Uzasadnienie
W trakcie kontroli przeprowadzonej przez Urząd Kontroli Skarbowej w Przedsiębiorstwie Produkcji Betonów ustalono na podstawie badania dokumentów, że we wrześniu i w listopadzie 1991 roku Przedsiębiorstwo dokonało ponownej aktualizacji wyceny na dzień 1.1.1991 r. łącznie 34 środków trwałych i w wyniku tej wyceny zmniejszyło wartość brutto środków trwałych oraz kwotę umorzenia. Zgodnie z przepisami rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 26 lutego 1991 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie uznawania składników majątkowych za środki trwałe oraz wartości niematerialne i prawne, zasad i stawek ich amortyzacji oraz aktualizacji wyceny środków trwałych /Dz.U. nr 19 poz. 83/ aktualizacja wyceny środków trwałych na dzień 1.1.1991 r. winna być zakończona do 31.5.1991 r. Organ kontroli skarbowej przyjął, że aktualizację przeprowadzoną po tym terminie nie można uznać za zgodną z przepisami. Dokonane w podanych miesiącach zmiany wartości środków trwałych nie miały charakteru incydentalnego, gdyż dotyczyły wielu środków trwałych i cechowały się ponowną szczegółową aktualizacją. Efektem tej aktualizacji w ocenie organu kontroli skarbowej było zaniżenie należnej dywidendy za 1991 r.
Na skutek żądania skierowania sprawy na drogę postępowania w sprawach zobowiązań podatkowych Urząd Skarbowy decyzją wydaną na podstawie art. 5 ust. 3 ustawy z dnia 19 grudnia 1980 r. o zobowiązaniach podatkowych /Dz.U. nr 27 poz. 111 ze zm./, określił Przedsiębiorstwu wysokość zobowiązania w dywidendzie za 1991 r. W podstawie prawnej decyzji powołano również w sposób ogólny m.in. ustawą z dnia 31 stycznia 1989 r. o gospodarce finansowej przedsiębiorstw państwowych /Dz.U. nr 26 poz. 152 ze zm./.
W odwołaniu od tej decyzji przedsiębiorstwo podkreśliło, że późniejsza korekta wyceny miała na względzie przeprowadzenie aktualizacji na zasadzie wyjątku, tj. korekty błędów popełnionych przy wycenie środków trwałych przeprowadzonej do 31.5.1991 r.
Izba Skarbowa odwołania nie uwzględniła i zaskarżoną decyzję utrzymała w mocy. W uzasadnieniu decyzji odwoławczej podzielono pogląd organu I instancji, co do skutków upływu terminu przewidzianego na aktualizację wartości środków trwałych.
W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego przedsiębiorstwo wnosiło o uchylenie wydanych w sprawie decyzji jako niezgodnych z prawem. W uzasadnieniu skargi zawarto opis stanu faktycznego, w jakim doszło do ponownej wyceny środków trwałych z uwagi na ich zawyżoną wartość. W ocenie Przedsiębiorstwa dokonało ono korekty aktualizacji środków trwałych zgodnie z przepisem par. 10 ust. 4 cyt. rozporządzenia Rady Ministrów, a ponadto korekta pozostawała w zgodności z poglądem wyrażonym przez Ministerstwo Finansów.
W odpowiedzi na skargę wnoszono o jej oddalenie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem skarżący nie zdołał wykazać, aby zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem prawa.
Istota sporu pomiędzy skarżącym Przedsiębiorstwem a organami podatkowymi sprowadza się do rozważenia odpowiedzi w kwestii charakteru terminu zawartego w par. 13a ust. 1 wprowadzonego cyt. rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 26 lutego 1991 r. W zależności od zajętego stanowiska możliwe jest ocenienie dopuszczalności czynności podjętych przez skarżące Przedsiębiorstwo po 31.5.1991 r.
Wspomniane rozporządzenie wydane zostało na podstawie art. 10 ust. 6 ustawy z dnia 31 stycznia 1989 r. o podatku dochodowym od osób prawnych /Dz.U. nr 3 poz. 12 ze zm./, który to przepis stanowił, że Rada Ministrów, w drodze rozporządzenia, określa, jakie składniki majątkowe uznaje się za środki trwałe, zasady aktualizacji ich wyceny oraz zasady i stawki amortyzacji tych składników, w tym również wartości niematerialnych i prawnych. Jeżeli więc przyjmie się, że zasady aktualizacji wyceny środków trwałych jako sposobu postępowania objąć mogą również termin, w którym należy zakończyć aktualizację wyceny, to terminowi temu należy przypisać charakter materialnoprawny.
Z istoty aktualizacji wyceny wynika, że chodzi tu o doprowadzenie wartości środków trwałych do pewnego stanu rzeczywistego na określony dzień. Zatem istota ta wskazuje na materialny charakter czynności, którą ma dokonać zobowiązany do aktualizacji podmiot, nie zaś na czynność o charakterze proceduralnym. Wobec tego określony w par. 13a ust. 1 cyt. rozporządzenia termin nie może mieć charakteru proceduralnego, a więc nie może być przywracalny, lecz ma charakter materialnoprawny.
Charakter ten należy również wywieść z faktu, iż termin ten zamieszczono w przepisach powołanego rozporządzenia Rady Ministrów, a więc wśród przepisów prawnomaterialnych. Aktualizacja wyceny w zakreślonym terminie wywołuje skutki materialne, bowiem stosownie do przepisu par. 13a ust. 2 cyt. rozporządzenia omawiana aktualizacja stanowi podstawę skorygowania poprzedniej wyceny środków trwałych oraz wysokości funduszy zasadniczych.
W konkluzji zatem należy stwierdzić, iż dokonanie przez skarżące Przedsiębiorstwo po 31.5.1991 r. ponownej aktualizacji wyceny środków trwałych, niezależnie od zakresu objętego tą wyceną, nie mogło stanowić podstawy do zmniejszenia wartości brutto środków trwałych oraz kwoty umorzenia. Stąd zasadnie organ podatkowy dokonał korekty w należnej dywidendzie za 1991 r.
W tym stanie rzeczy późniejsze spory, które wynikły na tle ponownej aktualizacji wyceny, a także wyjaśnienia Ministerstwa Finansów nie miały istotnego znaczenia w sprawie. Skoro zadaniem sądu administracyjnego jest badanie zgodności wydanych decyzji z prawem, to nie jest rzeczą tego sądu uwzględnianie stanowiska Ministerstwa Finansów wyrażonego w korespondencji, gdyż prowadziłoby to do podważenia zasady kontroli legalności decyzji. Dlatego też w swej istocie treść skargi nie zawierała takich zarzutów, które mogły być uwzględnione.
Wobec tego Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 207 par. 5 Kpa skargę oddalił.