Wyrok NSA oz. w Gdańsku z 1 lipca 1994 r., SA/Gd 1701/93

Teza

Zwłoka organu celnego w wydaniu decyzji, będąca następstwem bezczynności organu, nie może powodować powstania dodatkowych obciążeń finansowych podmiotu zobowiązanego do uiszczenia opłaty manipulacyjnej dodatkowej.

Sentencja

1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji w części dotyczącej opłaty manipulacyjnej dodatkowej.

Uzasadnienie

W wydanym przez Dyrektora Urzędu Celnego postanowieniu o przekazaniu sprawy do innego Urzędu Celnego, przewożący towar celny K.A. zobowiązał się do dostarczenia towaru do określonego urzędu w terminie 6 dni celem dokonania odprawy celnej.

Dyrektor Urzędu Celnego, decyzją zawartą w jednolitym dokumencie administracyjnym - SAD, oprócz należności celnych, wymierzył K.A. opłatę manipulacyjną dodatkową w wysokości 29.100.000 zł. Powodem wymierzenia tej opłaty było, jak to wyjaśniały między sobą organy celne, opóźnienie sięgające 349 dni w dostarczeniu towaru do odprawy celnej.

Na skutek odwołania od tej decyzji, w którym K.A. wnosił o umorzenie opłaty manipulacyjnej dodatkowej, gdyż sprowadzone z zagranicy towary przeznaczone zostały na cele charytatywne w ramach działalności prowadzonej przez parafie rzymskokatolickie, Prezes GUC utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję w części dotyczącej wspomnianej opłaty.

Powołując się na art. 42 ustawy z dnia 28 grudnia 1989 r. - Prawo celne /Dz.U. nr 75 poz. 445 ze zm./ organ odwoławczy stwierdził, że osoba przewożąca towar celny przekazany do dyrektora innego urzędu celnego jest obowiązana dostarczyć go do urzędu celnego wskazanego w dokumencie przekazowym. Za niewykonanie w terminie tego obowiązku organy celne pobierają opłatę manipulacyjną dodatkową stosownie do art. 70 ust. 2 pkt 3 Prawa celnego i par. 20 pkt 1 rozporządzenia Ministra Współpracy Gospodarczej z Zagranicą z dnia 22 sierpnia 1990 r. w sprawie dozoru i kontroli celnej oraz poboru opłat /Dz.U. nr 61 poz. 357/. Skoro nastąpiło naruszenie wspomnianego obowiązku, to zdaniem organu odwoławczego prawidłowo wymierzono opłatę manipulacyjną dodatkową.

W skardze z 23.6.1993 r. do Naczelnego Sądu Administracyjnego K.A. zarzucił zaskarżonej decyzji naruszenie przepisów art. 7, art. 77 par. 1, art. 107 par. 3 i art. 156 par. 1 pkt 2 Kpa poprzez to, że organy celne nie przeprowadziły żadnych ustaleń faktycznych, zaś organ odwoławczy nie ustosunkował się nie tylko do wniosku o umorzenie opłaty, ale także do żadnego z zarzutów odwołania.

W odpowiedzi na skargę z 6.8.1993 r. wnoszono o jej oddalenie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Skarga zasługuje na uwzględnienie nie tylko z przyczyn podniesionych w skardze, ale również z tych przyczyn, które Sąd, nie będąc związany granicami skargi, wziął pod uwagę z urzędu /art. 206 Kpa/.

Każdy organ administracji, niezależnie od tego czy to administracji specjalnej /organ celny, podatkowy/, czy też administracji ogólnej /organ państwowy, samorządowy/, podejmuje wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy /art. 7 Kpa/ i w tym celu zobowiązany jest w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy /art. 77 par. 1 Kpa/, a następnie ocenić na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona /art. 80 Kpa/. Wyrazem końcowym tej oceny będzie uzasadnienie decyzji, odpowiadające wymogom zawartym w art. 107 par. 3 Kpa, w tym - jeżeli chodzi o decyzję odwoławczą - musi ona zawierać odpowiedź na zarzuty podniesione w odwołaniu. Przed wydaniem zaś decyzji strona powinna być powiadomiona w myśl art. 10 par. 1 Kpa tak, aby wydaniem decyzji nie została zaskoczona.

