Uzasadnienie
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skargę uznać za nieuzasadnioną, a podniesione w niej zarzuty za nietrafne.
Prawidłowe rozpoznanie sprawy poprzez uznanie, czy zaskarżona decyzja, utrzymująca w mocy decyzję wymiarową w zakresie podatku dochodowego od osób fizycznych, jest zgodna z prawem czy nie, uzależnione było od rozstrzygnięcia następujących kwestii:
a/ czy przychody uzyskiwane przez notariusza, zatrudniającego w prowadzonej kancelarii pracowników, należy traktować jako przychody z wykonywania wolnego zawodu, o którym mowa w art. 13 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych - w brzmieniu pierwotnym /Dz.U. nr 80 poz. 350/, czy też za przychody z działalności gospodarczej, o których mowa w art. 14 tej ustawy;
b/ czy wadliwe udokumentowanie kosztów, związanych z używaniem prywatnego samochodu do celów związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą, prowadzi do nieuznania kosztów poniesionych z tego tytułu jako kosztów uzyskania przychodów;
c/ czy zakupione oddzielnie za kwoty jednostkowe niższe niż 5.000.000 zł: monitor, dysk, klawiatura należy uznać za elementy wyposażenia systemu komputerowego stanowiącego środek trwały, czy też zakupione przedmioty należy traktować jako samodzielne urządzenia i z uwagi na cenę zakupu mniejszą niż 5.000.000 zł nie stanowiące środków trwałych, w rozumieniu przepisów rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 27 marca 199? r. w sprawie składników majątkowych uznanych za środki trwałe oraz wartości niematerialne i prawne, zasady i stawki amortyzacji oraz trybu i terminów aktualizacji wyceny środków trwałych /Dz.U. nr 30 poz. 130/.
Odnośnie pierwszego z problemów, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, przychody osiągane przez notariusza, prowadzącego kancelarię notarialną i zatrudniającego pracowników pomocniczych, należy uznać za przychody z działalności gospodarczej, o której mowa w art. 14 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.
Za takim stwierdzeniem przemawia gramatyczna wykładnia art. 14 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, w którym przyjęto, że warunkiem uznania, iż przychody pochodzą z wykonywania wolnego zawodu jest samodzielność wykonywanej działalności. Wprawdzie wszystkie czynności notarialne, zgodnie z obowiązującymi przepisami ustawy - Prawo o notariacie, może wykonywać tylko notariusz, to jednak w ramach prowadzonej przez kancelarię notarialną działalności podejmowanych, jak i wykonywanych szereg innych czynności pomocniczych, pozostających bądź w związku z wykonywanymi czynnościami przez notariusza, bądź umożliwiające sprawniejsze wykonywanie tych czynności.
W takiej sytuacji notariusz przy wykonywaniu ustawowo przewidzianych czynności korzysta w sposób pośredni z usług zatrudnionego personelu pomocniczego, którego praca umożliwia sprawniejsze pod względem organizacyjnym wykonywanie czynności notarialnych przez notariusza, którego działalności w takim kontekście nie można uznać za wykonywaną samodzielnie zaś przychodu za pochodzącego z wykonywania wolnego zawodu w szczególnym rozumieniu art. 13 pkt 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, tym bardziej że na uzyskany przychód z usług świadczonych przez notariusza w sposób pośredni wpływa również praca zatrudnionego przez niego personelu pomocniczego.
Odnośnie kwestii, związanej z możliwością odliczania od dochodu kosztów związanych z używaniem samochodu prywatnego do celów związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej, należy stwierdzić, iż możliwość odliczenia kosztów z tego tytułu jest swego rodzaju przywilejem tylko niektórych podmiotów, których dochody podlegają opodatkowaniu podatkiem dochodowym. To, czy podatnik korzysta z tej możliwości czy nie, uzależnione jest tylko od jego swobodnego uznania. Jednak podatnik, korzystający z możliwości odliczenia od przychodów kosztów związanych z używaniem samochodu prywatnego do celów prowadzonej działalności gospodarczej, winien przestrzegać wszystkich warunków, od których uzależniona jest możliwość dokonania odliczeń z tego tytułu.
