Uzasadnienie
Rada Miejska w U. uchwałą z dnia 17 października 1990 r. ustaliła stawki bazowe czynszu najmu za lokale użytkowe stanowiące własność gminy, przeznaczone na prowadzenie preferowanej działalności usługowej, w wysokości 1.500 zł za 1 m2, powierzchni użytkowej. Jako podstawę prawną uchwały powołano art. 15 ust. 5 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. - Prawo lokalowe /Dz.U. 1987 nr 30 poz. 165/ oraz art. 1 pkt 13 dział B lit. "b" ustawy z dnia 17 maja 1990 r. o podziale zadań i kompetencji określonych w ustawach szczególnych pomiędzy organy gminy a organy administracji rządowej oraz o zmianie niektórych ustaw /Dz.U. nr 34 poz. 198/. Stawka bazowa czynszu najmu została ustalona dla lokali użytkowych przeznaczonych na prowadzenie działalności w zakresie usług szewskich, pralniczych, szklarskich, garbarskich, farbiarskich, czyszczenia garderoby, kowalskich, optycznych, tapicerskich, kominiarskich oraz produkcji piekarniczo-cukierniczej.
Wojewoda S-ki pismem z dnia 11 stycznia 1991 r. wniósł do Naczelnego Sądu Administracyjnego skargę na powyższą uchwałę, domagając się stwierdzenia jej nieważności. W skardze podał, że kompetencje rad gmin w przedmiocie ustalania stawek czynszu najmu za 1 m2 powierzchni użytkowej lokali użytkowych wygasły z dniem 5 czerwca 1990 r., to jest z dniem wejścia w życie ustawy z dnia 23 marca 1990 r. o zmianie ustawy - Prawo lokalowe /Dz.U. nr 32 poz. 190/, która w art. 1 pkt 7 skreśliła art. 15 ust. 5 prawa lokalowego; według zaś art. 2 ust. 1 cytowanej ustawy najem lokali użytkowych podlega przepisom kodeksu cywilnego.
Pełnomocnik Gminy wniósł na rozprawie o oddalenie skargi.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Zaskarżona uchwała Rady Miejskiej w U. jest sprzeczna z prawem w rozumieniu art. 91 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie terytorialnym /Dz.U. nr 16 poz. 95 ze zm./. Rada błędnie przyjęła, że upoważnienie do ustanowienia stawki bazowej czynszu najmu przysługuje jej na podstawie art. 1 pkt 13 dział B lit. "b" ustawy z dnia 17 maja 1990 r. o podziale zadań i kompetencji określonych w ustawach szczególnych pomiędzy organy gminy a organy administracji rządowej oraz o zmianie niektórych ustaw /Dz.U. nr 34 poz. 198 ze zm./. Faktem jest, że w czasie stanowienia tej ustawy obowiązywał przepis art. 15 ust. 5 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. - Prawo lokalowe /Dz.U. 1987 nr 30 poz. 165/, który przewidywał upoważnienie dla władz terenowych do ustalania miesięcznych stawek czynszu najmu za lokale użytkowe w granicach stawek określonych przez Radę Ministrów. Przepis ten jednak utracił moc obowiązującą z dniem 6 czerwca 1990 r. W wyniku wejścia w tym dniu w życie ustawy z dnia 23 marca 1990 r. o zmianie ustawy - Prawo lokalowe /Dz.U. nr 32 poz. 190/.
Uchwała Rady Miejskiej w U. została podjęta w dniu 17 października 1990 r. i w tym czasie Rada nie była już upoważniona do ustalania stawek czynszu najmu za lokale użytkowe w formie przepisów powszechnie obowiązujących. Oznacza to, że zaskarżona uchwała została podjęta bez upoważnienia ustawowego, a więc z naruszeniem art. 40 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie terytorialnym /Dz.U. nr 16 poz. 95 ze zm./.
Według art. 10 ust. 1 prawa lokalowego najem lokalu lub budynku wynika z umowy najmu albo z ostatecznej decyzji administracyjnej o przydziale lokalu lub budynku. Z dniem 6 czerwca 1990 r. najem lokali użytkowych następuje na podstawie umowy najmu. Stosownie do art. 659 par. 1 kodeksu cywilnego przez umowę najmu wynajmujący zobowiązuje się oddać najemcy rzecz do używania przez czas oznaczony lub nie oznaczony, a najemca zobowiązuje się płacić wynajmującemu umówiony czynsz. Tak więc wysokość czynszu najmu lokalu użytkowego ustalają strony - wynajmujący i najemca. Tym samym brak było podstaw do ustalenia w drodze uchwały stawki bazowej czynszu najmu za 1 m2 powierzchni użytkowej miesięcznie w wysokości 1.500 zł za lokale wynajmowane na prowadzenie działalności gospodarczej. Zaskarżona uchwała, ustalająca miesięczną stawkę bazową czynszu najmu za lokale użytkowe na prowadzenie działalności gospodarczej, została podjęta bez koniecznego upoważnienia ustawowego w sprawie, która od dnia 6 czerwca 1990 r. nie podlega już reglamentacyjnej działalności organów administracji publicznej, lecz została poddana zasadom rządzącym w obrocie cywilnoprawnym. Konsekwencją takiego naruszenia prawa musi być orzeczenie o nieważności uchwały sprzecznej z prawem.
Dodatkowo należy zauważyć, że stosownie do art. 90 ust. 1 cytowanej ustawy o samorządzie terytorialnym wójt lub burmistrz jest obowiązany przedłożyć wojewodzie uchwały rady gminy w ciągu 7 dni od daty ich podjęcia. O nieważności uchwały w całości lub w części orzeka organ nadzoru w terminie nie dłuższym niż 30 dni od daty jej otrzymania /art. 91 ust. 1 tej ustawy/. Po upływie tego terminu organ nadzoru nie może we własnym zakresie stwierdzić nieważności uchwały organu gminy, może natomiast zaskarżyć uchwałę do sądu administracyjnego /art. 93 ust. 1 powyższej ustawy/.
Z akt sprawy wynika, że zaskarżona uchwała Rady Miejskiej z dnia 17 października 1990 r. została przedłożona Wojewodzie S-kiemu w dniu 24 października 1990 r. Skarga na tę uchwałę została wniesiona w dniu 11 stycznia 1991 r., to jest po upływie przeszło 2,5 miesiąca od daty przedłożenia jej organowi nadzoru. W związku z tym Sąd wyraził pogląd, że skargę do sądu administracyjnego na podstawie art. 93 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie terytorialnym /Dz.U. nr 16 poz. 95 ze zm./ organ nadzoru /wojewoda/ może wnieść w każdym czasie po upływie 30 dni od przedłożenia mu uchwały organu gminy. Przepis art. 199 par. 1 Kpa, przewidujący wniesienie do sądu administracyjnego skargi na decyzję w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji, nie ma zastosowania do skarg organów nadzoru na uchwały organów gminy,
Mając powyższe na względzie, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 207 par. 3 Kpa stwierdził nieważność zaskarżonej uchwały,