Uzasadnienie
Wojewódzkie Przedsiębiorstwo Handlu Wewnętrznego w B. zajmowało na podstawie decyzji administracyjnej o przydziale lokal użytkowy o powierzchni 43 m2 w B. przy Al. 1 M. nr 54. W lokalu tym prowadziło sklep branży konfekcyjnej.
W wyniku zarządzenia nr 5 Ministra Handlu Wewnętrznego i Usług z dnia 28 lutego 1984 r. podjętego na podstawie przepisu art. 23 ust. 1 ustawy z dnia 25 września 1981 r. o przedsiębiorstwach państwowych /Dz.U. nr 24 poz. 122/, z dniem 30 czerwca 1984 r. Wojewódzkie Przedsiębiorstwo Handlu Wewnętrznego w B. zaprzestało działalności i w jego miejsce - w wyniku podziału - utworzono trzy nowe przedsiębiorstwa: Przedsiębiorstwo Handlu Ubiorami, Przedsiębiorstwo Handlu Artykułami Wyposażenia Mieszkań oraz Przedsiębiorstwo Handlu Artykułami Papierniczymi i Sportowymi.
Nowo utworzone Przedsiębiorstwo Handlu Ubiorami w B. podjęło działalność między innymi w lokalu użytkowym, położonym w B. przy Al. 1 M. nr 54, prowadząc w nim nadal handel ubiorami. W późniejszym czasie Przedsiębiorstwo zawarło umowę agencyjną z Wiesławem i Ewą małżonkami M. na prowadzenie przez nich handlu artykułami konfekcyjnymi i pończoszniczymi, oddając im w tym celu do dyspozycji wspomniany lokal użytkowy.
Na skutek wniosku Stowarzyszenia "PAX" Oddział Wojewódzki w B., Kierownik Wydziału Spraw Lokalowych Urzędu Miejskiego w B., przy pozytywnym stosunku do tego wniosku ze strony Wydziału Handlu, Drobnej Wytwórczości i Usług Urzędu Miejskiego w B., decyzją z dnia 1 grudnia 1984 r., wydaną z powołaniem się na art. 31 ust. 2 i art. 55 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. - Prawo lokalowe /Dz.U. 1983 nr 11 poz. 55/, pozbawił Przedsiębiorstwo Handlu Ubiorami w B. uprawnień do wymienionego wyżej lokalu użytkowego i przydzielił ten lokal na rzecz wspomnianego Stowarzyszenia "PAX" w celu poszerzenia powierzchni użytkowej sklepu "V", znajdującego się w tym budynku.
W następstwie odwołania Przedsiębiorstwa Handlu Ubiorami w B. decyzja ta została utrzymana w mocy przez Dyrektora Wydziału Spraw Lokalowych Urzędu Wojewódzkiego w Bydgoszczy decyzją nr SL-V-8176/224/85 z dnia 18 września 1985 r. Organ II instancji uznał, że wspomniany lokal jest zbędny dla tego Przedsiębiorstwa, skoro oddało go do dyspozycji Ewy i Wiesława małżonków M. na prowadzenie przez nich działalności agencyjnej. Uznano ponadto, że sklep "V", graniczący z tym lokalem, nie ma wystarczającej powierzchni sprzedażnej, gwarantującej odpowiednie warunki pracy dla personelu. W ocenie organu II instancji przedstawione okoliczności uzasadniają pozbawienie Przedsiębiorstwa Handlu Ubiorami w B. uprawnienia do spornego lokalu i przydzielenie go na rzecz Stowarzyszenia z przeznaczeniem na potrzeby sklepu "V".
W skargach do Naczelnego Sądu Administracyjnego Przedsiębiorstwo Handlu Ubiorami w B. oraz Ewa i Wiesław małżonkowie M. domagali się uchylenia decyzji organów I i II instancji. Obie skargi sprowadzają się do kwestionowania ustalenia co do zbędności omawianego lokalu dla potrzeb związanych z działalnością Przedsiębiorstwa i podnoszą, że oddanie tego lokalu na działalność agencyjną branży konfekcyjno-pończoszniczej jest celowe i uzasadnione potrzebami rynku.
Dyrektor Wydziału Spraw Lokalowych Urzędu Wojewódzkiego w Bydgoszczy wniósł o oddalenie skargi.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zaskarżone decyzje organów I i II instancji podlegają uchyleniu jako niezgodne z prawem, jednakże z innych przyczyn, aniżeli przedstawiono to w skargach, które to okoliczności Sąd dostrzegł z urzędu /art. 206 Kpa/.
Rozstrzygnięcie niniejszej sprawy uzależnione jest od ustalenia, czy i jakim tytułem prawnym legitymuje się Przedsiębiorstwo Handlu Ubiorami w B. do lokalu użytkowego o powierzchni 43 m2, położonego w B. przy Al. 1 M. nr 54.
Z ustaleń poczynionych w sprawie wynika, że najemcą tego lokalu na podstawie decyzji administracyjnej o przydziale było Wojewódzkie Przedsiębiorstwo Handlu Wewnętrznego w B. Przedsiębiorstwo to, na mocy zarządzenia Ministra Handlu Wewnętrznego i Usług z dnia 28 lutego 1984 r. przestało działać z dniem 30 czerwca 1984 r. i w jego miejsce - w wyniku podziału - utworzono między innymi Przedsiębiorstwo Handlu Ubiorami w B. Według par. 36 pkt 3, par. 41 ust. 1 oraz par. 42 i 43 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 listopada 1981 r. w sprawie wykonania ustawy o przedsiębiorstwach /Dz.U. nr 31 poz. 170/, wydanego na podstawie art. 23 ust. 3 ustawy z dnia 25 września 1981 r. o przedsiębiorstwach państwowych /Dz.U. nr 24 poz. 122/, w zarządzeniu organu założycielskiego o podziale przedsiębiorstwa państwowego ustala się także zasady podziału składników mienia i innych składników majątkowych przedsiębiorstwa ulegającego podziałowi.
