Uzasadnienie
Decyzją z dnia 17 czerwca 1993 r. nr OPS 9142/225/93 Kierownik Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Sz. przyznał Markowi K. świadczenie w formie zasiłku pieniężnego celowego w wysokości 500.000 zł z przeznaczeniem na bieżące potrzeby bytowe. Jako podstawę prawną decyzji organ powołał art. 43 i 32 ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej /Dz.U. 1993 nr 13 poz. 60/.
Od decyzji Kierownika Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej Marek K. odwołał się do Kolegium Odwoławczego przy Sejmiku Samorządowym Województwa (...). W odwołaniu podniósł, że przyznane świadczenie nie zaspokaja jego potrzeb, i domagał się przyznania stałej pomocy pieniężnej w wysokości 900.000 zł miesięcznie.
Decyzją z dnia 4 sierpnia 1993 r. KO-I-9770/179/93 Kolegium Odwoławcze przy Sejmiku Samorządowym Województwa (...) utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Organ odwoławczy ustalił, że miejscem zamieszkania Marka K. jest gmina Ch., gmina Sz. zaś jest jedynie miejscem pobytu, i w tej sytuacji - stosownie do art. 37 ust. 3 powołanej na wstępie ustawy - możliwe było przyznanie tylko zasiłku celowego przewidzianego w art. 32 ust. 2 tej ustawy. Kolegium dostrzegło nieprawidłowość w zakresie stosowania przepisów ustawy, wyrażającą się w przyznawaniu zasiłku celowego pieniężnego w kolejnych miesiącach, stwierdzając, iż w takiej sytuacji świadczona pomoc nosi w rzeczywistości charakter zasiłku okresowego. Odnosząc się do kwestionowanej przez Marka K. wysokości zasiłku, Kolegium wyraziło pogląd, iż stosownie do art. 32 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej zasiłek przyznawany jest na pokrycie części lub całości poniesionych lub przewidywanych przez wnioskodawcę kosztów i jakkolwiek wysokość zasiłku może nie satysfakcjonować w pełni strony, to okoliczność ta nie stanowi podstawy do uznania decyzji za wadliwą.
Decyzję Kolegium Odwoławczego przy Sejmiku Samorządowym Województwa (...) Marek K. zaskarżył do Naczelnego Sądu Administracyjnego. W skardze powołał się na trudną sytuację życiową, która uzasadnia przyznanie mu zasiłku okresowego. Zarzucił też organowi nieterminowość w realizacji przyznawanych mu świadczeń.
W odpowiedzi na skargę Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie i podtrzymało stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga nie mogła zostać uwzględniona.
Na wstępie należy zauważyć, na co trafnie zwrócił uwagę organ II instancji, iż zróżnicowanie form pomocy społecznej, wynikające z ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej /Dz.U. 1993 nr 13 poz. 60/, nakłada na organ orzekający w sprawie przyznania pomocy społecznej obowiązek dokonania oceny, jaki charakter świadczenia przysługuje w świetle przepisów ustawy osobie ubiegającej się o pomoc. Ustawodawca wyróżnił kilka rodzajów pomocy i uzależnił ich zastosowanie od sytuacji życiowej uprawnionego. Tego typu formy pomocy, jak zasiłek celowy, którego istotą jest zaspokojenie niezbędnej potrzeby bytowej, oraz zasiłek okresowy cechują odmienne kryteria ich przyznawania, wyrażone w art. 31 i art. 32 tej ustawy.
Za próbę ominięcia przepisów tej ustawy należałoby uznać wypłacanie zasiłku pieniężnego celowego przez kolejne miesiące z pominięciem bądź bardzo ogólnym określeniem celu. Tego rodzaju postępowanie powoduje naruszenie art. 32 ustawy, gdyż - jak słusznie zwrócił uwagę organ odwoławczy - w takim wypadku w rzeczywistości przyznany zasiłek byłby świadczeniem przewidzianym w art. 31 powyższej ustawy, to jest zasiłkiem okresowym.
