Wyrok NSA oz. w Gdańsku z 28 sierpnia 1996 r., SA/Gd 1856/95

Tezy

Instytucja zaliczek na podatek podyktowana została wyłącznie względami celowościowymi. Pozwala ona bowiem na systematyczny dopływ środków do budżetu Państwa. To co łączy zaliczki na podatek z samym podatkiem /w szczególności podstawa opodatkowania/ nie może podważać funkcji obu instytucji. W czasie wzajemnie się one wykluczają. Tak długo bowiem jak istnieje obowiązek obliczania i uiszczania zaliczek, tak długo nie powstaje zobowiązanie w samym podatku. I odwrotnie, z chwilą kiedy z mocy przepisów prawa powstaje zobowiązanie podatkowe, nie mogą powstawać zobowiązania w zaliczkach na ten podatek.

Uzasadnienie

Naczelny Sąd Administracyjny biorąc z urzędu pod rozwagę względy wykraczające poza granice skargi /art. 206 Kpa/ zważył, co następuje:

Zaskarżona decyzja zapadła nie w przedmiocie określenia zobowiązania w podatku dochodowym, lecz w przedmiocie określenia zaliczki na ten podatek za część roku podatkowego. Wydana została nie tylko po zakończeniu tego roku, ale także po dniu, do którego stosownie do art. 45 ust. 1 ustawy o podatku od osób fizycznych, podatniczka winna złożyć roczne zeznanie, a zeznany przez nią podatek dochodowy stał się podatkiem należnym za rok 1994 /ust. 6 tego artykułu/.

Niezbędnym zatem jest zwrócenie uwagi na różnice pomiędzy zobowiązaniami z tytułu zaliczek na podatki, a zobowiązaniami z tytułu samych podatków.

Podatek dochodowy od osób fizycznych prowadzących działalność gospodarczą obliczany jest za rok podatkowy. Kształtują go więc różne zmienne zdarzenia, których łączna ocena możliwa jest dopiero po zakończeniu roku podatkowego.

Instytucja zaliczek na ten podatek podyktowana została wyłącznie względami celowościowymi. Pozwala ona bowiem na systematyczny dopływ środków do budżetu Państwa.

To, co łączy zaliczki na podatek z samym podatkiem /w szczególności podstawa opodatkowania/ nie może podważać funkcji obu instytucji. W czasie wzajemnie się one wykluczają. Tak długo bowiem jak istnieje obowiązek obliczania i uiszczania zaliczek, tak długo nie powstaje zobowiązanie w samym podatku. I odwrotnie, z chwilą kiedy z mocy przepisów prawa powstaje zobowiązanie podatkowe, nie mogą powstawać zobowiązania w zaliczkach na ten podatek.

Powyższe rozważania dowodzą, iż zaskarżona decyzja zapadła w przedmiocie, który nie mógł już istnieć w dacie jej wydania.

Bezprzedmiotowość orzekania o zaliczkach na podatek dochodowy z dniem, z którym powstaje zobowiązanie w tym podatku, nie przekreśla możliwości rozstrzygnięcia w innym przedmiocie, a mianowicie w przedmiocie odsetek od nie uiszczonych w terminie zaliczek na podatek dochodowy.

Jest to jednak zupełnie inne zagadnienie. W postępowaniu bowiem dotyczącym odsetek od nie uiszczonych w terminie zaliczek organ podatkowy rozstrzyga o odsetkach, wysokość zaś zaliczek i wymagany termin ich uiszczenia stają się wyłącznie okolicznościami faktycznymi, których ustalenie jest niezbędne dla rozstrzygnięcia w sprawie.

Z przytoczonych względów, zgodnie z art. 207 par. 2 pkt 1 i art. 208 Kpa w zw. z art. 68 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ orzeczono jak w sentencji wyroku.