Uzasadnienie
Izba Skarbowa w E. decyzją z 29.7.1991 r. utrzymała w mocy decyzję Urzędu Skarbowego w K. z 13.5.1991 r., mocą której H. S. ustalono podatek od spadków i darowizn w kwocie 26.110 tys. zł od podstawy opodatkowania w wysokości 170.727.285 zł, po potrąceniu ulgi podatkowej i ciężaru obciążających spadek.
Przedmiotem spadku po J. N. /ojczymie spadkobiercy/ była nieruchomość składająca się z działki gruntu wraz z budynkiem mieszkalnym położonym w S. Postanowieniem Sądu Rejonowego z 26.2.1991 r., stwierdzono, że spadek w drodze testamentowej nabył w całości H. S. Organ odwoławczy powołując się na dokumenty Państwowego Biura Notarialnego w K. i oświadczenie spadkobiercy stwierdził, iż nieruchomość spadkowa stanowiła odrębny majątek spadkodawcy, a zatem brak było przesłanek do uznania - jak tego chciał w odwołaniu H. S. - iż majątek spadkowy stanowił małżeńską własność dorobkową.
Nie uwzględniono też zarzutu odwołania opierającego się na żądaniu zaliczenia do długów i ciężarów spadku nakładów, jakie za życia spadkodawcy poczynił H. S. na nieruchomość spadkową, gdyż zdaniem organu odwoławczego nakłady stanowią dług spadkowy jedynie w wypadku ich hipotecznego zabezpieczenia, a takiej okoliczności nie ustalono.
W skardze z 6.8.1991 r. do NSA H. S. podtrzymał zarzuty zawarte uprzednio w odwołaniu w przedmiocie małżeńskiej wspólności majątkowej i poniesionych nakładów.
W odpowiedzi na skargę z 5.9.1991 r. Izba Skarbowa wniosła o jej oddalenie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga zasługiwała na uwzględnienie.
Sprawa niniejsza nie nadaje się do jednoznacznego rozstrzygnięcia z uwagi na nieprzeprowadzenie pełnego postępowania wyjaśniającego. Można było odnieść wrażenie na podstawie akt sprawy, iż organ podatkowy a priori zakładał, że pewne twierdzenia skarżącego nie zasługiwały na uwzględnienie. Tymczasem skoro skarżący powoływał się na okoliczności sprawy wymagające wyjaśnienia czy ustalenia rzeczywistego stanu rzeczy, to obowiązkiem organu podatkowego było poczynienie stosownych ustaleń wespół ze skarżącym, a także ewentualnie można było zobowiązać skarżącego do podjęcia niezbędnych kroków prawnych.
Do tych kwestii zaliczyć należy charakter nieruchomości spadkowej. Jeżeli skarżący, przynajmniej w fazie postępowania odwoławczego, powoływał się na okoliczność, iż dziedziczona nieruchomość stanowiła małżeńską wspólność majątkową, to winno się skarżącemu umożliwić albo przedstawienie dowodów w tym zakresie, albo zobowiązać skarżącego do przeprowadzenia postępowania cywilnego na zasadzie art. 189 Kpc celem ustalenia stosunków prawnych łączących się z przedmiotową nieruchomością. Rozważenie tej kwestii wstępnej umożliwiałoby następnie rozstrzygnięcie kwestii spadkowych, a co za tym idzie podatkowych. Na możliwość istnienia podnoszonej przez skarżącego wspólności majątkowej wskazywałoby sformułowanie testamentu J. N., w którym mowa jest o współudziale nieruchomości położonej w S. Natomiast organ odwoławczy rozstrzygnął, iż był to majątek odrębny, powołując się przy tym na dokumenty biura notarialnego. Z akt sprawy wynika, że nieruchomość spadkowa nie ma urządzonej księgi wieczystej, zaś biuro notarialne dysponuje tylko zbiorem dokumentów, z którego wydaje wypisy. Stąd nie można - tylko na tej podstawie - wysnuć daleko idącego wniosku o charakterze własności, a w szczególności twierdzeń o niepodzielności majątku.
Z treści przepisu ustawy z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn /Dz.U. nr 45 poz. 207 ze zm./ nie wynika, iż długi spadkowe winny być hipoteczne zabezpieczone. Przepis art. 7 ust. 1 cyt. ustawy nie zawiera zamkniętego katalogu długów i ciężarów obciążających nabyty spadek, zaś wyliczenie dokonane w art. 7 ust. 3 ustawy jest przykładowe.
Zatem skarżący mógł wskazywać na pewne nakłady poniesione na nieruchomość spadkową, które mogły być zaliczone do długów i ciężarów. Rzeczą organu podatkowego było natomiast domaganie się od skarżącego, skoro tego nie uczynił by nakłady te określił i sprecyzował ich wysokość. Bowiem dopiero w postępowaniu przed Sądem skarżący oświadczył, że na nieruchomości wybudował pomieszczenie gospodarcze i postawił płot. W takim stanie rzeczy kwestia ta wymaga dalszych wyjaśnień.
Niewątpliwie natomiast do omawianych długów i ciężarów nie można zaliczyć nakładów poniesionych przez skarżącego w ramach normalnej eksploatacji nieruchomości budynkowej. Do takich nakładów zaliczyć należy przykładowo: utrzymanie czystości w budynku, malowanie pokoi, odnawianie elewacji czy dachu zabezpieczające przed obniżeniem wartości użytkowej budynku. W tym zakresie należało podzielić pogląd organu podatkowego.
W przedstawionym stanie rozważenia w ponownym postępowaniu wymagają dwie omówione kwestie, które miały istotny wpływ na wynik sprawy, jako że związane one są z ustaleniem podstawy opodatkowania podatkiem od spadków i darowizn.
Skoro nie zostały one wyjaśnione w toku prowadzonego postępowania, to zaskarżonym decyzjom zarzucić należało naruszenie prawa procesowego /art. 7, art. 77 par. 1, art. 80 i art. 107 Kpa/ i dlatego też Naczelny Sąd Administracyjny na mocy art. 207 par. 1 i 2 pkt 3 Kpa uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję ją poprzedzającą, a o kosztach postępowania orzekł na podstawie art. 208 Kpa.