Wyrok NSA oz. w Gdańsku z 26 sierpnia 1993 r., SA/Gd 2248/92

Teza

1. Choć umowa barterowa trwać może szereg lat i ostatecznie ustalone wartości wzajemnych dostaw określone będą w perspektywie dłuższego okresu czasu - to dla rozliczeń celnych - istotny jest stan i wartość towaru z dnia dokonania zgłoszenia.
2. Niezależnie od czasu trwania umowy barterowej i ostatecznie ustalonych wartości wzajemnych dostaw - podstawą wymiaru cła jest stan i wartość towaru z dnia zgłoszenia celnego.

Uzasadnienie

Decyzją z 16 i 25.3.1992 r. Dyrektor Urzędu Celnego wymierzył cło od grejpfrutów sprowadzonych przez Spółkę. Grejpfruty zostały sprowadzone z Kuby, eksporterem była firma z Hawany. Do dokumentów SAD dołączone były rachunki za grejpfruty, deklaracja wartości celnej i inne dokumenty.

W pismach z 26.3.1992 r. i 14.4.1992 r. skierowanych do Urzędu Celnego Spółka poinformowała, że w związku z rozbieżnościami co do jakości dostarczanych grejpfrutów oraz niedoładowaniem kartonów wystąpiono do klienta kubańskiego o korektę ceny. Dodała, że spodziewa się w ciągu najbliższych dni otrzymać nową, skorygowaną fakturę. Poinformowano też, że grejpfruty są sprowadzone w ramach umowy barterowej /grejpfruty za urządzenia/ na ogólną wartość 2.300.000 USD.

Wskazała, że aby pokryć zobowiązania ciążące na Spółce należałoby sprowadzać grejpfruty po 2.400 zł za kg, a jest to nieosiągalne, bo rynek dyktuje ceny na poziomie od 5.000 zł do 6.500 zł za kg. Stwierdziła więc, że cena transakcyjna nie odpowiada cenie rynkowej i prowadzone są negocjacje w sprawie obniżki ceny. Uznała, że ma miejsce sytuacja przewidziana w art. 26 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 28 grudnia 1989 r. - Prawo celne /Dz.U. nr 75 poz. 445 ze zm./. Zwróciła się z prośbą o zawieszenie pobrania cła i podatku do czasu ustalenia prawidłowej wartości celnej.

Prezes Głównego Urzędu Ceł wymienione wyżej pisma potraktował jako odwołania i decyzją z 20.7.1992 r. utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Urzędu Celnego. W uzasadnieniu podał, że wymiar wartości celnej i należności celnych został dokonany przez Urząd Celny zgodnie z art. 23 ust. 1 Prawa celnego, który stanowi o wymiarze cła według stanu towaru i jego wartości celnej w dniu dokonania zgłoszenia celnego i według stawek w tym dniu obowiązujących na podstawie dokumentów dołączonych do zgłoszenia celnego. Wymiar należności celnych został dokonany w oparciu o faktury, deklaracje wartości celnej oraz raporty kontrolne Polcargo w Gdyni. Wartość celna została przyjęta według tych dokumentów z uwzględnieniem reklamacji ilościowej, co spowodowało zmniejszenie łącznej wartości wymienionej w fakturach i w konsekwencji mniejszy wymiar cła.

Na powyższą decyzję Spółka wniosła skargę do NSA. W uzasadnieniu skargi podniesiono, że Urząd Celny nie uwzględnił przepisu art. 26 ust. 1 pkt 2 Prawa celnego, zgodnie z którym wartość transakcyjna towaru nie może być przyjęta za wartość celną towaru w przypadkach, gdy sprzedaż lub cena towaru zostały uzależnione od warunku lub spełnienia świadczenia, których wartości nie można ustalić. Podniesiono, że taka właśnie sytuacja zachodzi w stosunku do transakcji barterowej realizowanej przez Spółkę, gdzie ostateczna wartość sprowadzonych grejpfrutów ma zostać ustalona w ramach negocjacji z kontrahentem kubańskim. Dodano, że faktury, na podstawie których dokonano wyliczenia należności, nie były fakturami handlowymi precyzującymi wartość należności, a jedynie fakturami pro forma. W tej sytuacji wartość celna towaru winna być ustalona w związku z art. 26 Prawa celnego w oparciu o wartość transakcyjną identycznego towaru wprowadzonego na polski obszar celny.

