Wyrok NSA oz. w Gdańsku z 5 lutego 1997 r., SA/Gd 2887/95

Teza

Brak formalnego wymogu, jakim jest podpisanie wniosku o wspólne opodatkowanie nie powinien prowadzić do drastycznego skutku w postaci odmowy łącznego opodatkowania, jeśli wola łącznego opodatkowania wyrażona została dostatecznie w piśmie sporządzonym z upływem roku podatkowego.

Uzasadnienie

Izba Skarbowa w G. decyzją z dnia 18 lipca 1995 r. utrzymała w mocy decyzję Trzeciego Urzędu Skarbowego w G. z dnia 24 stycznia 1995 r., na podstawie której Janinie S. ustalono zobowiązanie w podatku dochodowym od osób fizycznych za 1992 r. w wysokości 30.696.000 starych zł /do zapłaty 619,90 zł/. W podstawie prawnej decyzji pierwszoinstancyjnej powołano szereg artykułów, w tym art. 45 ust. 6 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych /Dz.U. nr 80 poz. 350 ze zm./.

Decyzje wydane zostały w takim stanie faktycznym, że na dochód przyjęty do opodatkowania składały się wyłącznie wynagrodzenia i emerytura uzyskane przez Roberta S. Wobec śmierci podatnika w dniu 9 lutego 1993 r. zeznanie o wspólnych dochodach małżonków za 1992 r. złożyła żona Janina S., która też podpisała wniosek o wspólne opodatkowanie małżonków.

Przedmiotowy wniosek nie został uwzględniony przez organy podatkowe i wobec tego decyzja wymiarowa wydana została na Janinę S. W odrębnej zaś decyzji orzeczono, że odpowiedzialność za zobowiązanie podatkowe zmarłego Roberta S. spoczywa na spadkobierczyni Janinie S. Organ odwoławczy, powołując się na art. 6 ust. 2 cyt. ustawy, stwierdził, że w sprawie niniejszej nie zostały spełnione warunki do łącznego opodatkowania dochodów. Zasada ta ma zastosowanie w sytuacji, gdy małżonkowie wniosek /oświadczenie woli/ wyrażają we wspólnym zeznaniu rocznym i wniosek ten zostanie podpisany przez każdego z małżonków, co nie miało miejsca w tej sprawie.

Zdaniem organu odwoławczego dołączony do odwołania wniosek Roberta S. o wspólne opodatkowanie dochodów datowany 30 grudnia 1992 r. nie spełniał wymogu art. 6 ust. 2 cyt. ustawy i nie mógł być uznany jako wniosek wyrażony we wspólnym zeznaniu rocznym.

W skardze z dnia 21 sierpnia 1995 r. do Naczelnego Sądu Administracyjnego Janina S. zarzuciła zaskarżonej decyzji naruszenie prawa materialnego, w szczególności przepisu art. 6 ust. 2 cyt. ustawy, co miało istotny wpływ na wynik sprawy. W uzasadnieniu skargi podkreślono, że okolicznością bezsporną był fakt wyrażenia przez zmarłego woli wspólnego opodatkowania z małżonką, gdyż oświadczenie woli tej treści znajduje się w aktach sprawy, zaś złożenie wniosku o wspólne opodatkowanie wolę tę w sposób nie budzący wątpliwości wyrażało. Odmienne postępowanie organów podatkowych sprzeczne było z istotą cyt. art. 6.

W odpowiedzi na skargę z dnia 26 października 1995 r. wnoszono o jej oddalenie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Wprawdzie przepis art. 6 ust. 2 powołanej na wstępie ustawy wymaga, by małżonkowie, między którymi istnieje wspólność majątkowa wyrażający wolę opodatkowania łącznie od sumy ich dochodów pozostawali w związku małżeńskim przez cały rok podatkowy, a swą wolę wyrazili we wspólnym zeznaniu rocznym, to jednakże na tle sytuacji faktycznej w sprawie niniejszej należało dojść do przekonania, że brak formalnego wymogu jakim jest podpisanie wniosku o wspólne opodatkowanie w zeznaniu podatkowym nie powinno prowadzić do drastycznego skutku w postaci odmowy łącznego opodatkowania. Nie powinno bowiem budzić wątpliwości, na co zwrócono uwagę, że istniała między małżonkami S. wola wspólnego opodatkowania, a spełnione zostały pozostałe wymogi /przynajmniej co do wspólności majątkowej nie podniesiono zastrzeżeń/. Wola zaś zmarłego Roberta S. wyrażona została dostatecznie w piśmie z dnia 30 grudnia 1992 r., kiedy to praktycznie upływał rok podatkowy, w którym małżonkowie pozostawali w związku małżeńskim /a na pewno upłynął przed śmiercią podatnika/. Prawidłowości tego pisma organ odwoławczy nie zakwestionował, a nie uwzględnienie tego pisma oparte zostało tylko na tym, że nie odpowiada to pismo podpisowi złożonemu we wniosku zawartym w zeznaniu podatkowym, z czym nie można się zgodzić.

Przedstawiony pogląd nie przystaje do tezy zawartej w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 kwietnia 1995 r. /SA/Po 2852/94/, lecz należy podkreślić, iż stan faktyczny "w sprawie poznańskiej" różnił się zasadniczo od sprawy niniejszej poprzez to, że w sprawie tej nie istniała ta okoliczność, iż podatnik tuż przed zakończeniem roku podatkowego wyraził /wprawdzie nie w zeznaniu/ wolę łącznego opodatkowania się z małżonką.