Wyrok NSA oz. w Białymstoku z 7 listopada 1996 r., SA/Bk 986/95

Teza

Samo przeznaczenie nieruchomości w planach zagospodarowania przestrzennego na cele uzasadniające wywłaszczenie nie jest wystarczające do przyjęcia iż tym samym każde rozporządzenie w formie umowy sprzedaży uzasadnia przyjęcie że czynność taka zwolniona jest od obowiązku uiszczenia opłaty skarbowej na podstawie art. 3 ust. 1 pkt 1 lit. "h" ustawy z dnia 31 stycznia 1989 r. o opłacie skarbowej /Dz.U. nr 4 poz. 23 ze zm./.

Uzasadnienie

Decyzją z dnia 3 lipca 1995 r. (...) Dyrektor Izby Skarbowej w B. utrzymał w mocy decyzję Urzędu Skarbowego w B. z dnia 24 marca 1995 r. (...) w sprawie odmowy zwrotu opłaty skarbowej pobranej przez notariuszy w związku z nabyciem przez Przedsiębiorstwo Budowlano-Usługowe "B." w B. działek położonych w B. W uzasadnieniu wskazano, iż organ I instancji prawidłowo ustalił, że pobrana przez notariuszy opłata skarbowa od nabycia przez Przedsiębiorstwo Budowlano-Usługowe "B." działek niezabudowanych położonych w B. przy ul. W. i udziału 2/4 części działki niezabudowanej przy drodze do ul. P. nie podlega zwrotowi.

Wyłączenie od jej pobrania wskazane w art. 3 ust. 1 pkt 1 lit. "h" ustawy z dnia 31 stycznia 1989 r. o opłacie skarbowej /Dz.U. nr 4 poz. 23 ze zm./ na które powołuje się odwołujące przedsiębiorstwo ma zastosowanie tylko do tych umów sprzedaży w których jedną ze stron jest Skarb Państwa lub gmina, a nieruchomość będąca przedmiotem umowy sprzedaży przeznaczona jest na cele uzasadniające jej wywłaszczenie. Przepisu powyższego nie można bowiem stosować samoistnie lecz w powiązaniu z przepisami ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości /Dz.U. 1991 nr 30 poz. 127 ze zm./ które określa warunki i cele na jaki może być wywłaszczona nieruchomość. Art. 46 ww. ustawy stanowi, iż nieruchomość może być wywłaszczona na cele określone w tym przepisie pod warunkiem, że wywłaszczenie będzie dokonane na rzecz Skarbu Państwa lub na rzecz Gminy. Nadto podniesiono też iż w świetle opinii wydanej przez Urząd Miejski, Wydział Architektury, Gospodarki Przestrzennej i Ochrony Środowiska (...) z dnia 13 marca 1995 r. obszar na którym położone są omawiane działki nie stanowi terenu zorganizowanego budownictwa wielorodzinnego w rozumieniu art. 11 ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości z 1985 r. nie można więc uznać, iż zostały one nabyte na cele uzasadniające ich wywłaszczenie. W tym stanie faktycznym i prawnym decyzją organu I instancji Izba Skarbowa uznała za zgodną z prawem.

W skardze na powyższą decyzję Przedsiębiorstwo Budowlano-Usługowe "B." zarzuciło jej niezgodność z art. 3 ust. 1 pkt 1 lit. "h" ustawy z dnia 31 stycznia 1989 r. o opłacie skarbowej /Dz.U. nr 4 poz. 23 ze zm./ i wniosło o jej uchylenie.

