Zasadny pozostaje zarzut braku materiału dowodowego, na podstawie którego organy nadzoru budowlanego poczyniły ustalenia. Powołano się na pozwolenie na budowę z dnia [...].05.1979 r. oceniając, że obiekt budowlany został wykonany zgodnie z warunkami tego pozwolenia. Z treści protokołu oględzin z dnia 03.04.2003 r. wynika co prawda, iż inwestor okazał pozwolenie na budowę nr [...] oraz dokumentację techniczną, ale "odmówił wykonania kserokopii". Dysponujący dokumentem pracownik inspektoratu nadzoru budowlanego nie opisał, co wynika z treści decyzji (dane dotyczące obiektu budowlanego), ani co wynika z dokumentacji technicznej projektu budowlanego stanowiącego załącznik do decyzji, a stwierdził, iż inwestycję wykonano bez istotnych odstępstw od pozwolenia na budowę. Organ II instancji podzielił te ustalenia nie mając materiału dowodowego stanowiącego podstawę do kontroli ustaleń zaskarżonej do niego decyzji organu I instancji.
Także skład orzekający wojewódzkiego sądu administracyjnego nie może dokonać kontroli prawidłowości ustaleń organów nadzoru budowlanego dysponując zebranym przez te organy materiałem dowodowym. Zatem decyzje organów obu instancji zapadły z naruszeniem zasad postępowania administracyjnego (art. 6, art. 7, art. 8, art. 77§1, art. 79§1 i 2, art. 80 i art. 107§3 kpa), co mogło mieć wpływ na wynik postępowania.
Drugi zarzut skargi, wskazujący na naruszenie zasady zapewnienia stronie czynnego udziału w postępowaniu (art. 10§1 kpa) także pozostaje uzasadniony. Co prawda w protokole oględzin z dnia 03.04.2003 r. D. i J. C. zostali wpisani jako obecni podczas czynności, ale w treści protokołu nie znajduje się jakiekolwiek ich oświadczenie, a także prawdopodobnie nie podpisali protokołu (na cztery osoby stron wyszczególnionych jako obecne protokół zawiera dwa podpisy, w tym jeden czytelny "N. M."). W tym miejscu należy wskazać, że zgodnie z treścią art. 68§2 kpa powód odmowy podpisu powinien wynikać z treści protokołu.
Nadto Sąd z urzędu stwierdza, iż wbrew nakazowi wynikającemu z art. 10§1 kpa przed wydaniem decyzji strony nie zostały zawiadomione o zgromadzeniu materiału dowodowego, możliwości zapoznania się z nim oraz złożenia wyjaśnień i dowodów. Stanowiło to także naruszenie prawa stron do czynnego udziału w każdym stadium postępowania.
Powyższe uchybienia, mogące mieć wpływ na wynik sprawy dyskwalifikowały obie decyzje i skutkowały ich uchyleniem. Zasada ekonomii procesowej, a przede wszystkim potrzeba przeprowadzenia postępowania faktycznie od podstaw i potrzeba zapewnienia dwuinstancyjności postępowania administracyjnego leżały u podstaw uchylenia także decyzji organu I instancji.
Rozpoznając ponownie sprawę należy spowodować, by w materiale dowodowym znalazły się dokumenty, na podstawie których czynione będą ustalenia (pamiętając o treści art. 77§1 kpa), a oględziny zostały przeprowadzone prawidłowo, zaś w całym postępowaniu musi być zagwarantowana zasada zapewnienia stronie czynnego udziału w każdym stadium postępowania.
Na podstawie art. 145§1 pkt 1 lit. c, art. 135 i art. 152 ustawy z dnia 30.08.2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270) w zw. z art. 97§1 ustawy z dnia 30.08.2002 r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1271) orzeczono jak wyżej. Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania zapadło po myśli art. 200 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w zw. z art. 97§2 cytowanej ustawy – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.