Wyrok NSA oz. w Gdańsku z 17 listopada 1995 r., SA/Gd 3176/94

Teza

Dopóki nie wystąpił obowiązek zapłaty podatku, dopóty nie jest możliwe podjęcie decyzji w sprawie zaniechania poboru podatku /art. 8 ust. 2 ustawy z dnia 19 grudnia 1980 r. o zobowiązaniach podatkowych - t.j. Dz.U. 1993 nr 108 poz. 486 ze zm./.

Uzasadnienie

W odpowiedzi na wniosek Stanisława M. z dnia 27 stycznia 1994 r. złożony w Ministerstwie Finansów, a przekazany do załatwienia właściwemu organowi podatkowemu I instancji, Drugi Urząd Skarbowy w G. decyzją z dnia 24 czerwca 1994 r. wydaną na podstawie art. 104 Kpa i art. 8 ust. 2 ustawy z dnia 19 grudnia 1980 r. o zobowiązaniach podatkowych /Dz.U. 1993 nr 108 poz. 486 ze zm./ odmówił zaniechania ustalenia i poboru podatku od towarów i usług oraz podatku akcyzowego od dwóch jachtów motorowych, które strona zamierza sprowadzić z zagranicy.

Urząd Skarbowy wskazał, że Stanisław M. nie udowodnił /mimo wezwania Urzędu/, że ciąży na nim obowiązek podatkowy, nie przedstawił w szczególności odprawy celnej towaru, nie przedstawił też dowodu ustalenia w stosunku do niego zobowiązania podatkowego z powyższego tytułu.

W odwołaniu od tej decyzji Stanisław M. zarzucił pracownikom Drugiego Urzędu Skarbowego złośliwość i nieudolność oraz utrudnianie mu prowadzenia działalności gospodarczej, zauważając, że domaganie się przedstawienia dowodu odprawy celnej w okolicznościach sprawy jest bezpodstawne, skoro jachty nie zostały jeszcze sprowadzone do kraju.

Izba Skarbowa w G. decyzją z dnia 21 października 1994 r. utrzymała w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie. Izba Skarbowa stwierdziła, że Stanisław M. w dniu 5 maja 1992 r. uzyskał wpis do ewidencji działalności gospodarczej prowadzonej w Urzędzie Miejskim w G. Jako przedmiot działalności została wpisana turystyka motorowodna. Działalność ta nie została rozpoczęta do dnia rozpatrzenia odwołania. Izba Skarbowa zauważyła, że zgodnie z art. 6 ust. 7 ustawy z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym /Dz.U. nr 11 poz. 50 ze zm./ w imporcie towarów obowiązek podatkowy powstaje z chwilą dopuszczenia towaru do obrotu na polskim obszarze celnym.

Zobowiązanie podatkowe powstaje z mocy prawa w wysokości określonej w decyzji organu celnego o dopuszczeniu towaru do obrotu na polskim obszarze celnym.

W tym stanie prawnym Urząd Skarbowy trafnie przyjął, że zaniechanie poboru podatku w oparciu o art. 8 ust. 2 ustawy o zobowiązaniach podatkowych może mieć miejsce tylko wówczas, gdy nie ma wątpliwości, że na podatniku ciąży obowiązek podatkowy. Skoro skarżący dopiero zamierza sprowadzić jachty z zagranicy, nie zaistniał obowiązek podatkowy, zatem rozważanie okoliczności, o których mowa w art. 8 ust. 2 ustawy o zobowiązaniach podatkowych jest bezprzedmiotowa.

W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego Stanisław M. wniósł o "logiczne wydanie wyroku" zarzucając, że Izba Skarbowa przytacza argumenty niezgodne z prawdą, bowiem działalność gospodarcza była w 1992 r. podjęta, a z dniem 31 grudnia 1992 r. została zawieszona. Żądanie przedstawienia dokumentów odprawy celnej uznaje skarżący za niezasadne, skoro jachtów do Polski jeszcze nie sprowadził.

Izba Skarbowa w G. w odpowiedzi na skargę wniosła o jej oddalenie. Zauważyła, że samo zarejestrowanie działalności nie dowodzi, że została ona podjęta. Z oświadczeń strony i zeznań podatkowych jednoznacznie wynika, że skarżący usług motorowodnych nie świadczył. Według Izby Skarbowej okoliczność ta nie ma jednakże wpływu na ocenę zasadności wniosku o zaniechanie ustalenia i poboru podatku. W tym zakresie organ odwoławczy podtrzymał w całej rozciągłości stanowisko przedstawione w zaskarżonej decyzji.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Z treści wystąpienia skarżącego zdaje się wynikać, że jego intencją jest uzyskanie od właściwego organu podatkowego zapewnienia, że w wypadku sprowadzenia do kraju wskazanych towarów /dwu jachtów motorowodnych/, nie zostanie od nich pobrany należny podatek importowy, podatek VAT i podatek akcyzowy.

