Uzasadnienie
Małżonkowie Elżbieta i Stefan P., za zgodą macierzystego zakładu pracy, zajmowali się działalnością zarobkową w zakresie pomiarów geodezyjnych. W deklaracjach miesięcznych i w zeznaniu rocznym za 1982 r. wykazali osiągniecie obrotu, nie wykazali natomiast dochodu podlegającego opodatkowaniu.
Urząd Skarbowy w P. decyzją nr US.III-2/860/509/82 z dnia 5 września 1983 r. wymierzył obojgu małżonkom łącznie podatek dochodowy w wysokości 36.679 zł, obliczony w następujący sposób: z przedstawionych ksiąg podatkowych nr 3 wynika, że Stefan P., prowadząc działalność od dnia 17 kwietnia do końca grudnia 1982 r., osiągnął obrót w wysokości 100.000 zł, a Elżbieta P., prowadząc działalność w listopadzie i grudniu 1982 r., osiągnęła obrót w wysokości 72.200 zł. Według norm szacunkowych dochód wynosi 60 procent obrotu. Wobec tego dochód Stefana P. wyniósł 60.000 zł, obliczany zaś w stosunku rocznym - 84.700 zł, a dochód Elżbiety P. - 43.320 zł /w stosunku rocznym 259.920 zł/. Łącznie dochody obojga małżonków, obliczone w stosunku rocznym, wyniosły 344.620 zł. Kwotę wolną od podatku dochodowego ustalono na 120.000 zł, wobec czego do opodatkowania pozostało 224.620 zł. Obliczony według właściwej skali podatek dochodowy wynosi 102.372 zł, co stanowi 37,6 procent dochodu w wysokości 224.620 zł. Powyższa stopa procentowa, zastosowana do faktycznego dochodu /103.320 zł/, daje ostateczną sumę podatku 38.848 zł /a więc o 2.169 zł wyższą od podatku wymierzonego w zaskarżonej decyzji/.
Izba Skarbowa w Gdańsku utrzymała w mocy decyzję Urzędu Skarbowego.
Elżbieta i Stefan małżonkowie P. wnieśli skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego, zarzucając, że niewłaściwie potraktowano ich działalność jako okresową, skoro wykonywali zlecenia jednorazowe za zezwoleniem zakładu pracy na konkretną robotę, wobec czego w żadnym razie obliczenie dochodów w stosunku rocznym nie powinno doprowadzić do przekroczenia sumy, na którą w stosunku rocznym uzyskali zezwolenie /100.000 zł na osobę w ciągu roku/.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zarzutu skarżących nie można uznać za uzasadniony. Organy podatkowe trafnie zastosowały art. 19 ust. 2 ustawy z dnia 16 grudnia 1972 r. o podatku dochodowym /Dz.U. nr 53 poz. 339 ze zm./, przyjmując, że źródło przychodów powstało w roku podatkowym i dochody nie miały charakteru dochodów nieperiodycznych, o których mowa w art. 19 ust.
- Skarżący bowiem zgłosili obowiązek podatkowy na prowadzenie działalności w oznaczonych okresach i nie chodziło w ich wypadku o sporadyczne tylko wykonywanie zleceń pomiarów geodezyjnych.
Niemniej jednak Sąd, nie będąc związany granicami skargi /art. 206 Kpa/, stwierdził, że zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem przepisów powołanej wyżej ustawy o podatku dochodowym.
Według art. 1 ust. 2 ustawy, jeżeli oboje małżonkowie osiągają dochody, dochody te łączy się i opodatkowuje na imię obojga małżonków. Oznacza to, że obliczenie podatku dochodowego następuje po połączeniu dochodów obojga małżonków, a operacji rachunkowych, przewidzianych w dalszych przepisach ustawy, dokonuje się w odniesieniu do zsumowanych już dochodów. Tak więc obliczenie dochodu w stosunku rocznym, o czym mowa w art. 19 ust. 2 pkt 1 ustawy, powinna nastąpić co do łącznego dochodu i z uwzględnieniem okresu, przez który oboje małżonkowie wykonywali działalność zarobkową. Okres ten w niniejszym wypadku sięgał od dnia 17 kwietnia do końca grudnia 1982 r., a zatem łączne dochody małżonków w wysokości 103.320 zł powinny być obliczone w stosunku rocznym przez podzielenie tej kwoty przez 8,5 i pomnożenie przez 12. Taki sposób rozumienia przepisów ustawy przyjęty został także w przykładzie przytoczonym na str. 109 opracowania Czesława Gutermana pt. "Opodatkowanie rzemiosła i innej indywidualnej działalności usługowo produkcyjnej", Warszawa 1980.
Za wadliwe więc uznać trzeba obliczenie zastosowane w zaskarżonej decyzji, a mianowicie obliczenie w stosunku rocznym dochodu każdego z małżonków osobno i następnie zsumowanie uzyskanych wyników.
Artykuł 19 ust. 2 pkt 1 cytowanej ustawy o podatku dochodowym przewiduje, że według skali właściwej dla dochodu z danego źródła oblicza się kwotę podatku, jaka by przypadała od nadwyżki dochodu obliczonego w stosunku rocznym, a następnie ustala się stopę procentową tak obliczonej kwoty podatku w stosunku do tego dochodu /u ustaloną w ten sposób stopę procentową stosuje się do faktycznego dochodu z tego źródła - art. 19 ust. 2 pkt 2/. Jak wynika z przedstawionego Sądowi pisma z dnia 11 lipca 1984 r., w sprawie niniejszej organ podatkowy ustalił stopę procentową podatku nie w stosunku do dochodu /314.620 zł/, jak wymaga powołany przepis, lecz w stosunku do nadwyżki dochodu ponad kwotę wolną od podatku /224.620 zł/, co nie odpowiada treści tego przepisu. W ten sposób stopa procentowa została ustalona zbyt wysoko, co z kolei miało wpływ na zbyt wysokie ustalenie podatku przez zastosowanie tej stopy do faktycznego dochodu.
Wobec naruszenia w sposób wyżej przedstawiony przepisów prawa materialnego, Sąd na podstawie art. 207 par. 2 pkt 1 Kpa uchylił decyzje organów podatkowych obydwu instancji, orzekając o zwrocie kosztów postępowania zgodnie z art. 208 Kpa.