Jak wynika z przedstawionych w sprawie materiałów, trudności z zakwalifikowaniem rodzaju pomocy, jaka może zostać przyznana skarżącemu, wystąpiły na tle przepisów art. 37 omawianej ustawy. Artykuł ten, określający właściwość miejscową gminy, a tym samym organu orzekającego w sprawach świadczeń z pomocy społecznej, jako podstawowe wprowadził kryterium miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie. Jedynie w sprawach nie cierpiących zwłoki, i to w ograniczonym zakresie świadczeń /art. 37 ust. 3/, właściwość tę ustala się według miejsca pobytu wnioskodawcy. Nie uregulowany stosunek do lokalu zajmowanego na terenie gminy Sz. i decyzja o odmowie zameldowania Marka K. na pobyt czasowy trwający dłużej niż 2 miesiące w budynku nr 46 w S. gmina Sz. spowodowały, że orzekające w sprawie pomocy organy zajęły stanowisko, iż można uznać jedynie "pobyt" skarżącego na terenie gminy Sz., natomiast jego "miejsce zamieszkania" znajduje się na terenie gminy Ch., gdzie mieszkał przed przeprowadzką. Powyższe ustalenie ograniczało zakres możliwości pomocy do świadczeń wymienionych w art. 37 ust. 3 cytowanej ustawy, w którym nie przewidziano świadczenia w formie zasiłku okresowego.
Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że na gruncie przepisów ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej /Dz.U. 1993 nr 13 poz. 60/, wyznaczających właściwość organów i zakres stosowania przepisów tej ustawy /art. 37 ust. 1 i 3/, ustaleń w przedmiocie miejsca zamieszkania bądź pobytu strony nie można dokonywać wyłącznie według kryterium zameldowania w tym znaczeniu, iż zameldowanie mające charakter czasowy uzasadniałoby jedynie uznanie "pobytu" osoby ubiegającej się o pomoc na terenie danej gminy. Odwołać się należy w tym miejscu do art. 25 Kc, stanowiącego, iż miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu. Ustawa z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych /Dz.U. 1984 nr 32 poz. 174/, w ramach przewidzianego w niej obowiązku meldunkowego, zobowiązuje osoby podlegające zameldowaniu oraz organy administracji do dopełnienia określonych czynności formalnych w celu rejestracji faktu pobytu w określonej miejscowości. Przewidziane w tej ustawie warunki, które powinna spełniać osoba składająca wniosek o zameldowanie na pobyt stały, mają istotne znaczenie i są rozpoznawane w ramach postępowania przed organem meldunkowym. Jednakże decyzja o odmowie zameldowania na pobyt stały nie oznacza braku możliwości ustalenia przez organ pomocy społecznej, iż miejscem zamieszkania /w znaczeniu art. 37 ustawy o pomocy społecznej/ osoby wnioskującej o pomoc jest gmina, w której odmówiono jej zameldowania na pobyt stały.
Pod tym względem - w razie wątpliwości - organ pomocy społecznej, po zebraniu materiału dowodowego i w wyniku swobodnej jego oceny, samodzielnie ustala charakter przebywania na terenie gminy osoby ubiegającej się o pomoc /ocenia wystąpienie przesłanek określonych w art. 25 Kc/ i dopiero w efekcie tego postępowania określa, czy i ewentualnie w jakiej formie i w jakim zakresie - z uwzględnieniem treści art. 37 ust. 3 cytowanej ustawy o pomocy społecznej - pomocy należy udzielić.
Zauważając uchybienia organu odnoszące się do trybu i zasad postępowania w przedmiocie wyżej opisanym, Sąd jednocześnie uznał, że nie mogą one uzasadniać uwzględnienia skargi (...).
Ponieważ w postępowaniu poprzedzającym przyznanie skarżącemu zasiłku celowego, poza przedstawionymi na wstępie nieprawidłowościami /dostrzeżonymi również przez organ II instancji/, Sąd nie stwierdził uchybień prawa materialnego, a jednocześnie uznał, że naruszenia, o których mowa wyżej (...), nie miały istotnego wpływu na wynik sprawy, przeto na mocy art. 207 par. 5 Kpa orzekł jak w sentencji wyroku.