Przedstawionym wyżej wymogom wydane w sprawie decyzje nie sprostały i dlatego też, chociażby z tej przyczyny, podlegały wzruszeniu. Podkreślenia wymaga, iż Sąd przyjął, w ślad za decyzją odwoławczą, iż przedmiotem zaskarżenia i przedmiotem rozstrzygnięcia decyzji odwoławczej była li tylko opłata manipulacyjna dodatkowa.

Wydane w sprawie decyzje, w określonym wyżej zakresie, podlegały również wzruszeniu z przyczyn związanych z naruszeniem prawa materialnego, co podniósł Sąd z urzędu.

Organ odwoławczy w szczególności, jeżeli nie uczynił tego organ celny I instancji, nie rozważył dopuszczalności wymierzenia opłaty manipulacyjnej dodatkowej za okres aż 349 dni, z tym podkreśleniem, że w decyzji pierwszoinstancyjnej brak było w ogóle sposobu wyliczenia opłaty. W uzasadnieniu wyroku z dnia 16 lutego 1993 r. SA/Kr 2276/92 /ONSA 1993 Nr 4 poz. 106/ Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że opłata manipulacyjna dodatkowa nie może być ustalana za okres dłuższy niż 30 dni /art. 35 Kpa w zw. z art. 1 ust. 2 Prawa celnego/. W tym bowiem czasie od upływu terminu wykonania przez stronę obowiązków celnych dyrektor urzędu celnego zobowiązany jest do wydania decyzji o ustaleniu opłaty manipulacyjnej dodatkowej za niewykonanie w terminie obowiązku celnego. Zwłoka organu celnego w wydaniu decyzji w takiej sprawie, zauważył Sąd, będąca następstwem bezczynności organu, nie może powodować powstania dodatkowych obciążeń finansowych podmiotu zobowiązanego do uiszczenia opłaty. Skład orzekający w sprawie niniejszej akceptuje ten pogląd, tym bardziej, gdy zważy się, że pierwszy przejaw działalności organu celnego w celu wyegzekwowania obowiązków celnych od skarżącego w postaci pisma-wezwania nastąpił 21.9.1992 r.

Do uwzględnienia skargi prowadzić powinna wreszcie i ta okoliczność prawna, że wymiar opłaty manipulacyjnej dodatkowej, dokonany na podstawie cyt. par. 20 rozporządzenia MWGzZ z dnia 22 sierpnia 1990 r., nie odpowiada prawu. Jak stwierdził Trybunał Konstytucyjny w orzeczeniu z dnia 1 marca 1994 r. U 7/93 - przepis ten sprzeczny jest z zasadą demokratycznego państwa prawnego wyrażoną w art. 1 pozostawionych w mocy przepisów konstytucyjnych oraz art. 56 ust. 3 ustawy konstytucyjnej z dnia 17 października 1992 r., bowiem został wydany z przekroczeniem upoważnienia ustawowego zawartego w art. 70 ust. 5 pkt 2 Prawa celnego. Przepis ten utracił moc dopiero z dniem 24.6.1994 r. /obwieszczenie Prezesa Trybunału Konstytucyjnego z dnia 24 czerwca 1994 r. - Dz.U. nr 76 poz. 348/. Jednakże z uwagi na jego sprzeczność z podanymi przepisami prawa istniejącą od początku jego obowiązywania Sąd uznał, że wydane w sprawie decyzje sprzeczne są z prawem wskutek tego, że zastosowano w nich stawkę opłaty manipulacyjnej dodatkowej za okres nie pozostający w związku przyczynowym z zachowaniem skarżącego, zasadami logicznego rozumowania i istotą opłaty manipulacyjnej dodatkowej, która co do zasady miała być pobierana za dodatkowe czynności organu celnego.

Z tych wszystkich względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 207 par. 1 i 2 pkt 1 i 3 Kpa uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję ją poprzedzającą w części dotyczącej opłaty manipulacyjnej dodatkowej.