Uzasadnienie
Prezydent Miasta G. decyzją z dnia 26 czerwca 1995 r., na podstawie art. 10 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości /Dz.U. 1991 nr 30 poz. 127 ze zm./, uzasadniając swoją kompetencję porozumieniem zawartym w dniu 17 grudnia 1993 r. z Wojewodą (...) w sprawie przekazania niektórych zadań i kompetencji z zakresu administracji rządowej do wykonania organom Gminy G. /Dz.Urz. Województwa... nr 25 poz. 136/, zatwierdził projekt podziału działki nr 642/17 stanowiącej własność Gminy G. na działki o numerach od 642/18 do 642/23. Na decyzji umieszczono adnotację, że na podstawie art. 130 par. 4 Kpa stała się ona ostateczna z dniem wydania.
We wniosku z dnia 14 września 1995 r. Danuta P. i inni mieszkańcy budynków przy ul. G.H. nr 104-120 w G. wystąpili do organu administracji o wznowienie postępowania administracyjnego zakończonego opisaną wyżej decyzją ostateczną, powołując się na przesłankę wznowienia określoną w art. 145 par. 1 pkt 4 Kpa i zarzucając, że nie brali udziału w postępowaniu administracyjnym, którego są stroną zgodnie z art. 28 Kpa.
Prezydent Miasta G. decyzją z dnia 3 października 1995 r., na podstawie art. 149 par. 3 Kpa i art. 145 par. 1 pkt 4 Kpa, odmówił wznowienia postępowania zakończonego opisaną na wstępie decyzją ostateczną z dnia 26 czerwca 1995 r. W uzasadnieniu decyzji podał, że właścicielem działki nr 642/17 jest Gmina G., wobec czego właścicielom lokali mieszkalnych w budynkach znajdujących się obok tej działki nie przysługuje przymiot strony w postępowaniu o podział innej nieruchomości.
W odwołaniu od tej decyzji Roman N. i 9 innych właścicieli lokali mieszkalnych, reprezentowani przez pełnomocnika, zarzucili, że przysługuje im również udział w prawie własności sąsiedniej działki, wobec czego mają interes prawny upoważniający do udziału w postępowaniu o podział działki nr 642/17 i jej scalenie po podziale. W odwołaniu zarzucono również, że sam podział nieruchomości jest niezgodny z miejscowym planem zagospodarowania.
Nie uwzględniwszy odwołania, Wojewoda (...) utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy w dniu 14 listopada 1995 r., podzielając faktyczne i prawne podstawy rozstrzygnięcia organu I instancji. Ustosunkowując się do zarzutów odwołania, Wojewoda stwierdził, że właściciele sąsiednich nieruchomości nie są stronami postępowania o podział działki przylegającej bezpośrednio do ich nieruchomości, gdyż nie mają interesu prawnego w podziale działki stanowiącej własność Gminy Miejskiej G. Działka ta nie jest obciążona żadnym prawem na rzecz osób domagających się wznowienia postępowania zakończonego ostateczną decyzją o jej podziale. Znaczną część uzasadnienia organ odwoławczy poświęcił kwestii zgodności dokonanego podziału z planem zagospodarowania przestrzennego.
Roman N. oraz inni mieszkańcy sąsiednich budynków wnieśli skargę do sądu administracyjnego, zarzucając decyzjom naruszenie prawa materialnego, to jest art. 10 ust. 1 ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, i naruszenie przepisów postępowania - art. 28 w związku z art. 145 par. 1 pkt 4 Kpa. Wysuwając te zarzuty, domagali się uchylenia lub stwierdzenia niezgodności zaskarżonej decyzji z prawem. Skarżący wywodzili, że nie do przyjęcia jest stanowisko Wojewody, iż jako współwłaściciele sąsiednich nieruchomości nie są stroną postępowania administracyjnego o podział działki nr 642/17. Działka ta po podziale będzie scalona z inną działką, co ma wpływ na ich interes dotyczący budowy drogi. Ponadto w skardze powtórzono zarzuty odwołania dotyczące niezgodności dokonanego podziału nieruchomości z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego.
W odpowiedzi na skargę wniesiono o jej oddalenie z powołaniem się na argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga nie mogła być uwzględniona, albowiem zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem.
Na wstępie należy wyjaśnić skarżącym, że przedmiotem rozstrzygnięcia organów administracji w niniejszej sprawie było zagadnienie procesowe dotyczące odmowy wznowienia postępowania w sprawie zakończonej ostateczną decyzją administracyjną z dnia 26 czerwca 1995 r. z tej przyczyny, że podanie o wznowienie postępowania zostało złożone przez podmiot nie będący stroną w rozumieniu art. 28 Kpa.
Sąd nie bada w niniejszej sprawie zgodności z prawem ostatecznej decyzji o podziale nieruchomości, wydanej przez Prezydenta Miasta G. w dniu 26 czerwca 1995 r. Zarzuty skargi w tym zakresie pozostają bez rozpatrzenia.
