Wyrok NSA oz. w Gdańsku z 19 grudnia 1995 r., SA/Gd 2935/94

Teza

Z przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego nie można wywieść, by niewskazanie dokumentu /faktury/ w trakcie kontroli mogło pozbawić stronę późniejszego dochodzenia przyczyn braku dowodu.

Uzasadnienie

Organy podatkowe uznały iż spółka cywilna wystawiła wadliwe faktury, bowiem brak było na nich symboli SWW na towary zakupione z 7 proc. stawką VAT. Ponadto wskazano, że spółka uwzględniła w rozliczeniu za marzec 1994 r. podatek naliczony wynikający z kserokopii faktury z 28 lutego 1994 r. Bez znaczenia zaś jest zdaniem organów, iż w aktach znajduje się oryginał faktury, skoro podpisując protokół kontroli nie wniesiono uwag, tym samym zgadzając się z ustaleniami kontrolujących. Stwierdzono też, iż zamieszczenie na fakturze łącznie wyrazów "oryginał" i "kopia" nie spełnia wymogów określonych w przepisach i że taka faktura nie może stanowić podstawy odliczenia podatku naliczonego.

W związku z powyższym organy podatkowe zastosowały sankcję na podstawie art. 27 ust. 5 pkt 2 ustawy z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym /Dz.U. nr 11 poz. 50 ze zm./.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Naczelny Sąd Administracyjny zajmując się powyższą sprawą na wstępie zauważył, że kwestia nakładania kar /sankcji/ w ustawie o podatku od towarów i usług może budzić zasadnicze wątpliwości co do zgodności art. 27 ust. 5 tej ustawy z art. 1 Przepisów konstytucyjnych pozostawionych w mocy na podstawie art. 77 Ustawy Konstytucyjnej z dnia 17 października 1992 r. Takie wątpliwości zostały już zgłoszone przez Rzecznika Praw Obywatelskich, który we wniosku z 20 listopada 1995 r. zwrócił się do Trybunału Konstytucyjnego o stwierdzenie niezgodności art. 27 ust. 5 ustawy z dnia 8 stycznia 1993 r. z wyżej przytoczonymi przepisami konstytucji.

W rozpoznawanej sprawie doszło do naruszenia prawa materialnego jak i procesowego w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, dlatego też sąd uchylił zaskarżoną decyzję izby skarbowej.

Sąd wyjaśnił, że organy podatkowe w ogóle nie zwróciły uwagi, iż przepis art. 27 ust. 5 ustawy pozwala na stosowanie sankcji wyłącznie w przypadku stwierdzenia, że podatnik narusza obowiązki, o których mowa w ust. 4, a dotyczące m. in. określenia wysokości naliczonego podatku /pkt 2/. W sprawie nie ma natomiast żadnego odwołania się do ewidencji jaką podatnik winien był prowadzić stosownie do ust. 4 art.

27. Brak ustaleń w tym zakresie jest wystarczającym powodem by uchylić zaskarżoną decyzję z powodu zarówno naruszenia prawa materialnego /art. 27 ust. 5 pkt 2 w zw. z ust. 4/ jak i przepisów postępowania administracyjnego, a mianowicie art. 77 par. 1 i art. 80 Kpa.

Organy podatkowe przywiązują nadto wagę nie dającym się usprawiedliwić zastosowaniem sankcji z art. 27 ust. 5 wadom faktur o mniejszym ciężarze gatunkowym. Do takiej wady należy zaliczyć m. in. brak symboli SWW na towary zakupione z 7 proc. stawką VAT, tym bardziej, że w ewidencji - jak twierdzi spółka - tego błędu nie popełniono.

Nie może też znaleźć usprawiedliwienia w aktualnym stanie prawnym tak formalistyczne podejście w ocenie dowodów. Z przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego nie można wywieść, by niewskazanie dokumentu /faktury/ w trakcie kontroli mogło pozbawić stronę późniejszego dochodzenia przyczyn braku dowodu. Strona zgłaszała ten zarzut w odwołaniu, a zatem obowiązkiem organu było sprawdzenie czy skarżący jest w posiadaniu oryginału faktury, a to wskazywałoby, że jedynie w czasie kontroli była ona niedostępna w siedzibie spółki. Sam fakt podpisania protokołu kontroli bez zastrzeżenia niczego tu nie zmienia, ponieważ może być wiele powodów, które są w stanie wytłumaczyć taki brak.

Również nie ma większego znaczenia dla oceny faktury to, iż zawiera ona zarówno wyraz "oryginał" jak i "kopia" i żaden z nich nie został skreślony, o ile tylko jest możliwe wykazanie, że cechy faktury wskazują, że jest to oryginał, a istnieje także kopia.

Nie są to wady, które mogłyby mieć wpływ na wysokość podatku naliczonego, w wyniku czego nastąpiło jego zawyżenie, zresztą nie zostało to przez organ w sposób nie budzący wątpliwości wykazane.