Wyrok NSA oz. w Gdańsku z 12 stycznia 1994 r., SA/Gd 2415/93

Sprawa

sprawy ze skargi Romana D. w przedmiocie utracie przez Romana D. utraty prawa do zasiłku dla bezrobotnych - uchyla zaskarżone decyzje organów obu instancji.

Teza

Do wykonywania zawodu nauczyciela m.in. w średnich szkołach zawodowych oprócz dyplomu ukończenia studiów magisterskich na kierunku /specjalności/ zgodnym /lub zbliżonym/ z nauczanym przedmiotem lub rodzajem zajęć niezbędne jest posiadanie przygotowania pedagogicznego.

Sentencja

Naczelny Sąd Administracyjny

Uzasadnienie

Kierownik Rejonowego Urzędu Pracy w K. decyzją z 30 sierpnia 1993 r. na podstawie art. 22 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 16 października 1991 r. o zatrudnieniu i bezrobociu /Dz.U. nr 106 poz. 457 ze zm./ orzekł o utracie przez Romana D. prawa do zasiłku dla bezrobotnych od dnia 26 sierpnia 1993 roku z tej przyczyny, że bezrobotny bez uzasadnionego powodu odmówił przyjęcia propozycji pracy w charakterze nauczyciela fizyki w Technikum Budowlanym w K. W odwołaniu od tej decyzji Roman D. zarzucił, że organ administracji został wprowadzony w błąd przez dyrektora szkoły, co do możliwości podjęcia przez niego pracy w charakterze nauczyciela. Do odwołania załączył zaświadczenie Kuratorium Oświaty w K. z 3 września 1993 r. (...) stwierdzające na podstawie dyplomu Uniwersytetu Adama Mickiewicza w Poznaniu, że mgr Roman D. nie posiada kwalifikacji pedagogicznych do nauczania w szkole, wymaganych przepisami rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 10 października 1991 r. /Dz.U. nr 98 poz. 433/.

Nie uwzględniając tego odwołania kierownik Wojewódzkiego Urzędu Pracy w K. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję w dniu 28 września 1993 r.

Organ odwoławczy uznał, że skoro Roman D. ukończył Uniwersytet Poznański, uzyskując tytuł magistra fizyki, to proponowana mu praca nauczyciela fizyki w technikum była odpowiednia do jego kwalifikacji.

W uzasadnieniu decyzji wyrażono pogląd, że powołane przez Kuratorium Oświaty w K. przepisy określają wprawdzie warunki, jakie powinien spełniać kandydat na nauczyciela, to jednak decyzje dotyczące zatrudnienia w charakterze nauczyciela osób nie posiadających przygotowania pedagogicznego podejmują samodzielnie dyrektorzy szkół, którzy oceniają kwalifikacje zawodowe kandydatów oraz możliwości uzupełnienia brakującego przygotowania pedagogicznego.

Uwzględniając to, iż dyrektor Technikum Budowlanego w K. wyraził gotowość zatrudnienia Romana D. bez przygotowania pedagogicznego, które mógł on uzupełnić po zatrudnieniu oraz biorąc pod uwagę to, że rejon, w którym zamieszkuje bezrobotny, charakteryzuje się szczególnie wysokim bezrobociem, organ administracji uznał, iż Roman D. bez uzasadnionej przyczyny odmówił przyjęcia propozycji odpowiedniej pracy.

Roman D. wniósł skargę do sądu administracyjnego, w której zarzucił, że dyrektor szkoły wiedząc, iż nie ma on przygotowania pedagogicznego oraz będąc poinformowany, że skarżący nie prowadził żadnej lekcji w szkole, zażądał natychmiastowego podjęcia pracy odmawiając udzielenia pomocy w zakresie przeprowadzenia kilku lekcji pod kierunkiem innego, doświadczonego nauczyciela. Odmowa przyjęcia tej pracy była podyktowana wyłącznie odpowiedzialnością wobec uczniów.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Skargę należy uznać za uzasadnioną. Zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 15 ustawy z dnia 16 października 1991 r. o zatrudnieniu i bezrobociu /Dz.U. nr 106 poz. 457 ze zm./ ilekroć w ustawie jest mowa o odpowiedniej pracy - oznacza to pracę, do której bezrobotny ma przygotowanie zawodowe lub może ją wykonywać po uprzednim przyuczeniu do zawodu, lub przekwalifikowaniu, jeżeli praca ta jest odpowiednia ze względu na stan zdrowia bezrobotnego, a łączny czas dojazdu do pracy i z pracy środkami komunikacji publicznej nie przekracza trzech godzin.

Podstawowym zatem warunkiem uznania, że proponowana bezrobotnemu praca jest odpowiednia, jest to, aby miał on do tej pracy przygotowanie zawodowe - praktycznie odpowiednie kwalifikacje.

