Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z dnia 9 października 1995 r. Izba Skarbowa w (...) utrzymała w mocy decyzję Urzędu Skarbowego w T. z dnia 4 lipca 1995 r., odmawiającą Ireneuszowi I. przyznania odsetek od nienależnie pobranego przez płatnika podatku obrotowego.
W sprawie ustalono, że Ireneusz I. sprowadził w dniu 17 marca 1993 r. do Polski darowany mu przez córkę samochód osobowy marki Volkswagen Golf. Urząd Celny w P. Oddział w T. pobrał tytułem podatku obrotowego 32 826 000 zł. Skarżący wniósł "odwołanie" do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie, które po przekazaniu do Urzędu Skarbowego w T. zostało rozstrzygnięte decyzją z dnia 13 października 1994 r.; jej mocą umorzono postępowanie ze względu na niedotrzymanie terminu określonego w art. 175 Kpa Izba Skarbowa w (...) uchyliła tę decyzję i przekazała sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Urząd Skarbowy postanowieniem z dnia 21 lutego 1995 r. przywrócił termin dla wniesienia wniosku w trybie art. 175 Kpa, a następnie decyzją z dnia 3 marca 1995 r. sprostował dokonane przez płatnika obliczenie podatku obrotowego od sprowadzonego samochodu, orzekając zwrot na rzecz podatnika 1 894,10 zł /nowych/.
Ponieważ Izba Skarbowa nie uwzględniła odwołania Ireneusza I., wniósł on do Naczelnego Sądu Administracyjnego skargę, która zawisła w Naczelnym Sądzie Administracyjnym Ośrodek Zamiejscowy w Gdańsku pod sygnaturą akt (...)
Natomiast w niniejszej sprawie skarżący w skardze nazwanej odwołaniem zarzucił, że zaskarżona decyzja zapadła z naruszeniem prawa. Zdaniem skarżącego, skoro urząd celny pobrał podatek nienależnie, to powinien go zwrócić razem z odsetkami od dnia 17 marca 1993 r. do dnia 3 marca 1995 r.
Odpowiadając na skargę, Izba Skarbowa (...) powołała się na art. 9a ustawy z dnia 16 grudnia 1972 r. o podatku obrotowym /Dz.U. 1983 nr 43 poz. 191 ze zm./; stanowi on, iż podstawą opodatkowania tym podatkiem towarów sprowadzonych przez osoby fizyczne lub nadesłanych z zagranicy jest obrót, przez który rozumie się wartość celną towaru powiększoną o należne cło. Skarżący, co jest bezsporne, korzystał ze zwolnienia od cła na podstawie art. 1 ustawy z dnia 20 lipca 1990 r. o zasadach realizacji przedpłat na samochody osobowe /Dz.U. nr 54 poz. 311/. Słusznie zatem został sprostowany podatek obrotowy i dokonany zwrot nadpłaty. Decyzja o sprostowaniu obliczenia płatnika jednak nie była decyzją wydaną w trybie art. 29 ust. 2 ustawy z dnia 19 grudnia 1980 r. o zobowiązaniach podatkowych /Dz.U. nr 27 poz. 111 ze zm./, a tym samym nie było podstaw do przyznania skarżącemu odsetek od nienależnie pobranego podatku.
`Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Stanowisko Izby Skarbowej w (...), jako nader formalistyczne, nie da się pogodzić z istotą zwrotu nadpłaty. Już w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy w Krakowie z dnia 22 października 1987 r. SA/Kr 893/87 /ONSA 1987 Nr 2 poz. 72/ wyrażono pogląd, że "Gdy obliczenie i pobranie podatku następuje za pośrednictwem płatnika, a podatnik kwestionuje obliczenie podatku lub obowiązek podatkowy, zwrot nadpłaconego lub nienależnie pobranego podatku może nastąpić na podstawie art. 29 ustawy z dnia 19 grudnia 1980 r. o zobowiązaniach podatkowych (...) tylko na mocy wcześniej wydanej na podstawie art. 175 Kpa decyzji w przedmiocie obliczenia tego podatku bądź braku obowiązku podatkowego". Skład orzekający w niniejszej sprawie pogląd ten podziela (...).
