Uzasadnienie
Dyrektor Oddziału Powszechnej Kasy Oszczędności - Banku Państwowego w K. wniósł do Naczelnego Sądu Administracyjnego skargę na uzasadnienie faktyczne decyzji Kolegium Odwoławczego przy Sejmiku Samorządowym Województwa (...) z dnia 22 grudnia 1993 r. 1223/GR/93, w którym stwierdzono, że ten bank nie jest stroną postępowania w sprawie o rozwiązanie umowy użytkowania wieczystego gruntu. Skarżący nie kwestionuje prawidłowości osnowy decyzji Kolegium Odwoławczego; jej mocą stwierdzono nieważność decyzji Wójta Gminy S. z dnia 29 grudnia 1992 r. nr 6320/1/92, rozwiązującej umowę użytkowania wieczystego nieruchomości - działek nr 229, 230/1 i 230/2 o obszarze 2,9550 ha, położonych w S., dla której Sąd Powiatowy w K. prowadzi księgę wieczystą Kw nr 21791. Na podstawie decyzji Wójta Gminy S. o rozwiązaniu umowy użytkowania wieczystego złożony został do Wydziału Ksiąg Wieczystych Sądu Rejonowego w K. wniosek o odłączenie z Kw nr 21791 działek 229, 230/1 i 230/2 i urządzenie dla nieruchomości nowej księgi wieczystej nr 32913. Skarżący nie był zawiadomiony o postępowaniu administracyjnym zakończonym decyzją o rozwiązaniu umowy użytkowania wieczystego gruntu, w czym upatruje naruszenia swych praw, uważając, że jako wierzyciel hipoteczny Spółdzielni Mieszkaniowej "K." w K., wieczystego użytkownika gruntów, był stroną w postępowaniu o rozwiązanie z nią umowy użytkowania wieczystego. Stwierdzenie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Kolegium Odwoławczego, że bank nie jest stroną w postępowaniu administracyjnym dotyczącym rozwiązania umowy użytkowania wieczystego, nastąpiło z naruszeniem art. 101 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece /Dz.U. nr 19 poz. 147 ze zm./ i art. 241 Kc oraz praw strony skarżącej wypływających z ustanowionej hipoteki. Strona skarżąca podała, że hipoteki umowne z tytułu kredytu udzielonego Spółdzielni Mieszkaniowej "K." były ustanowione "na całości nieruchomości o łącznym obszarze 6, 6840 ha - na użytkowaniu wieczystym".
Pismo procesowe w związku ze skargą Oddziału PKO BP w K. złożył Przewodniczący Zarządu Gminy S., wskazując na bezzasadność skargi, która powinna ulec odrzuceniu, ponieważ skarżący nie był i nie jest stroną postępowania o rozwiązanie umowy użytkowania wieczystego gruntu.
W odpowiedzi na skargę Kolegium Odwoławcze przy Sejmiku Samorządowym Województwa (...) wniosło o jej oddalenie. Organ podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonym uzasadnieniu decyzji z dnia 22 grudnia 1993 r., iż PKO BP Oddział w K. nie jest stroną w postępowaniu administracyjnym o rozwiązanie umowy użytkowania wieczystego. Zarówno ustanowienie tego prawa, jak i rozwiązanie umowy na podstawie przepisów ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości jest sprawą administracyjną. Ustanowienie hipoteki na prawie użytkowania wieczystego jest sprawą cywilną. Powoduje to - w ocenie Kolegium - że wierzyciel mający zabezpieczenie wierzytelności hipoteką nie jest stroną postępowania administracyjnego.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga Oddziału Powszechnej Kasy Oszczędności - Banku Państwowego w K. została uwzględniona, albowiem Sąd stwierdził, że zaskarżone uzasadnienie decyzji Kolegium Odwoławczego przy Sejmiku Samorządowym Województwa (...) z dnia 22 grudnia 1993 r., w którym uznano, iż skarżący bank nie jest stroną postępowania administracyjnego dotyczącego rozwiązania umowy o oddanie gruntu w użytkowanie wieczyste, mimo że to użytkowanie wieczyste było obciążone hipoteką zabezpieczającą wierzytelność tego banku, narusza prawo.
