Wyrok NSA oz. w Gdańsku z 5 lutego 1997 r., SA/Gd 2765/95

Teza

Nie można żądać zaniechania ustalania i poboru podatku, który wynika z mocy prawa, ponieważ nie jest on przedmiotem ustalania przez organ podatkowy.

W żadnym więc razie skarżący nie mógłby skutecznie dochodzić zaniechania ustalania i poboru podatku od towarów i usług.

Uzasadnienie

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Przede wszystkim należy skarżącemu zwrócić uwagę na błędne zrozumienie przez niego pouczenia jakie otrzymał od płatnika - Urzędu Celnego. Zgodnie bowiem z art. 175 par. 1 Kpa jeżeli obliczenie i pobranie podatku odbywa się za pośrednictwem płatnika /płatnikiem był urząd celny/, a podatnik kwestionuje obliczenie bądź istnienie obowiązku podatkowego, to wówczas może on w terminie jednego miesiąca od dnia pobrania podatku przez płatnika wystąpić do organu podatkowego z żądaniem sprostowania obliczenia podatku bądź uznanie nieistnienia obowiązku podatkowego oraz o zwrot niesłusznie pobranej kwoty.

Z treści tego przepisu wynika zatem jasno, że nie chodzi w nim o prawo żądania zaniechania ustalenia i poboru podatku.

Przepis art. 8 ust. 2 ustawy z dnia 19 grudnia 1980 r. o zobowiązaniach podatkowych ma zastosowanie wyłącznie do tzw. decyzji wymiarowych czyli ustalających obowiązek podatkowy. Wydanie takiej decyzji powoduje, że obowiązek podatkowy powstaje z chwilą uprawomocnienia się decyzji, która wymierzyła /ustaliła/ należność /art. 5 ust. 1 ustawy o zobowiązaniach podatkowych/.

Zgoła inaczej wygląda ta sprawa wówczas, gdy organ nie wydaje decyzji wymiarowej lecz jedynie w wydanej decyzji określa obowiązek podatkowy, który wynika z mocy prawa, a który podatnik ma obowiązek sam obliczyć i zapłacić w terminie jaki prawo przewiduje. W tym przypadku mamy do czynienia z tzw. decyzjami określającymi /art. 5 ust. 3 ustawy o zobowiązaniach podatkowych/.

W przedmiotowej sprawie płatnik a nie podatnik dokonał obliczenia podatku od towarów i usług. Nie zmienia to jednak istoty rzeczy, bowiem ciągle mamy do czynienia z takim podatkiem, który wynika z mocy ustawy a nie z mocy decyzji administracyjnej /podatkowej/. Wywiera to zaś ten skutek, że nie można żądać zaniechania ustalania i poboru podatku, który wynika z mocy prawa, ponieważ nie jest on przedmiotem ustalania przez organ podatkowy.

W żadnym więc razie skarżący nie mógłby skutecznie dochodzić zaniechania ustalania i poboru podatku od towarów i usług.

Organy podatkowe nadto trafnie podnoszą, że skarżący dobrowolnie uiścił należność podatkową. Zapłacenie podatku powoduje, że zobowiązanie podatkowe wygasa /art. 26 ust. 1 ustawy o zobowiązaniach podatkowych/. Wprawdzie są sytuacje, że podatnik mimo zapłaty podatku będzie miał prawo uważać, że zobowiązanie podatkowe nie wygasło, ale dotyczy to innych, aniżeli w niniejszej sprawie, sytuacji.

Skarżący nie był zobowiązany decyzją do zapłaty podatku, a zatem nie musiał go płacić i wówczas powstałaby zaległość podatkowa /art. 19 ust. 1 ustawy o zobowiązaniach podatkowych/, o umorzenie której na podstawie art. 31 ust. 1 ustawy o zobowiązaniach podatkowych mógłby się domagać. Nie ma przy tym znaczenia, że urząd celny w takim przypadku nie wydałby przedmiotu odprawy celnej, gdyż to wiąże się z ryzykiem importu.

Nadto dla zastosowania art. 31 ust. 1 ustawy o zobowiązaniach podatkowych znaczenie ma li tylko ustalenie czy zachodzą w sprawie wypadki gospodarcze lub społecznie uzasadnione. Przepis ten nie zna korzystniejszego dla podatnika unormowania przewidzianego w art. 8 ust. 2 ustawy o zobowiązaniach podatkowych, czyli także "innych szczególnych okoliczności". Skarżący zdaje się rozumieć tę różnicę i stąd konsekwentnie żąda zastosowania w sprawie art. 8 ust. 2 ustawy o zobowiązaniach podatkowych, ale jak już wyżej podniesiono, przepis ten w ogóle nie mógł mieć w sprawie zastosowania.

Pewne rozbieżności w orzecznictwie NSA co do stosowania art. 8 ust. 2 również do zaległości podatkowych zdają się zanikać wobec coraz powszechniejszego przyjmowania zasadniczych odrębności w stosowaniu art. 8 i art. 31 ustawy o zobowiązaniach podatkowych.

Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1993 r. z Naczelnym Sądzie Administracyjnym skargę oddalił.