W odpowiedzi na skargę, Prezes GUC wniósł o jej oddalenie, a w uzasadnieniu podniósł, że zgodnie z zarządzeniem Prezesa GUC z dnia 19 sierpnia 1991 r. /M.P. nr 29 poz. 214/ w sprawie dokumentów wymaganych przy składaniu wniosków o wszczęcie postępowania celnego, dopuszcza się możliwość w przypadku towarów łatwo psujących się /a za takie można uznać owoce będące przedmiotem importu/ przyjęcie do określenia wartości celnej zamiast faktury handlowej w oryginale innych dokumentów, np. fotokopii faktury, faktury przekazanej teletekstem czy sporządzonej metodą komputerową. W sprawie będącej przedmiotem skargi, faktury więc zostały przekazane drogą telefaksową i posiadają wszelkie znamiona faktur handlowych ostatecznych /numer, data, specyfikacja importowanego towaru, waga/ oraz precyzyjnie określoną wartość transakcyjną. W istocie wyklucza to zasadność twierdzenia strony skarżącej, że wartość przedmiotowych owoców nie została jeszcze ostatecznie ustalona. Dodał też, że w przedmiotowej sprawie wartość towarów deklarowana przez stronę nie budziła wątpliwości /np. co do poziomu cen importowanego towaru/ i w związku z tym zastosowanie zastępczych metod wyceny /o co wnosi strona skarżąca/ jest bezzasadne.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Nie można uznać za niezgodne z prawem zaskarżonej decyzji i decyzji Dyrektora Urzędu Celnego, skoro zostały one podjęte w oparciu o dokumenty złożone przez stronę skarżącą, a w szczególności w oparciu o załączone do zgłoszeń celnych faktury i deklaracje wartości celnej. Uzasadnione jest przy tym stanowisko Prezesa GUC, że faktura nie musi być w tym przypadku ostateczną fakturą handlową, lecz wystarczy, aby miała ona postać faktury telefaksowej.

Nie można też zaakceptować stanowiska strony skarżącej, że w niniejszej sprawie powinien być zastosowany przepis art. 26 ust. 1 pkt 2 Prawa celnego, zgodnie z którym wartość transakcyjna nie może być przyjęta za wartość celną towaru w przypadku, gdy sprzedaż lub cena towaru zostały uzależnione od warunku lub spełnienia świadczenia, których wartości nie można ustalić. W niniejszej sprawie cena towaru została ustalona w stosownej fakturze. Jeżeli zaś strona skarżąca ma na uwadze okoliczność, że ostateczna /czy prawidłowa/ cena towaru uzależniona jest od końcowej realizacji umowy barterowej, to wówczas - w istocie - z wymiarem cła należałoby zaczekać, aż ta umowa zostanie ostatecznie wykonana i skompensowana wzajemnymi dostawami towarów.

Wnioskowane przez stronę zastosowanie zastępczej metody ustalenia wartości celnej grejpfrutów mogłyby być w ramach umowy barterowej stosowane. Strona musiałaby jednak wystąpić z takim wnioskiem odpowiednio uzasadnionym. Wystąpiła zaś z wnioskiem o dokonanie odprawy celnej ostatecznej w przywozie i załączyła wymagane dokumenty umożliwiające dokonanie takiej odprawy. Na podstawie złożonych dokumentów Dyrektor Urzędu Celnego wydał stosowne decyzje. Ich legalność nie może być - w ocenie sądu - zakwestionowana. Strona nie może traktować decyzji administracyjnej /w tym decyzji wymierzającej cło/ jako instytucji tymczasowej lub prowizorycznej, którą można kwestionować w związku z trudnościami w zbycie grejpfrutów po odpowiednich cenach.

Dodać też trzeba, co podkreśla Prezes Głównego Urzędu Ceł, że podstawową zasadą Prawa celnego jest ta, która wynika z art. 2 ust. 1 Prawa celnego, a więc wskazująca na znaczenie stanu i wartości celnej towaru w dniu dokonania zgłoszenia celnego. Choć więc umowa barterowa trwać może szereg lat i ostatecznie ustalone wartości wzajemnych dostaw określone będą w perspektywie dłuższego czasu, to jednak - dla rozliczeń celnych - istotny jest stan i wartość towaru w dniu dokonania zgłoszenia. Późniejsze terminy nie mogą być więc brane tu pod uwagę.

Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd nie znalazł podstaw do uznania, że zaskarżona decyzja jest niezgodna z prawem i dlatego, na podstawie art. 207 par. 5 Kpa, skargę oddalił.