Rozpoznając sprawę, organy administracji pominęły całkowicie najistotniejszą w sprawie kwestię przygotowania zawodowego Romana D. oraz ocenę wyrażoną w zaświadczeniu Kuratorium Oświaty w K. z 3 września 1993 r., w której stwierdzono, że w świetle obowiązujących przepisów prawa skarżący nie posiada kwalifikacji pedagogicznych do nauczania w szkole. Zaświadczenie to przesądzało sprawę braku przygotowania zawodowego Romana D. do wykonywania zawodu nauczyciela w szkole średniej w rozumieniu art. 2 ust. 1 pkt 15 ustawy.

Przyjęcie odmiennego poglądu mogłoby być dopuszczalne tylko w sytuacji, gdyby analiza przepisów prawa będących podstawą wydania zaświadczenia mogła doprowadzić do podważenia stanowiska Kuratorium Oświaty w K., które jako organ administracji państwowej, na żądanie skarżącego, potwierdziło fakt, że nie posiada on kwalifikacji pedagogicznych. Zaświadczenie to odpowiadało wymogom określonym w art. 217 par. 1 i par. 2 pkt 1 Kpa.

Zgodnie z par. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 10 października 1991 r. w sprawie szczegółowych kwalifikacji wymaganych od nauczycieli oraz określenia szczególnych wypadków, w których można zatrudnić nauczycieli nie mających wyższego wykształcenia /Dz.U. nr 98 poz. 433/ przez przygotowanie pedagogiczne, należy rozumieć nabycie wiedzy i umiejętności z zakresu psychologii, pedagogiki i dydaktyki szczegółowej, nauczanych w powiązaniu z kierunkiem /specjalnością/ kształcenia i praktyką pedagogiczną w wymiarze nie mniejszym niż 270 godzin, oraz odbycie pozytywnie ocenionych praktyk pedagogicznych w wymiarze nie mniejszym niż 150 godzin. O posiadaniu przygotowania pedagogicznego świadczy dyplom /zaświadczenie/ szkoły wyższej albo świadectwo ukończenia kursu pedagogicznego prowadzonego przez zakład kształcenia nauczycieli lub Centralny Ośrodek Doskonalenia Nauczycieli.

Kwalifikacje natomiast do zajmowania stanowiska nauczyciela między innymi w szkołach średnich zawodowych posiadają osoby, które legitymują się dyplomem ukończenia studiów magisterskich na kierunku /specjalności/ zgodnym /lub zbliżonym/ z nauczanym przedmiotem lub rodzajem prowadzonych zajęć i przygotowaniem pedagogicznym /par. 2 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia/.

Przytoczone wyżej przepisy prawa określające niezbędne kwalifikacje zawodowe nauczyciela szkoły średniej wymagają obligatoryjnego przygotowania pedagogicznego.

Z tych też przyczyn zaświadczenie Kuratorium Oświaty w K. z 3 września 1993 r. wydane na podstawie dyplomu Romana D. prawidłowo potwierdzało, iż nie posiada on tych kwalifikacji.

Organy administracji pominęły wreszcie tę okoliczność, że skarżący bezpośrednio przed zarejestrowaniem w urzędzie pracy zatrudniony był w zakładzie produkcyjnym w charakterze kontrolera jakości. Nie pracował on nigdy na stanowisku nauczyciela - wykładowcy.

W tych okolicznościach odmowa przyjęcia przez Romana D. propozycji pracy w charakterze nauczyciela fizyki w szkole średniej może być uznana wyłącznie jako dowód jego odpowiedzialności i uczciwości wobec młodzieży, którą miałby uczyć bez żadnego przygotowania pedagogicznego.

Posiadanie przygotowania pedagogicznego w zakresie określonym w cytowanym rozporządzeniu traktowane jest na równi z posiadaniem kwalifikacji specjalistycznych z przedmiotu, który nauczyciel będzie wykładał w szkole.

Łącznie te dwa elementy, w przypadku osoby pretendującej do zajmowania stanowiska nauczyciela, przesądzają o tym, że osoba ta ma odpowiednie kwalifikacje zawodowe.

Z tych przyczyn przyjąć należy, że decyzje organów administracji wydane zostały z naruszeniem prawa materialnego w następstwie błędnej interpretacji art. 2 ust. 1 pkt 15 i art. 3 ust. 1 pkt 2 ustawy o zatrudnieniu i bezrobociu.

Wyrażone wyżej poglądy nie przesądzają możliwości podjęcia przez skarżącego pracy na stanowisku nauczyciela, ale dopiero po uprzednim przyuczeniu do zawodu. Obowiązek w tym zakresie ciąży przede wszystkim na organie administracji, który winien skierować bezrobotnego do odbycia stażu pedagogicznego, wypłacając mu za ten okres zasiłek szkoleniowy.

Z pism Romana D. zdaje się wynikać, że jest on gotowy do podjęcia pracy w charakterze nauczyciela po odbyciu stosownej praktyki pedagogicznej.

W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 207 par. 1 i par. 2 pkt 1 Kpa uchylił decyzję organów administracji obu instancji.