Jednym z takich warunków jest odpowiedni sposób dokumentowania poniesionych z tego tytułu wydatków przewidziany w par. 11 ust. 3 i 4 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 20 grudnia 1991 r. w sprawie prowadzenia podatkowej księgi przychodów i rozchodów /Dz.U. nr 125 poz. 559/, tj. w formie dowodów wewnętrznych lub miesięcznych zestawień kosztów, obejmujących co najmniej następujące dane: dzień, liczbę przejechanych kilometrów w danym dniu, cel wyjazdu i ogólną wartość wynikającą z iloczynu przejechanych kilometrów w danym miesiącu i obowiązujących stawek określonych w rozporządzeniu Ministra Transportu, Żeglugi i Łączności z dnia 9 maja 1989 r. Inny sposób dokumentowania przez podatnika wydatków z tego tytułu powoduje, że nie zostanie wykazany ścisły związek tych kosztów z prowadzoną działalnością gospodarczą, a nadto pozbawi to organ podatkowy możliwości kontroli zasadności poniesionych wydatków z tego tytułu.
Reasumując, należy stwierdzić, iż niewłaściwe dokumentowanie kosztów z tytułu używania samochodu prywatnego do celów związanych z działalnością gospodarczą pozbawia podatnika możliwości uznania poniesionych z tego tytułu wydatków jako kwoty uzyskania przychodu.
Co do ostatniego z zagadnień, będących przedmiotem rozstrzygnięcia, Naczelny Sąd Administracyjny wyraża pogląd, że zakupione oddzielnie za kwoty jednostkowe niższe od 5.000.000 zł monitor, dysk twardy i klawiatura, stanowiące w istocie części jednego zestawu komputerowego, należy uznać za środek trwały, jeżeli łączna cena zakupu przekracza kwotę 5.000.000 zł.
Definicja środków trwałych przyjęta w par. 2 cyt. rozporządzenia Ministra Finansów w sprawie składników majątkowych (...) możliwość uznania przedmiotu za środek trwały uzależnia od spełnienia dwóch zasadniczych przesłanek, z których pierwsza to, aby nabyty kompletny przedmiot był zdatny do użytku, zaś drugi, aby cena zakupu, wartość wytworzenia czy odpowiednio wartość rynkowa była wyższa od minimalnej kwoty określonej w tym rozporządzeniu /5.000.000 zł w 1992 r./.
Skoro uznanie przedmiotu za środek trwały uzależnione jest od łącznego spełnienia obu przesłanek, tzn. przedmiot musi być kompletny, zdatny do użytku i nabyty za cenę większą niż 5.000.000 zł /w 1992 r./, to kryterium ceny może się odnieść jedynie do całego kompletnego przedmiotu, a nie poszczególnych jego części.
W ocenie Sądu w rozumieniu przepisów tego rozporządzenia kompletny i zdatny do użytku środek trwały jest wtedy, gdy zostanie wyposażony w niezbędne urządzenia pomocnicze umożliwiające korzystanie z niego w sposób zgodny z przeznaczeniem, a więc między innymi, kiedy w skład takiego zestawu będzie wchodził monitor, dysk i klawiatura. W takiej sytuacji kryterium wartości należy odnieść nie do cen pojedynczych elementów zestawu, lecz do sum cen elementów wchodzących w skład zestawu.
Skoro z okoliczności sprawy wynika, że suma cen poszczególnych elementów zestawu komputerowego była wyższa od kwoty 5.000.000 zł, to cały zestaw komputerowy, w skład którego wchodzą między innymi monitor, dysk twardy i klawiatura, winien zostać uznany za środek trwały. Rozstrzygając, co do zasady, powyższe zagadnienie będące jednocześnie zarzutami strony skarżącej, Naczelny Sąd Administracyjny przesądził jednocześnie zasadność ustalenia w decyzji wymiarowej wysokości zobowiązania podatkowego z tytułu podatku dochodowego należnego od skarżących za 1992 r.
Uznając, że zaskarżona decyzja została wydana bez naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 207 par. 5 Kpa skargę jako nieuzasadnioną oddalił.