Wyrok NSA oz. w Gdańsku z 10 listopada 1995 r., SA/Gd 2859/94

Teza

Zgodnie z ust. 5 objaśnień do części I tabeli stanowiącej załącznik nr 1 do rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 20 grudnia 1991 r. w sprawie karty podatkowej /Dz.U. nr 124 poz. 551 ze zm./ za usługi dla ludności uważa się usługi określone w ust. 4 opłacane ze środków pieniężnych ludności.

Z powyższego wynika, iż kryterium odróżniającym te usługi od usług wykonywanych na rzecz innych odbiorców niż ludność jest opłacanie ich ze środków pieniężnych ludności.

Uzasadnienie

W roku 1993 Janusz M. prowadził działalność gospodarczą, świadcząc usługi w zakresie instalatorstwa elektrycznego. Tytułem prowadzonej działalności opodatkowany był w formie karty podatkowej na warunkach określonych w przepisach rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 20 grudnia 1991 r. w sprawie karty podatkowej /Dz.U. nr 124 poz. 551 ze zm./.

Decyzją z dnia 17 marca 1994 r. (...) Urząd Skarbowy w I., działając na podstawie art. 104 Kpa oraz par. 23 ust. 1 pkt 3 i 4 w związku z par. 18 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 20 grudnia 1991 r. w sprawie karty podatkowej /Dz.U. nr 124 poz. 551 ze zm./, wyłączył Janusza M. z grupy osób opłacających podatki obrotowy i dochodowy w formie karty podatkowej za 1993 r. i nałożył obowiązek opłacania tych podatków na zasadach ogólnych. Orzekł także o utracie prawa do opodatkowania w formie karty podatkowej przez okres dwóch następnych lat podatkowych, tj. w 1994 r. i 1995 r.

Wyłączenia z opodatkowania w formie karty podatkowej dokonano z uwagi na niezawiadomienie organu o zmianie powodującej utratę warunków do opodatkowania w tej formie i naruszenia tym par. 18 ust. 1 pkt 1 cyt. rozporządzenia.

Organ podał, że podatnik przekroczył określony w ust. 3 objaśnień do Tabeli miesięcznych stawek podatków w formie karty podatkowej, stanowiącej załącznik nr 1 do cytowanego rozporządzenia, ustalony na 1993 r. limit obrotu rocznego usług wykonywanych na rzecz innych odbiorców aniżeli ludność. Wartość tych usług nie mogła przekroczyć kwoty 130 mln zł w skali roku, a podatnik wykonując usługi na rzecz Zrzeszenia Właścicieli i Zarządców Domów w I., osiągnął obrót w kwocie 198.720.700 zł. Przekroczenie ustalonego limitu rocznego obrotu spowodowało utratę warunków do opodatkowania przychodów w formie karty podatkowej.

W odwołaniu od powyższej decyzji podatnik wniósł o przywrócenie opodatkowania w formie karty podatkowej podnosząc, iż nie naruszył obowiązku określonego w par. 15 ust. 1 pkt 1 cytowanego w decyzji rozporządzenia. Zdaniem podatnika usługi wykonywane na rzecz Zrzeszenia Właścicieli i Zarządców Domów w I. są usługami wykonywanymi na rzecz ludności. Zrzeszenie jest tylko administratorem uprawnionym przez właścicieli budynków do prowadzenia i zlecania w ich imieniu wszelkich prac w tych budynkach. Utrzymuje się ono z odpisów finansowych za prowadzenie administracji, a zatem faktycznie za usługi te płacą właściciele, w imieniu których Zrzeszenie administruje ich domami.

Izba Skarbowa w B. decyzją z dnia 10 sierpnia 1994 r. (...), powołując się na art. 138 par. 1 pkt 1 Kpa utrzymała w mocy decyzję organu I instancji.

Izba skarbowa podniosła, że w objaśnieniach do części I tabeli stanowiącej załącznik do rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 20 grudnia 1991 r. w sprawie karty podatkowej /Dz.U. nr 124 poz. 551 ze zm./ zostało określone, że przy prowadzeniu działalności gospodarczej w zakresie m.in. instalatorstwa elektrycznego rozmiary wykonywanych usług dla innych odbiorców niż "ludność", nie mogły przekroczyć kwoty 138 mln zł obrotu rocznie.

Z przedłożonego za 1993 r. zestawienia rachunków wynika, że podatnik osiągnął tytułem usług świadczonych na rzecz Zrzeszenia Właścicieli i Zarządców Domów w I., obrót w kwocie 198.720.700 zł. Zatem przekroczył kwotę ustalonego na 1993 r. obrotu o kwotę 60.720.700 zł.

Powołując się na objaśnienia do tabeli izba skarbowa wyjaśniła, że za usługi dla ludności uważa się usługi określone w ust. 4 opłacane ze środków pieniężnych ludności. Przez pojęcie "ludność" rozumie się osoby fizyczne i gospodarstwa domowe oraz jednostki gospodarki nieuspołecznionej, wymienione w ust. 5 objaśnień. Zrzeszenie Właścicieli i Zarządców Domów nie jest wymienione wśród tych jednostek.

W tej sytuacji podatnik miał obowiązek - zgodnie z par. 18 ust. 1 pkt 1 cytowanego rozporządzenia - zawiadomić organ podatkowy o zmianach powodujących utratę warunków do opodatkowania w formie karty podatkowej. Skoro tego obowiązku nie dopełnił, zasadnie organ I instancji wyłączył go z opodatkowania w tej formie.