Zdaniem skarżącego skoro nabyte przez niego działki w celu ich zabudowy budynkami mieszkalnymi wielorodzinnymi znajdowały się w obszarze przeznaczonym w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego miasta B. na cele zorganizowanego budownictwa wielorodzinnego co zostało potwierdzone przez Wydział Architektury Urzędu Miasta B. to tym samym istniała podstawa do zastosowania art. 3 pkt 1 pkt 1 lit. "h" powołanej wyżej ustawy o opłacie skarbowej. Opłata została pobrana sprzecznie z prawem i winna być zwrócona. Dokonana przez organy skarbowe interpretacja art. 3 ust. 1 pkt 1 lit. "h" ustawy w których stwierdzają, iż ma on zastosowanie jedynie do tych umów sprzedaży w których jedną ze stron jest Skarb Państwa lub gmina jest niedopuszczalne ponieważ przepis ten wyłącza spod opłaty skarbowej przedmiot czynności cywilnoprawnej sprzedaży bez względu na charakter podmiotów dokonujących tej czynności, pod warunkiem iż sprzedaż jest dokonywana na cel uzasadniający jej wywłaszczenie.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w B. podtrzymując argumenty zawarte w zaskarżonej decyzji wniósł o oddalenie skargi.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Zgodnie z generalną zasadą wynikającą z art. 1 ust. 1 pkt 2a ustawy z dnia 31 stycznia 1989 r. o opłacie skarbowej /Dz.U. nr 4 poz. 23 ze zm./ odpłatne przemieszczenie własności nieruchomości w drodze czynności cywilnoprawnej podlega opłacie skarbowej. Obowiązek uiszczenia opłaty skarbowej w odniesieniu do umów sprzedaży został wyłączony w art. 3 ust. 1 tejże ustawy przez określenie, że nie podlegają opłacie skarbowej niektóre umowy a wśród nich umowy sprzedaży nieruchomości na cele uzasadniające wywłaszczenie.

Skarżący utrzymuje, iż przedmiotem umowy były nieruchomości przeznaczone na cele uzasadniające wywłaszczenie, bowiem w planie zagospodarowania przestrzennego przeznaczone zostały pod zabudowę wielorodzinną i tym samym zawarte umowy były zwolnione od opłaty skarbowej. Skarżący wiąże zatem zwolnienie od opłaty skarbowej przewidziane w art. 3 ust. 1 pkt 1 lit. "h" ustawy z dnia 31 stycznia 1989 r. o opłacie skarbowej z faktem iż nieruchomości będące przedmiotem sprzedaży są przewidziane w planie zagospodarowania przestrzennego pod zabudowę wielorodzinną, bowiem takie przeznaczenie uzasadnia w świetle art. 46 ust. 2 ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości z dnia 29 kwietnia 1985 r. /Dz.U. 1991 nr 30 poz. 127 ze zm./, jej wywłaszczenie. Stanowisko takie nie jest trafne. Samo przeznaczenie nieruchomości w planach zagospodarowania przestrzennego na cele uzasadniające wywłaszczenie nie jest wystarczające do przyjęcia iż tym samym każde rozporządzenie w formie umowy sprzedaży uzasadnia przyjęcie że czynność taka zwolniona jest od obowiązku uiszczenia opłaty skarbowej na podstawie art. 3 ust. 1 pkt 1 lit. "h" ustawy o opłacie skarbowej z dnia 31 stycznia 1989 r.

Przeznaczenie nieruchomości na określone cele w planie zagospodarowania przestrzennego nie stwarza żadnych ograniczeń w przenoszeniu prawa własności takiej nieruchomości na rzecz innych osób. Stwarza natomiast ograniczenia co do możliwości jej wykorzystania na inne cele niż to wynika z planów zagospodarowania przestrzennego, co nie oznacza, iż nabywca ma obowiązek jego realizacji.

Nabywca nieruchomości może zatem kolejną umową dokonać jej zbycia, może też wykorzystać ją w przyszłości na inne cele o ile dokonane zostaną zmiany w planie zagospodarowania przestrzennego co do jej przeznaczenia. Taka sytuacja wskazuje iż w dacie umowy należałoby ustalać czy istotnie chodzi o sprzedaż na cele uzasadniające wywłaszczenie. To jednakże możliwe by było gdyby wszczęto procedurę określoną przepisami ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości /Dz.U. 1991 nr 30 poz. 127 ze zm./ /Rozdział 6 ustawy/.

W sprawie jest poza sporem iż żadne czynności związane z nabyciem nieruchomości na cele uzasadniające wywłaszczenie - nie były prowadzone przez uprawnione podmioty zasadnie zatem przyjęto, iż umowa sprzedaży nieruchomości, która w planie zagospodarowania przestrzennego jest przeznaczona na cel uzasadniający wywłaszczenie jest zwolniona od opłaty skarbowej.

Skargę więc jako nieuzasadnioną oddalono stosownie do art. 207 Kpa.