Uwaga powyższa dotyczy również treści uzasadnień decyzji organów I i II instancji, które poza stwierdzeniem, że skarżący nie są stroną postępowania administracyjnego o podział nieruchomości, i wyjaśnieniem, że nie są uprawnieni do złożenia wniosku o wznowienie postępowania, z naruszeniem przepisów postępowania ustosunkowały się również do zarzutów skarżących dotyczących zgodności z prawem ostatecznej decyzji o podziale nieruchomości. Zagadnienia związane z oceną prawidłowości rozstrzygnięcia zawartego w decyzji o podziale nieruchomości mogłyby być przedmiotem rozważań organu właściwego do prowadzenia postępowania wznowieniowego w przypadku wznowienia postępowania na podstawie art. 149 par. 1 Kpa. Postanowienie wydane w tym trybie bowiem stanowi podstawę do przeprowadzenia postępowania zarówno co do przyczyn wznowienia, jak i co do istoty sprawy /art. 149 par. 2 Kpa/.
Podstawą prawną zaskarżonej decyzji był przepis art. 149 par. 3 Kpa, przewidujący, że odmowa wznowienia postępowania następuje w drodze decyzji. (...) W postępowaniu wznowieniowym właśnie w art. 149 par. 3 Kpa uregulowano zagadnienie dotyczące odmowy wznowienia postępowania bez bliższego wyjaśnienia, z jakich przyczyn może dojść do wydania takiej decyzji.
W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego oraz literaturze i komentarzach przyjmuje się, że wydanie decyzji odmawiającej wznowienia postępowania jest możliwe tylko wówczas, gdy wznowienie postępowania z przyczyn przedmiotowych lub podmiotowych jest niedopuszczalne oraz gdy podanie o wznowienie wniesiono z uchybieniem ustawowego terminu /B. Adamiak, Borkowski Janusz: Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 1996, str. 653/. Niedopuszczalność wznowienia postępowania z przyczyn podmiotowych wystąpi wówczas, gdy podanie o wznowienie złoży podmiot nie będący stroną, zgodnie bowiem z art. 147 Kpa wznowienie postępowania z przyczyny określonej w art. 145 par. 1 pkt 4 Kpa następuje tylko na żądanie strony.
Całe zagadnienie w sprawie niniejszej zatem sprowadza się do udzielenia odpowiedzi na pytanie, czy właściciel nieruchomości przylegającej bezpośrednio do innej nieruchomości, podlegającej podziałowi, jest stroną postępowania administracyjnego w sprawie podziału w rozumieniu art. 28 Kpa.
Zgodnie z art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości /Dz.U. 1991 nr 30 poz. 127 ze zm./ podział nieruchomości może nastąpić, jeżeli jest zgodny z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego. Podział ten następuje na podstawie decyzji rejonowego organu rządowej administracji ogólnej zatwierdzającej projekt podziału /art. 10 ust. 3 ustawy/. Przepisy te nie określają podmiotów uprawnionych do złożenia wniosku o podział nieruchomości, a zatem należy odnieść się do art. 28 Kpa, zawierającego definicję strony postępowania administracyjnego. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego i Sądu Najwyższego przeważa pogląd, że wnioskodawcą i stroną takiego postępowania administracyjnego jest właściciel i wieczysty użytkownik nieruchomości. Podział inicjowany przez właściciela /wieczystego użytkownika/ ma na celu wydzielenie z nieruchomości nowych działek geodezyjnych, które następnie będą mogły być wprowadzone do obrotu prawnego jako odrębne nieruchomości. W postępowaniu o podział nieruchomości nie przesądza się przeznaczenia nowo wydzielonych działek, sposobu ich zagospodarowania ani dalszego łączenia z innymi nieruchomościami.
W sprawie niniejszej jest bezsporne, że skarżący nie są właścicielami ani wieczystymi użytkownikami działki nr 642/17, a zatem nie przysługuje im przymiot strony w postępowaniu o jej podział.
W świetle tego, co wyżej powiedziano, należy przyjąć, że właściciele nieruchomości przylegającej bezpośrednio do innej nieruchomości, w odniesieniu do której na wniosek jej właściciela zostało wszczęte postępowanie administracyjne o podział na podstawie art. 10 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości /Dz.U. 1991 nr 30 poz. 127 ze zm./, nie są stronami tego postępowania w rozumieniu art. 28 Kpa.
Jeżeli podanie o wznowienie postępowania z przyczyny określonej w art. 145 par. 1 pkt 4 Kpa wniesione zostało przez podmiot, któremu nie przysługuje przymiot strony w rozumieniu art. 28 Kpa, organ administracji jest obowiązany wydać decyzję o odmowie wznowienia postępowania na podstawie art. 149 par. 3 Kpa.
W postępowaniu tym organ administracji nie jest uprawniony do badania innych przyczyn wznowieniowych ani też wnikania w istotę sprawy zakończonej ostateczną decyzją administracyjną.
Domagając się wznowienia postępowania, skarżący upatrywali swój interes prawny w tym, że są współwłaścicielami sąsiedniej nieruchomości.
Z tych przyczyn decyzje organów administracji, wydane w trybie art. 149 par. 3 Kpa, nie naruszają prawa, co zgodnie z art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ musiało prowadzić do oddalenia skargi.