Wyrok NSA oz. w Białymstoku z 21 lutego 1997 r., SA/Bk 987/95

Teza

Ustawodawca wyraźnie i czytelnie stwierdził w art. 14 ust. 4 pkt 1 ustawy z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym /Dz.U. nr 11 poz. 50 ze zm./, że dotyczy on wyłącznie prowizji otrzymywanej przez podatników dokonujących sprzedaży będącej przedmiotem umowy pośrednictwa. Aby więc móc zastosować powyższy przepis muszą być spełnione równocześnie trzy przesłanki:

1/ musi być zawarta umowa pośrednictwa, 2/ umowa pośrednictwa musi dotyczyć umów sprzedaży towarów, 3/ wynagrodzenie musi być określone w formie prowizji tj. w procencie od sprzedaży towarów.

Uzasadnienie

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Z załączonych do akt sprawy umów wynika, że skarżący Aleksander P. zawarł dnia 25 lipca 1994 r. z firmą Marka K. "G." Technika Sanitarna umowy o świadczenie usług akwizycyjnych. Z treści tych umów wynika, że miał on świadczyć usługi w zakresie akwizycji i wizytacji klientów Firmy "G." Technika Sanitarna na terenie województw: elbląskiego, olsztyńskiego, suwalskiego i białostockiego. W paragrafie piątym każdej z umów strony ustaliły, że zleceniobiorca tj. Aleksander P. będzie otrzymywał stałe miesięczne wynagrodzenie z tytułu świadczonych usług. Kwoty tego wynagrodzenia zostały zróżnicowane w poszczególnych województwach i obejmowały wszystkie koszty związane ze świadczeniem usług.

Zgodzić się należy ze stanowiskiem zajętym w zaskarżonej decyzji, że działalność akwizycyjna polega m.in. na pozyskiwaniu nabywców, zbieraniu zamówień, kojarzenia podmiotów gospodarczych celem zawarcia określonych transakcji. Za czynności te akwizytor, pośrednik otrzymuje prowizję lub wynagrodzenie w innej postaci. Ustawodawca w art. 16 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym /Dz.U. nr 11 poz. 50 ze zm./ określił, że podstawę opodatkowania tego typu czynności stanowi "kwota prowizji lub innych postaci wynagrodzeń za wykonanie usługi, zmniejszona o kwotę podatku". W świetle tego przepisu /zbieżnego z codzienną praktyką/ makler, agent, zleceniobiorca, komisant lub inna osoba świadcząca usługi o podobnym charakterze otrzymywać może wynagrodzenie w formie określonej przez strony umowy. Jedną z postaci /form/ wynagrodzenia jest prowizja. Prowizja według jednolitych objaśnień zawartych w słownikach wyrazów obcych, w słownikach języka polskiego oraz w encyklopediach oznacza procentowe wynagrodzenie od wartości transakcji za pośrednictwo, czynności handlowe, komis itp. Tak też pojęcie prowizji rozumiane jest potocznie. Jeżeli więc przepis art. 14 ust. 4 pkt 1 wymienionej ustawy stanowi, że w przypadku podatników, o których mowa w art. 16 ust. 1 pkt 2, przez wartość sprzedaży towarów określoną w ust. 1 pkt 1 rozumie się: 30-krotność kwoty prowizji - u podatników dokonujących sprzedaży towarów będącej przedmiotem umowy pośrednictwa, to przepis ten należy interpretować dosłownie, zgodnie ze znaczeniem słowa prowizja oraz zgodnie z przepisem art. 16 ust. 1 pkt 2 tejże ustawy.

Gdyby ustawodawca w przepisie art. 14 ust. 4 pkt 1 ustawy o VAT miał zamiar określić wartość sprzedaży towarów u podatników, o których mowa w art. 16 ust. 1 pkt 2 w taki sposób, jak przyjmują w niniejszej sprawie organy podatkowe, wówczas przepis pkt 1 ust. 4 art. 14 miałby brzmienie: - 30-krotność kwoty prowizji lub innej postaci wynagrodzenia - u podatników wykonujących czynności wymienione w art. 16 ust. 1 pkt 2.

Tymczasem ustawodawca wyraźnie i czytelnie stwierdził w art. 14 ust. 4 pkt 1 ustawy o VAT, że dotyczy on wyłącznie prowizji otrzymywanej przez podatników dokonujących sprzedaży będącej przedmiotem umowy pośrednictwa. Aby więc móc zastosować powyższy przepis muszą być spełnione równocześnie trzy przesłanki:

1/ musi być zawarta umowa pośrednictwa, 2/ umowa pośrednictwa musi dotyczyć umów sprzedaży towarów, 3/ wynagrodzenie musi być określone w formie prowizji tj. w procencie od sprzedaży towarów.

Z załączonych do akt umów wynika, że spełniony został /częściowo/ jedynie pierwszy warunek. Dwa pozostałe warunki nie zostały spełnione, gdyż skarżący otrzymywał stałe, miesięczne wynagrodzenie za całokształt wykonywanych usług.

Z powyższych względów skarga zasługuje na uwzględnienie. Sąd na mocy art. 22 ust. 1 i ust. 2 pkt 1, art. 55 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o NSA /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ orzekł jak w sentencji.