Zgodnie z wnioskiem strony z dnia 31 marca 1994 r. jego żądanie zostało rozpatrzone na podstawie art. 8 ust. 2 ustawy z dnia 19 grudnia 1980 r. o zobowiązaniach podatkowych /Dz.U. 1993 nr 108 poz. 486/.

Powołany przepis upoważnia organy podatkowe do zaniechania w całości lub w części ustalania zobowiązań podatkowych i poboru podatków w wypadkach gospodarczo lub społecznie uzasadnionych, a także gdy wymagają tego inne szczególne okoliczności w stosunku do poszczególnych podatników, zwłaszcza gdy pobranie podatku mogłoby zagrozić zdolności gospodarczej zakładu lub egzystencji podatnika.

W niniejszej sprawie, przy imporcie towarów z zagranicy, mogłyby wchodzić w grę podatki, które powstają z chwilą zaistnienia okoliczności, z którymi przepisy prawa łączą powstanie zobowiązania podatkowego.

W zakresie podatków importowego, podatku od towarów i usług oraz podatku akcyzowego obowiązek podatkowy powstaje z chwilą dopuszczenia towaru do obrotu na polskim obszarze celnym /por. odpowiednio: art. 3 ustawy z dnia 25 listopada 1993 r. o podatku importowym od towarów sprowadzanych lub nadsyłanych z zagranicy - Dz.U. nr 123 poz. 551 ze zm., art. 6 ust. 7 i art. 35 ust. 2 ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym/.

zobowiązanie do uiszczenia na rzecz Skarbu Państwa skonkretyzowanego świadczenia pieniężnego /podatku/ powstaje w wysokości i w terminach określonych właściwymi przepisami. Zobowiązania podatkowe powstają zatem odnośnie tych podatków z mocy prawa, a nie z chwilą doręczenia decyzji ustalającej wysokość zobowiązania /por. art. 5 ust. 2 ustawy o zobowiązaniach podatkowych/.

Nie jest zatem możliwe w sprawach tego rodzaju wydanie decyzji o całkowitym lub częściowym zaniechaniu ustalenia zobowiązania podatkowego. Sprawa mogła być w tej sytuacji prawnej rozpatrywana pod kątem zasadności wniosku o zaniechanie poboru podatków.

Jak to trafnie oceniono w zaskarżonej decyzji, aby można było rozważać zasadność argumentacji strony, niezbędny jest przedmiot sprawy - w tym wypadku zobowiązanie do uiszczenia podatku. Dopóki nie wystąpi obowiązek uiszczenia podatku, dopóty nie jest możliwe podjęcie decyzji w przedmiocie zaniechania jego poboru.

Ani przepisy ustawy o zobowiązaniach podatkowych, ani ustawy podatkowe dotyczące poszczególnych rodzajów podatków nie upoważniają organów podatkowych do złożenia wiążącego zobowiązania w formie decyzji administracyjnej, że w wypadku zaistnienia w przyszłości zobowiązania podatkowego, w określonym tytule podatkowym, nastąpi zaniechanie poboru podatku.

W takiej sytuacji faktycznej, w której strona dopiero planuje sprowadzenie z zagranicy towarów, brak po jej stronie obowiązku podatkowego, w konsekwencji nie występują okoliczności skutkujące powstanie zobowiązania podatkowego, a tym samym brak przedmiotu sprawy z art. 8 ust. 2 ustawy o zobowiązaniach podatkowych. Organ podatkowy pierwszej instancji powinien zatem umorzyć postępowanie wszczęte na wniosek skarżącego w sprawie zaniechania ustalenia i poboru podatków /na podstawie art. 105 par. 1 Kpa/, z uwagi na to, że okazało się ono bezprzedmiotowe wobec braku obowiązku podatkowego po stronie skarżącego.

Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że błędne sformułowanie rozstrzygnięcia /nieuwzględnienie wniosku, zamiast umorzenia postępowania/, stanowi naruszenie przepisów proceduralnych /art. 107 par. 1 w zw. z art. 105 par. 1 Kpa/, nie miało jednakże wpływu na wynik sprawy.