Wyrok NSA oz. w Gdańsku z 28 lutego 1996 r., SA/Gd 320/95

Tezy

Uznanie administracyjne wymaga szczególnej staranności w przedstawieniu przesłanek i wniosków, jakie legły u podstaw jego zastosowania.

Brak należytego uzasadnienia rozstrzygnięcia, powoływanie się na ogólniki jest zaprzeczeniem uznania administracyjnego i wskazuje na dowolność organu.

Uzasadnienie

Podatniczka w skardze do NSA na decyzję Izby Skarbowej w (...) odmawiającą umorzenia zaległości podatkowej w kwocie około 15 mln zł /kwota sprzed denominacji/ wyjaśniła, iż w okresie prowadzenia działalności gospodarczej pobrała kredyt, którego z uwagi na raptowną zmianę oprocentowania i stałe pogorszenie się sytuacji gospodarczej nie była w stanie spłacić. Wszystkie dochody z działalności przeznaczała za spłatę kredytu.

Podkreśliła nadto, iż zarówno ona, jak i jej mąż pozostawali - jako bezrobotni - bez zasiłku. Podejmowane prace przynosiły natomiast wyjątkowo skromne dochody, a są to jedyne dochody, jakimi dysponuje.

Naczelny Sąd Administracyjny uznał, iż skarga zasługuje na uwzględnienie.

Prawdą jest, że decyzja wydana na podstawie art. 31 ust. 1 ustawy z dnia 19 grudnia 1980 r. o zobowiązaniach podatkowych /Dz.U. 1993 nr 108 poz. 486 ze zm./ jest tzw. decyzją uznaniową. Prawdą też jest, że z uwagi na powszechny obowiązek podatkowy stosowanie przepisu art. 31 jest wyjątkiem od zasady i z tego chociażby względu przepis ten musi być ściśle wykładany i stosowany w wyjątkowych sytuacjach.

Organy podatkowe obu instancji nie zwróciły jednak uwagi na to, że każda sprawa ma swój indywidualny charakter, a zatem musi się odnieść do tej konkretnej sprawy.

rozpatrywanej sprawie decyzja organu pierwszej instancji nie zawiera praktycznie żadnego uzasadnienia, a to, co w niej zawarto, narusza w sposób oczywisty art. 107 par. 1 Kpa /brak uzasadnienia prawnego i faktycznego/. Nie wiadomo bowiem, co to znaczy, że "poprzednie dochody pozwalały na systematyczne regulowanie należności".

Również uzasadnienie organu odwoławczego nie pozwala na ocenę, czy odmowa umorzenia zaległości jest w świetle art. 31 ust. 1 ustawy o zobowiązaniach podatkowych usprawiedliwiona.

Izba Skarbowa podnosi, że okoliczności wskazane przez stronę nie należą do odosobnionych, a fakt, że obecnie podatnik nie dysponuje środkami finansowymi, nie może usprawiedliwić żądania. Zdaniem Sądu stwierdzenia te niczego nie wnoszą do sprawy i są gołosłowne. Również nie wiadomo, jak ocenić stanowisko organu co do tego, że żądanie skarżącej spowodowane zostało działaniem niezgodnym z prawem. O jakie działanie chodzi i jakie ma ono znaczenie w świetle powołanego przepisu - nie wiadomo.

Skarżąca przedstawiła swoją trudną sytuację finansową i materialną w ogóle. Organ nie podając żadnych konkretów stwierdził zaś, że może ona należność spłacać w ratach. Nie ma tu odniesienia ani do sytuacji finansowej skarżącej, ani do zaległości. Nie wiadomo, jakie raty mogłaby skarżąca ewentualnie uiszczać i z jakiego wyliczenia organ dochodzi do takiej konkluzji.

Uznanie administracyjne wymaga szczególnej staranności w przedstawieniu przesłanek i wniosków, jakie legły u podstaw jego zastosowania. Brak należytego uzasadnienia rozstrzygnięcia, powoływanie się na ogólniki jest zaprzeczeniem uznania administracyjnego i wskazuje na dowolność organu. Dlatego NSA uchylił decyzję Urzędu Skarbowego oraz Izby Skarbowej.