W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego skarżący podnosząc zarzuty zawarte w odwołaniu, wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji, jako niezgodnej z prawem. Skarżący podniósł, iż organ odwoławczy nie uzasadnił, w oparciu o co uznał, iż Zrzeszenie Właścicieli i Zarządców Domów nie mieści się w pojęciu "ludność". Zdaniem skarżącego powołany w zaskarżonej decyzji ust. 5 tabeli do rozporządzenia nie wyczerpuje wszystkich jednostek mieszczących się w pojęciu "ludność". Tym samym w sprawie nie miały zastosowania kwoty obrotu rocznego przyjęte przez organy podatkowe.

W odpowiedzi na skargę Izba Skarbowa w B. wniosła o jej oddalenie wywodząc jak w zaskarżonej decyzji.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Na wstępie należy rozstrzygnąć, czy usługi wykonywane przez skarżącego na zlecenie Zrzeszenia Właścicieli i Zarządców Domów w I. były usługami - jak podnosi to skarżący - wykowanymi na rzecz ludności, czy też usługi te - jak uznały to organy podatkowe - były usługami świadczonymi na rzecz innych odbiorców niż ludność.

Sąd, uwzględniając treść powołanych w badanych decyzjach objaśnień do tabeli miesięcznych stawek podatków w formie karty podatkowej, stanowiącej załącznik nr 1 do rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 20 grudnia 1991 r. w sprawie karty podatkowej /Dz.U. nr 124 poz. 551 ze zm./ oraz cel, zadania i status prawny Zrzeszenia Właścicieli i Zarządców Domów w I., uznał za nietrafny pogląd organów, iż usługi wykonywane na zlecenie tegoż Zrzeszenia nie stanowią usług świadczonych na rzecz ludności.

Zgodnie z ust. 5 powyższych objaśnień za usługi dla ludności uważa się usługi określone w ust. 4 opłacane ze środków pieniężnych ludności. Z powyższego określenia wynika, iż kryterium odróżniającym te usługi od usług wykonywanych na rzecz innych odbiorców niż ludność, jest opłacanie ich ze środków pieniężnych ludności. Niekwestionowanym w sprawie było, że Zrzeszenie Właścicieli i Zarządców Domów w I. jest administratorem, upoważnionym przez właścicieli i zarządców do prowadzenia spraw związanych z utrzymaniem budynków, w tym zlecania prac remontowych i bieżących konserwacji, niezbędnych do zachowania substancji administrowanych budynków. Zrzeszenie nie posiadało własnych środków poza wpływami z tytułu sprawowanego administrowania, z których mogłoby opłacać wykonywanie zleconych usług. Oznacza to, że usługi świadczone przez skarżącego w istocie opłacali mieszkańcy tych domów, jakkolwiek wypłacającym należności było Zrzeszenie.

Istotnym jest ponadto fakt, że bezpośrednim odbiorcą usług wykonywanych przez skarżącego nie było Zrzeszenie - jak wywodzą to organy - a osoby fizyczne, mieszkańcy domów, w których skarżący prowadził prace w zakresie instalatorstwa elektrycznego. To właśnie te osoby korzystały z usług skarżącego, nie zaś Zrzeszenie administrujące tymi domami, jako jednostka organizacyjna.

Zatem w sprawie nie miała zastosowania ustalona na rok 1993 kwota obrotu rocznego, określona dla usług wykonywanych na rzecz innych odbiorców niż ludność w wysokości 138 mln zł. W konsekwencji okoliczność przekroczenia przez skarżącego ustalonej kwoty tego obrotu, nie mogła powodować utraty warunków do opodatkowania w formie karty podatkowej wobec niezawiadomienia o jej zaistnieniu organu podatkowego.

W świetle powyższego należy stwierdzić, iż orzekające w sprawie organy dokonały błędnej oceny co do zaistnienia materialnoprawnych przesłanek powodujących wyłączenie skarżącego z opodatkowania w formie karty podatkowej, co czyni kontrolowane decyzje niewątpliwie wadliwymi.

Stwierdzona wadliwość nie mogła jednak spowodować wzruszenia tych decyzji w trybie art. 207 par. 1 i 2 Kpa. Sąd rozpatrując niniejszą sprawę musiał uwzględnić fakt, iż orzekając w sprawie SA/Gd 2260/94 ze skargi skarżącego na decyzję Izby Skarbowej w B. z dnia 10 sierpnia 1994 r. (...), którą utrzymano w mocy decyzją Urzędu Skarbowego w I. z dnia 17 marca 1994 r. wyłączającą skarżącego z opodatkowania w formie karty podatkowej za rok 1992 i orzekającą jednocześnie utratę przez skarżącego prawa do korzystania z tej formy opodatkowania w latach 1993 i 1994, skargę tę oddalił.

W powołanej wyżej sprawie Sąd stwierdził, iż skarżący nie dopełnił obowiązków określonych w par. 17 ust. 1 i 2 i par. 18 ust. 1 pkt 2 cytowanego rozporządzenia i organy podatkowe zobowiązane były - zgodnie z par. 2 ust. 3 cyt. rozporządzenia - orzec o wyłączeniu skarżącego z opodatkowania w formie karty podatkowej, nakładając obowiązek opłacenia podatków na zasadach ogólnych, a także orzec utratę prawa do korzystania z opodatkowania w formie karty podatkowej przez okres dwóch następnych lat. W konsekwencji należało uznać, iż wydane w niniejszej sprawie decyzje, mimo swej wadliwości, nie miały wpływu na sytuację skarżącego, a w szczególności nie pozbawiły go prawa do korzystania z opodatkowania w formie karty podatkowej w 1993 i 1994 r., skoro skarżący prawo to utracił na skutek decyzji podjętych odnośnie 1992 r. i uznanych przez Sąd za zgodne z prawem.

Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny na mocy art. 207 par. 5 Kpa w związku z art. 68 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368/ - oddalił skargę.