Decyzją nr 1223/GR. z dnia 22 grudnia 1993 r. Kolegium Odwoławczej przy Sejmik Samorządowym Województwa (...), na podstawie art. 157 par. 1 i art. 158 par. 1 w związku z art. 156 par. 1 pkt 1 Kpa, stwierdziło nieważność decyzji Wójta Gminy S. z dnia 29 grudnia 1992 r. nr 6320/1/92. Decyzja ta orzekała o rozwiązaniu z dniem 31 grudnia 1992 r. umowy o oddanie gruntu w użytkowanie wieczyste, zawartej w dniu 19 listopada 1988 r. pomiędzy Naczelnikiem Gminy S. a Spółdzielnią Mieszkaniową "K." w K. Stwierdzenie nieważności decyzji Wójta Gminy w S. nastąpiło z powodu naruszenia właściwości, albowiem stosownie do art. 26 ust. 2 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości /Dz. z 1991 nr 30 poz. 127 ze zm./ decyzję o rozwiązaniu umowy użytkowania wieczystego w odniesieniu do gruntów stanowiących własność gminy wydaje zarząd gminy. Postępowanie w tej sprawie - co zaznaczono w osnowie decyzji - zostało wszczęte z urzędu, albowiem PKO BP - Oddział w K., będący wierzycielem hipotecznym Spółdzielni, nie jest stroną postępowania w sprawie rozwiązania umowy użytkowania wieczystego. Takie stwierdzenie zawarł organ orzekający w uzasadnieniu decyzji.
Stanowisko to nie jest zasadne. Zgodnie z art. 28 Kpa stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek.
Stosownie do art. 65 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece /Dz. Nr 19 poz. 147 ze zm./ w celu zabezpieczenia oznaczonej wierzytelności hipoteką można obciążyć użytkowanie wieczyste.
Z akt sprawy wynika, że prawo użytkowania wieczystego gruntu o obszarze 6,6840 ha /działki nr 230, 233/2, 232/2, 231, 229 i 234/, położonego w S., przysługujące Spółdzielni Mieszkaniowej "K." w K., obciążone zostało hipotekami na rzecz PKO - Oddział w K. z tytułu zabezpieczenia pożyczek i kredytów udzielonych Spółdzielni (...).
Skoro zgodnie z art. 241 Kc wraz z wygaśnięcie użytkowania wieczystego wygasają ustanowione na nim obciążenia, a prawo użytkowania wieczystego wygasa w razie rozwiązania umowy o oddanie gruntu w użytkowanie wieczyste /art. 240 Kc/, to wierzyciel hipoteczny traci hipotekę wskutek wygaśnięcia użytkowania wieczystego. Już z tej przyczyny nietrafny jest pogląd o braku interesu prawnego PKO BP-Oddział w K., a co za tym idzie - jego przymiotu strony w postępowaniu o rozwiązanie umowy użytkowania wieczystego gruntu, o którym mowa w sprawie. Ponadto z tytułu obciążenia prawa użytkowania wieczystego hipoteką wierzycielowi hipotecznemu przysługuje prawo określone w art. 101 cytowanej ustawy o księgach wieczystych i hipotece.
Mając powyższe na względzie, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że odmowa uznania za stronę postępowania administracyjnego Banku Państwowego PKO - Oddział w K. w zaskarżonym uzasadnieniu decyzji Kolegium Odwoławczego przy Sejmiku Samorządowym Województwa (...) z dnia 22 grudnia 1993 r. nastąpiła z naruszeniem przepisów art. 28 Kpa w związku z art. 241 Kc.
Po stwierdzeniu zaskarżoną decyzją nieważności decyzji Wójta Gminy S. sprawa będzie rozpatrywana ponownie przed organami Gminy S., tak więc opisane naruszenie prawa miałoby wpływ na treść przyszłej decyzji administracyjnej organu niższego stopnia.
Mając to na względzie, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji na podstawie art. 207 par. 2 pkt 1 i 3 i art. 208 Kpa (...).