Nie może budzić wątpliwości, że lokal użytkowy, pozostający w dyspozycji terenowego organu administracji państwowej, ale przydzielony przedsiębiorstwu państwowemu decyzją administracyjną w celu prowadzenia w nim przez to przedsiębiorstwo statutowej działalności, nie stanowi mienia tego przedsiębiorstwa w znaczeniu art. 38 cytowanej ustawy o przedsiębiorstwach państwowych. W wyniku bowiem decyzji administracyjnej o przydziale lokalu, nawiązuje się jedynie stosunek najmu lokalu /art. 9 ust. 1 prawa lokalowego/, w którym strona, na rzecz której wydano tej treści decyzję, nabywa wyłącznie uprawnienie najemcy tego lokalu.
Z tego względu, w ocenie sądu, lokal użytkowy, którego dotyczą zaskarżone decyzje, nie może być traktowany jako składnik mienia /majątku/ Wojewódzkiego Przedsiębiorstwa Handlu Wewnętrznego w B. w znaczeniu przytoczonych wyżej przepisów ustawy i rozporządzenia. Tym samym nie mógł on być przedmiotem podziału na rzecz nowo utworzonych przedsiębiorstw, powstałych w miejsce jego dotychczasowego najemcy.
Podział Wojewódzkiego Przedsiębiorstwa Handlu Wewnętrznego na trzy nowe i różne jednostki gospodarcze, połączony z zaprzestaniem przez to przedsiębiorstwo działalności, oznaczał w istocie jego faktyczną i prawną likwidację, prowadził bowiem do wykreślenia tego przedsiębiorstwa z rejestru przedsiębiorstw państwowych /par. 38 cytowanego rozporządzenia/, a tym samym do utraty przez nie osobowości prawnej /art. 21 wskazanej ustawy o przedsiębiorstwach państwowych/. Zaprzestanie zatem działalności przez to przedsiębiorstwo i jego likwidację z dniem 30 czerwca 1984 r. uznane muszą być jako zdarzenia powodujące wygaśnięcie z tym dniem stosunku najmu tego lokalu.
Na tym tle rozważenia wymaga także dalsza kwestia, czy zaprzestanie działalności przez omawiane przedsiębiorstwo oraz jego faktyczna i prawna likwidacja mogły w odniesieniu do lokalu użytkowego zajmowanego przez nie, na podstawie decyzji administracyjnej o przydziale, wywołać ten skutek, że uprawnienie wynikające z tego stosunku najmu przeszło na następców prawnych wymienionego przedsiębiorstwa. Innymi słowy, czy uprawnienie do lokalu użytkowego, objętego przepisami o szczególnym trybie najmu, ale zajmowanego przez przedsiębiorstwo, które w wyniku podziału zaprzestało działalności, mogą nabyć z mocy prawa przedsiębiorstwa utworzone w jego miejsce.
W ocenie sądu brak jest podstaw do przyjęcia, że uprawnienie do zajmowania lokalu przydzielonego na rzecz przedsiębiorstwa państwowego, które w późniejszym czasie zaprzestało działalności w wyniku zarządzenia organu założycielskiego o jego podziale, może przechodzić na przedsiębiorstwa utworzone w następstwie tego podziału. Żaden przepis prawa nie przewiduje przejścia uprawnienia do lokalu użytkowego na nowo utworzone przedsiębiorstwa państwowe, powstałe w wyniku podziału przedsiębiorstwa państwowego, będącego dotychczas najemcą takiego lokalu na podstawie decyzji o przydziale.
W konsekwencji powyższych rozważań sąd doszedł do wniosku, że zaprzestanie przez Wojewódzkie Przedsiębiorstwo Handlu Wewnętrznego w B. działalności z dniem 30 czerwca 1984 r. na skutek zarządzenia organu założycielskiego o jego podziale, spowodowało z tym dniem ustanie stosunku najmu, którego przedmiotem był sporny lokal użytkowy. Utworzone zaś w wyniku podziału Przedsiębiorstwo Handlu Ubiorami w B. nie nabyło z mocy prawa uprawnień najemcy tego lokalu po Wojewódzkim Przedsiębiorstwie Handlu Wewnętrznego w B. Oznacza to, że z dniem 1 lipca 1984 r. sporny lokal stał się lokalem wolnym w znaczeniu prawnym i o dalszym jego przeznaczeniu powinien zadecydować organ administracji państwowej. Oznacza to także, że Przedsiębiorstwo Handlu Ubiorami w B. zajmuje obecnie ten lokal bez tytułu prawnego i takim tytułem nie potrafiło wylegitymować się w postępowaniu sądowym. Wobec tego starania o ten lokal, podjęte zarówno ze strony Przedsiębiorstwa Handlu Ubiorami w B., jak i przez Oddział Warszawski Stowarzyszenia "PAX" w B. powinny być ocenione przez organ administracji państwowej, w którego dyspozycji lokal ten pozostaje na ogólnych zasadach. Ocena tych żądań powinna być dokonana przy uwzględnieniu interesu społecznego i słusznego interesu obu stron ubiegających się o przydział tego lokalu.
Sąd zatem uznał, że decyzje organów I i II instancji wydano bez wyjaśnienia wszystkich okoliczności o istotnym znaczeniu dla rozstrzygnięcia i decyzje te - jako niezgodne z prawem - uchylił na podstawie art. 207 par. 1 i 2 pkt 3 Kpa oraz na podstawie art. 208 Kpa orzekł o kosztach.