Wyrok NSA oz. w Gdańsku z 20 marca 1998 r., SA/Gd 2680/95

Teza

1. Faktura wystawiona przez podmiot, który nie dokonał zgłoszenia rejestracyjnego w trybie przewidzianym przez art. 9 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym /Dz.U. nr 11 poz. 50 ze zm./, nie spełnia wymagań określonych w art. 32 ustawy. Przyjmujący taką fakturę w dobrej czy złej wierze nie może obniżyć podatku należnego o kwotę podatku naliczonego określonego w tej fakturze. W takim przypadku podstawą prawną odmowy obniżenia podatku należnego lub zwrotu różnicy podatku stanowi wyłącznie przepis art. 25 ust. 1 pkt 4 lit. "a" ustawy, a nie przepis par. 35 ust. 4 pkt 1 lit. "a" rozporządzenia z dnia 8 grudnia 1994 r. w sprawie wykonania przepisów ustawy o podatku od towarów i usług /Dz.U. nr 133 poz. 688/.
2. Skutkiem udokumentowania nabycia towaru lub usługi fakturą, w której podano fikcyjny numer identyfikacji podatkowej jest tylko niemożność obniżenia kwoty lub zwrotu różnicy podatku należnego /art. 25 ust. 1 pkt 4 lit. "a" ustawy/ - brak natomiast podstaw do ustalenia wyłącznie z tej przyczyny sankcji przewidzianej w art. 27 ust. 5 pkt 2 ustawy.

Uzasadnienie

Naczelny Sąd Administracyjny zważał, co następuje:

Z niebudzących wątpliwości i niespornych okoliczności stanu faktycznego sprawy wynika, iż skarżąca Spółka w rozliczeniu podatku od towarów i usług za miesiąc styczeń 1994 r. wykazała do zwrotu nadwyżkę podatku naliczonego nad należnym - w kwocie 586.359,20 zł, przy czym w ogólnej kwocie podatku naliczonego ujęła również kwoty podatków w kwocie 12.285,98 zł z dwóch faktur wystawionych przez Spółkę z o.o. "I." posługującą się fikcyjnym numerem identyfikacji podatkowej.

Przy tak ustalonym stanie faktycznym sprawy istota zaistniałego między stronami sporu sprowadza się do oceny legalności zarówno obniżenia ogólnej kwoty zwrotu podatku VAT za styczeń 1994 r. jak oceny legalności ustalonej sankcji z art. 27 ust. 5 pkt 2 ustawy o podatku od towarów i usług z uwagi na zawyżenie podatku naliczonego o podatek wynikający z faktur wystawionych przez podmiot posługujący się fizycznym numerem NIP.

Zgodnie z art. 25 ust. 1 pkt 4a ustawy o VAT w brzmieniu obowiązującym w 1994 r. nie można obniżyć podatku należnego o podatek naliczony wynikający z faktur wystawionych niezgodnie z art. 32 tejże ustawy.

Faktura wystawiona przez podmiot, który nie dokonał zgłoszenia rejestracyjnego w trybie przewidzianym przez art. 9 ust. 1 i 2 ustawy nie spełnia wymagań określonych w art. 32 ustawy.

Przyjmujący taką fakturę w dobrej czy złej wierze nie może obniżyć podatku należnego o kwotę podatku naliczonego określonego w tej fakturze. W takim przypadku podstawą prawną odmowy obniżenia podatku należnego lub zwrotu różnicy podatku stanowi wyłącznie przepis art. 25 ust. 1 pkt 4 lit. "a" ustawy o VAT, a nie przepis par. 35 ust. 4 pkt 1 lit. "a" rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 8 grudnia 1994 r., na który powoływała się strona skarżąca.

Mając powyższe na uwadze należy stwierdzić, iż organy podatkowe bez naruszenia prawa określiły wielkość kwoty zwrotu nadwyżki podatku naliczonego nad należnym z pomniejszeniem o kwotę podatku naliczonego wynikającego z faktur wystawionych przez podmiot posługujący się fikcyjnym numerem identyfikacyjnym.

Problem sankcji z art. 27 ust. 5 pkt 2 ustawy o VAT związanych z zawyżeniem podatku naliczonego o podatek wynikający z faktur, w których podano fikcyjny numer identyfikacji podatkowej był już niejednokrotnie przedmiotem rozważań Naczelnego Sądu Administracyjnego, gdzie obok poglądu potwierdzającego zasadność stosowania sankcji /por. wyrok z dnia 4 lutego 1997 r. SA/Sz 3029/95 nie publ./ został wyrażony pogląd, że skutkiem udokumentowania nabycia towaru lub usługi fakturą, w której podano fikcyjny numer identyfikacji podatkowej jest tylko niemożność obniżenia kwoty lub zwrotu różnicy podatku należnego /art. 25 ust. 1 pkt 4 lit. "a" ustawy o VAT/ - brak natomiast podstaw do ustalenia wyłącznie z tej przyczyny sankcji przewidzianej w art. 27 ust. 5 pkt 2 ustawy /por. wyrok z dnia 7 marca 1997 r. III SA 762/96 - Glosa 1997 nr 6 wraz z glosą Ryszarda Kubackiego - Glosa 1998 nr 1./

Podobny pogląd został również wyrażony w wyroku z dnia 16 stycznia 1998 r. w sprawie I SA/Gd 1598/96.

Sąd w obecnym składzie w pełni podziela powyższy pogląd, co w okolicznościach sprawy oznacza, iż organy podatkowe z naruszeniem art. 27 ust. 5 pkt 2 ustawy o VAT niezasadnie ustalił sankcje w podatku VAT za styczeń 1994 r.

W tej sytuacji skutkiem udokumentowania zakupu fakturami z fikcyjnym numerem ewidencyjnym będzie brak możliwości obniżenia kwoty podatku należnego o podatek naliczony wynikający z tych wadliwych faktur.

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny na mocy art. 22 ust. 2 pkt 1, art. 27 ust. 1 i art. 55 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368/ orzekł jak w sentencji.