Rozważając problematykę, jaka wiąże się z żądaniem zwrotu nadpłaty podatku, gdy obliczenie i pobranie podatku następuje za pośrednictwem płatnika, należy dojść do wniosku, że przepis art. 175 par. 1 Kpa, jako norma prawna o charakterze stricte procesowym, nie stanowi materialnoprawnej podstawy żądania zwrotu nadpłaty podatku; zwrot podatku może nastąpić wyłącznie na podstawie art. 29 ustawy z dnia 19 grudnia 1980 r. o zobowiązaniach podatkowych /Dz.U. 1993 nr 108 poz. 486 ze zm./. Organ podatkowy, po otrzymaniu żądania podatnika dotyczącego sprostowania obliczenia podatku bądź uznania nieistnienia obowiązku podatkowego, jak również zwrotu niesłusznie pobranej kwoty, stosuje prawo materialne właściwe dla oceny, czy żądanie podatnika jest usprawiedliwione. W tym samym stopniu dotyczy to zwrotu kwoty nadpłaconych i nienależnie uiszczonych podatków.
Organy podatkowe, jak wynika z akt sprawy (...), dokonały zwrotu nadpłaty bez podania jako podstawy prawnej przepisu art. 29 ustawy o zobowiązaniach podatkowych, co jednak nie znaczy, że decyzja została wydana bez podstawy prawnej, skoro sam art. 175 par. 1 Kpa nie stanowi podstawy do zwrotu nadpłaty.
Przepis art. 29 ust. 2 cytowanej ustawy o zobowiązaniach podatkowych jedynie przykładowo wylicza okoliczności, które mają znaczenie dla ustalenia daty powstania nadpłaty, na co wskazuje zwrot "w szczególności". Nie można zatem zgodzić się z argumentacją Izby Skarbowej, że decyzja o zwrocie nadpłaty nie mogła być wydana na podstawie art. 29 ust. 2 tej ustawy.
W konsekwencji należy rozważyć, czy zasadne jest żądanie skarżącego dotyczące zapłaty odsetek za zwłokę zgodnie z art. 29 ust. 3 ustawy z dnia 19 grudnia 1980 r. o zobowiązaniach podatkowych. Nie może mieć żadnego znaczenia fakt, że skarżący, występując o odsetki, nie podał żadnej podstawy prawnej roszczenia. Organ podatkowy był zobowiązany do rozpatrzenia żądania skarżącego, stosując właściwą podstawę prawną. (...)
Konsekwencją tego, że żądanie zgłoszone w trybie art. 175 par. 1 Kpa zostało uwzględnione, a nadpłata zwrócona stosownie do art. 29 ustawy o zobowiązaniach podatkowych, jest uznanie, iż podatnik ma także prawo do oprocentowania od dnia powstania nadpłaty, w wysokości odsetek za zwłokę pobieranych od zaległości podatkowych, chyba że zwrot nadpłaty nie jest możliwy z winy podatnika /art. 29 ust. 3 tej ustawy/. (...) Należy ponadto podkreślić, że art. 29 ust. 3 ustawy o zobowiązaniach podatkowych przewiduje oprocentowanie nadpłaty nie tylko w sytuacji, gdy powstanie nadpłaty wiązało się z uchyleniem decyzji wymierzającej podatek /wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 września 1995 r. III SA 1311/94, jak również wyrok tego Sądu z dnia 17 stycznia 1996 r. III SA 614/95 nie publ./.
Przy ponownym rozpoznawaniu sprawy organ podatkowy weźmie pod uwagę wszystkie przesłanki oprocentowania nadpłaty, wymienione w art. 29 omawianej ustawy z dnia 19 grudnia 1980 r., mając na względzie związanie organu oceną prawną wyrażoną przez Sąd.
Z tych wszystkich powodów i na mocy art. 22 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 pkt 1 i 3 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ orzeczono jak w sentencji wyroku. Na podstawie art. 55 ust. 1 tej ustawy Naczelny Sąd Administracyjny orzekł zwrot kosztów na rzecz skarżącego.