Wyrok NSA oz. w Gdańsku z 29 stycznia 1997 r., SA/Gd 2790/95

Teza

Wydanie decyzji określającej podatek /art. 5 ust. 3 ustawy z dnia 19 grudnia 1980 r. o zobowiązaniach podatkowych - Dz.U. 1993 nr 108 poz. 486 ze zm./ ma ten skutek, że stwierdza się jedynie, iż zobowiązany /czyli podatnik/ miał uiścić - w terminie jaki wynikał z mocy prawa, a nie z decyzji - należny podatek.

Z tego określenia decyzją administracyjną rodzi się też obowiązek nie tylko zapłaty określonego podatku ale i odsetek od dnia, w którym według przepisu ustawy, podatek powinien być zapłacony.

Uzasadnienie

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji zamieszczono, odpowiadającą treści art. 107 par. 3 Kpa, wyczerpującą analizę stanu prawnego i faktycznego sprawy. Skarżący nie stara się jednak zrozumieć, że przepisy prawa podatkowego mają w sprawie zastosowanie i organ działa na podstawie właśnie przepisów prawa /art. 6 Kpa/ a nie dowolnie.

Wyjaśniono więc, że w 1993 r. nadpłata powstała, gdy zestawiono złożone przez skarżącego zeznanie podatkowe, w którym wykazano podatek należny w kwocie 5.729.000 st. złotych, a sumę wpłat zaliczek uiszczony w tym roku /9.443.000 st. złotych/. Z tego zatem wyliczenia wynikała nadpłata, ale wyliczenie to przedstawił sam skarżący. Natomiast w czasie kontroli w 1995 r. Urząd Skarbowy stwierdził, że skarżący prowadził nierzetelnie podatkowe księgi przychodu i rozchodu. Stwierdzenie niezgodnego ze stanem rzeczywistym /nierzetelność/ prowadzenia ksiąg podatkowych doprowadziło do określenia wymiaru należnego podatku dochodowego przez organ podatkowy. W tej sytuacji zeznanie skarżącego, z którego po uwzględnieniu wpłaconych zaliczek powstała nadpłata, okazało się wadliwe, a to w miejsce obowiązywała decyzja określająca wymiar podatku /art. 5 ust. 3 ustawy z dnia 19 grudnia 1980 r. o zobowiązaniach podatkowych/. Wydanie decyzji określającej podatek ma ten skutek, że stwierdza się jedynie, iż zobowiązany /czyli podatnik/ miał uiścić - w terminie jaki wynikał z mocy prawa, a nie z decyzji - należny podatek. Z tego określenia decyzją administracyjną rodzi się też obowiązek nie tylko zapłaty określonego podatku ale i odsetek od dnia, w którym według przepisu ustawy, podatek powinien być zapłacony.

Nie było więc żadnego błędu ze strony organu podatkowego, skoro wykryto niezgodne z prawem postępowanie podatnika, które w konsekwencji doprowadziło do ponownego, ale tym razem przez organ podatkowy a nie podatnika, określenia wysokości należnego podatku.

Skarżący od decyzji określających jego zobowiązanie podatkowe się nie odwołał, a tym samym stały się one ostateczne /prawomocne/ i są wiążące dla stron. To z kolei na takie znacznie, że sprawa niniejsza mogła być rozpatrzona li tylko na podstawie art. 31 ust. 1 ustawy z dnia 19 grudnia 1980 r. o zobowiązaniach podatkowych czyli o umorzenie odsetek.

Przepis art. 31 ustawy jest przepisem wyjątkowym, ponieważ zezwala z uzasadnionych względów gospodarczych lub społecznych umorzyć zaległość podatkową lub odsetki, a zatem pozwala na "niezapłacenie" należności wobec Państwa. Taki wyjątek może być tylko wyjątkowo stosowany skoro zasadą jest powszechne płacenie podatków. Organy podatkowe zaś przekonywająco uzasadniły odmowę zastosowania tego wyjątku do sytuacji skarżącego, ponieważ jego sytuacja społeczna i materialna nie odbiega od przeciętnej, a tym samym może ponieść należności związane z uiszczeniem odsetek.

Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny nie dopatrzył się aby zaskarżona decyzja naruszała prawo, a to oznacza, że skargę z mocy art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ należało oddalić.