Wyrok NSA oz. w Gdańsku z 26 listopada 1993 r., SA/Gd 690/93

Teza

W przepisach ustawy z dnia 28 grudnia 1989 r. - Prawo celne /Dz.U. nr 75 poz. 445 ze zm./ nie występują regulacje pozwalające wymierzyć cło osobie nie będącej podmiotem dokonującym obrotu towarowego z zagranicą, o którym mowa w art. 2 pkt 6 tego prawa.

Sentencja

1. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji.

Uzasadnienie

Dyrektor Urzędu Celnego wymierzył Morskiemu Portowi Handlowemu cło ciążące na usuniętych spod kontroli celnej papierosach pochodzenia zagranicznego, które nadeszły do portu statkiem w dwóch kontenerach a ponadto wymierzył Morskiemu Portowi Handlowemu podatek obrotowy od tych papierosów. W uzasadnieniu podniósł, że ze statku wyładowane zostały wspomniane 2 kontenery z papierosami. Wyładunek nastąpił pod kontrolą "Shipcontrol", który wystawił taliszet kontrolny stwierdzający, że kontenery są pełne a plomby nienaruszone.

Polskie Linie Oceaniczne poinformowały Urząd Celny o wydaniu polecenia Morskiemu Portowi Handlowemu dokonania rozformowania kontenerów. Rozformowanie odbyło się bez wiedzy i uczestnictwa Urzędu Celnego. W wyniku tego rozformowania okazało się, że kontenery są puste. Korespondencja Polskich Linii Oceanicznych z ich agentem w Singapurze i z C. Hartwig w Warszawie, wskazanym jako odbiorca przesyłki papierosów, nie wyjaśnia sprawy braku towaru w kontenerach. Należy więc przyjąć, że braki papierosów powstały po wyładunku kontenerów ze statku. Odpowiedzialność na usuniętych spod kontroli celnej towarach spoczywa - według Dyrektora Urzędu Celnego - na Morskim Porcie Handlowym, we władaniu którego towar w tym czasie się znajdował.

Morski Port Handlowy wniósł odwołanie od powyższej decyzji. Przedstawił w nim okoliczności z których wynika, że brak towaru w kontenerach musiał zaistnieć przed złożeniem kontenerów w porcie. Podniósł też, że w sprawie brak jest odbiorcy i nadawcy przedmiotowych kontenerów.

Prezes Głównego Urzędu Ceł utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Powołał przy tym jako podstawę prawną art. 23 ust. 2 i art. 77 ust. 1 ustawy z dnia 28 grudnia 1989 r. - Prawo celne /Dz.U. nr 75 poz. 445 ze zm./. Prezes GUC podniósł, że decyzja Dyrektora Urzędu Celnego jest zasadną, bowiem Morski Port Handlowy przyjął pod swoją opiekę dwa wyładowane ze statku kontenery z papierosami. Ponieważ towar znajdujący się w kontenerach usunięty został spod kontroli celnej, stosownie do art. 23 ust. 2 Prawa celnego wymierzono cło stronie, we władaniu której towar w tym czasie się znajdował.

Morski Port Handlowy wniósł skargę na powyższą decyzję Prezesa Głównego Urzędu Ceł do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu podniósł, że stan faktyczny sprawy został ustalony niedokładnie i nieprawidłowo. Pominięte zostały protokoły sporządzone wspólnie przez przedstawicieli skarżącego, Polskich Linii Oceanicznych i firmy kontrolnej "Shipcontrol". Wskazał, że kontenery zostały otwarte po powiadomieniu i za zgodą Urzędu Celnego.

W odpowiedzi na skargę Prezes Głównego Urzędu Ceł wnosi o oddalenie skargi i podtrzymuje swe stanowisko w sprawie. Zdaniem Prezesa GUC zaskarżona decyzja zgodna jest z przepisami art. 40 ust.

2. art. 52 ust. 2 pkt l, art. 50 ust. l, art. 60, art. 23 ust. 2 Prawa celnego. Prezes GUC podniósł też, że do dnia wydania decyzji przez Dyrektora Urzędu Celnego nie udało się ustalić podmiotu dokonującego obrotu towarowego z zagranicą.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Skarga jest całkowicie uzasadniona.

Cło wymierza się podmiotowi dokonującemu obrotu towarowego z zagranicą, tj. osobie dokonującej obrotu towarowego z zagranicą na własny rachunek we własnym imieniu /art. 2 pkt 6 Prawa celnego/. Morski Port Handlowy jest takim podmiotem w niniejszej sprawie. Nie jest także przewoźnikiem lub spedytorem. Budzi poważne zdziwienie dlaczego organy celne nie podjęły się ustalenia /choć jest to ich obowiązkiem/ kto - w przedmiotowej sprawie - jest podmiotem dokonującym obrotu towarowego z zagranicą, zobowiązanym do zapłaty cła i podatku obrotowego. Dysponowały przecież odpowiednimi dokumentami, np. konosamentem w oparciu o który obliczano należności.

Przedstawione przez Prezesa Głównego Urzędu Ceł przepisy prawa celnego nie mają zastosowania w niniejszej sprawie, a w każdym razie z pewnością nie są podstawą prawną nałożenia na Morski Port Handlowy cła i podatku obrotowego. Przepisy art. 40 ust. 2 dotyczą obowiązków przewoźnika lub spedytora, pozostałe powołane przez Prezesa GUC przepisy /art. 50 ust. l, art. 52 ust. 2 pkt 1, art. 50, art. 23/ odnoszą się do obowiązków i sytuacji podmiotu dokonującego obrotu towarowego z zagranicą.

W przepisach prawa celnego nie występują regulacje pozwalające wymierzyć cło osobie nie będącej podmiotem dokonującym obrotu towarowego z zagranicą, lecz innej, we władaniu której towar się znajdował /tj. w niniejszej sprawie - Portowi/. Odmienne stanowisko organów celnych w tej kwestii nie ma oparcia w przepisach prawa.

Uzasadnione są także stwierdzenia strony skarżącej, że w sprawie nie wyjaśniono wszystkich istotnych okoliczności /np. tego czy papierosy rzeczywiście zostały przywiezione do portu/, nie ustosunkowano się do niektórych dowodów istotnych dla ustalenia stanu faktycznego sprawy /protokołów sporządzonych wspólnie przez skarżącego, Polskie Linie Oceaniczne, firma "Shipcontrol"/. Organy celne naruszyły więc wyraźnie przepisy art. 77 par. 1 Kpa i art. 107 par. 3 Kpa.

Jaskrawym naruszeniem prawa w niniejszej sprawie jest ponadto wydanie przez Dyrektora Urzędu Celnego decyzji /utrzymywanej w mocy przez Prezesa GUC/ wymierzającej Morskiemu Portowi Handlowemu podatek obrotowy. Organy celne nie są uprawnione do wydawania decyzji administracyjnych w sprawach podatkowych, są one płatnikami podatku /obliczają i pobierają podatek obrotowy/, ale nie są organami podatkowymi uprawnionymi do wymierzania podatku w drodze decyzji.

Zarówno cło, jak i podatek obrotowy zostały wymierzone skarżącemu bez podstawy prawnej, a gdy chodzi o wymiar podatku obrotowego, to także z naruszeniem przepisów o właściwości.

Biorąc to pod uwagę, Sąd na podstawie art. 207 par. 3 Kpa w związku z art. 156 par. 1 pkt 1 i pkt 2 Kpa stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji i decyzji organu celnego pierwszej instancji.