Wyrok NSA oz. w Gdańsku z 21 października 1993 r., SA/Gd 866/93

Teza

Zgodnie z art. 18 w związku z art. 40 ust. 1 i art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie terytorialnym /Dz.U. nr 16 poz. 95 ze zm./ rady gminy mogą w drodze uchwały wprowadzać opłaty administracyjne /art. 18 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych - Dz.U. nr 9 poz. 31 ze zm./ jedynie za czynności urzędowe podejmowane w zakresie swoich zadań własnych.

Uzasadnienie

Uchwałą z dnia 21 stycznia 1993 r. Rada Miejska w B. ustaliła stawki opłat administracyjnych za następujące czynności:

1/ sporządzenie testamentu - 100.000 zł, 2/ zarejestrowanie biletów wstępu na imprezy od każdego biletu - 300 zł, 3/ wydanie tablic rejestracyjnych:

a/ samochodu - 100.000 zł, b/ przyczepy, ciągnika, motocykla, motoroweru - 50.000 zł, 4/ za druki prawa jazdy, karty rowerowej, motorowerowej, dowód rejestracyjny - 100.000 zł.

W pkt 3 i 4 uchwały postanowiono, że podlega ona ogłoszeniu w drodze obwieszczenia, a wchodzi w życie z dniem ogłoszenia, z mocą obowiązującą na 1993 r.

Jako podstawę prawną uchwały wskazano przepisy art. 18 ust. 2 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie terytorialnym, art. 18 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych i par. 1 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 7 grudnia 1992 r. w sprawie wykonania przepisów ustawy o podatkach i opłatach lokalnych /Dz.U. nr 94 poz. 467/.

Skargę na tę uchwałę złożył do Naczelnego Sądu Administracyjnego Wojewoda wnosząc o stwierdzenie nieważności uchwały z powodu sprzeczności z prawem. W ocenie skarżącego pobieranie opłat administracyjnych za rejestrowanie biletów na imprezy nie znajduje oparcia w żadnym z obowiązujących przepisów prawa; pobieranie opłat za tablice rejestracyjne przez gminę nie jest możliwe, gdyż czynności te są zlecone gminie, a z przepisów ustawy samorządowej oraz ustawy kompetencyjnej nie wynika prawo pobierania opłat administracyjnych w sprawach zleconych.

Za czynności rejestracyjne, również za druki praw jazdy, kart rowerowych i dowodów rejestracyjnych pobierana jest - zgodnie z par. 4 ust. 1 pkt 6 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 26 czerwca 1992 r. w sprawie opłaty skarbowej /Dz.U. nr 53 poz. 252/ - opłata skarbowa.

W odpowiedzi na skargę Burmistrz Gminy B. wniósł o jej oddalenie, podnosząc m.in., co następuje:

Sporządzanie testamentów należy do kompetencji organów gminy i nie jest objęte opłatą skarbową - uchwała w tym zakresie odpowiada warunkom art. 18 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych. Czynności rejestracyjne pojazdów i wydawania uprawnień do kierowania pojazdami należą do zadań rządowej administracji ogólnej. Z mocy porozumienia zostały one przekazane gminie, jednak bez zabezpieczenia środków finansowych wystarczających do ich prawidłowego wykonania, w szczególności zasoby budżetu gminy nie przewidują środków na zakup druków związanych z wydawaniem uprawnień do kierowania pojazdami.

Podstawą ustalenia opłat za tablice rejestracyjne są przepisy ustawy z dnia 1 lutego 1983 r. - Prawo o ruchu drogowym; w art. 59 ust. 3 ustawy mówi się o wydaniu po rejestracji pojazdu zalegalizowanych tablic rejestracyjnych po uiszczeniu opłaty pokrywającej koszt tablic. Skoro tablice takie - działając na mocy porozumienia - wydaje gmina, jest ona uprawniona do pobierania dodatkowych opłat, o jakich umowa w ustawie, gdyż w okolicznościach sprawy nabierają one charakteru opłaty lokalnej.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Skarga Wojewody została uwzględniona, albowiem zaskarżona uchwała wydana została z naruszeniem przepisów prawa. W szczególności pkt 4 uchwały narusza art. 42 ust. 2 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie terytorialnym.

Cytowany art. 42 określa w ust. 2 zasady i sposób ogłaszania przepisów gminnych, zaś w ust. 2 stanowi, że "przepisy gminne wchodzą w życie z dniem ogłoszenia, o ile nie przewidują wyraźnie terminu późniejszego".

Z tego względu nadanie uchwale mocy wstecznej w stosunku do daty jej uchwalenia jest sprzeczne z zacytowanym postanowieniem art. 42 ust. 2 ustawy i stanowi podstawę do stwierdzenia nieważności uchwały.

Również zasadne są pozostałe zarzuty skargi Wojewody.

Zgodnie z art. 18 w związku z art. 40 ust. 1 i art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie terytorialnym rady gmin mogą w drodze uchwały wprowadzać opłaty administracyjne jedynie za czynności urzędowe podejmowane w zakresie swoich zadań własnych.

Pobieranie opłaty administracyjnej za czynności wymienione w pkt 2, 3 i 4 zaskarżonej uchwały nie znajduje oparcia we wskazanych wyżej przepisach prawa, albowiem czynności te - w świetle przepisów ustawy o samorządzie terytorialnym i ustawy kompetencyjnej nie należą do zadań własnych gminy.

Ponadto możliwość wprowadzenia przez rady gminy opłaty administracyjnej - zgodnie z art. 18 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych - przewidziana jest wówczas, gdy czynności urzędowe wykonywane przez organy podległe gminie nie są objęte przepisami o opłacie skarbowej.

Przez czynności objęte przepisami o opłacie skarbowej należy rozumieć te czynności urzędowe, dla których w przepisach ustawy z dnia 31 stycznia 1989 r. o opłacie skarbowej /Dz.U. nr 4 poz. 23 ze zm./ i rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 26 sierpnia 1982 r. w sprawie opłaty skarbowej /Dz.U. nr 53 poz. 253/ przewidziana została opłata skarbowa, a także czynności, które z mocy wyraźnych postanowień tej ustawy i rozporządzenia zostały z opłaty skarbowej wyłączone lub zwolnione.

Czynności związane z rejestracją pojazdy wydawaniem dokumentów uprawniających do kierowania pojazdami objęte są przepisami cyt. rozporządzenia /par. 4 ust. 1 pkt 6, 7, 8, 9 i par. 8, 9 i 10/.

Natomiast obowiązek uiszczania opłat za tablice rejestracyjne pojazdów i ich wysokość określone zostały w przepisach ustawy z dnia 1 lutego 1983 r. - Prawo o ruchu drogowym /Dz.U. 1992 nr 11 poz. 41/, której art. 59 ust. 3 stanowi, że rejestracji pojazdów, z zastrzeżeniem ust. 4, 8 i 9 dokonuje, na wniosek właściciela, właściwy ze względu na miejsce jego zamieszkania /siedziby/ kierownik rejonowego urzędu rządowej administracji ogólnej, wydając w drodze decyzji dowód rejestracyjny albo, jeżeli warunki do rejestracji nie zostały spełnione - z wyjątkiem określonych w art. 55 ust. 1 - dokument czasowo dopuszczający pojazd do ruchu; jednocześnie wydaje się właścicielowi za dodatkową opłatą, pokrywającą koszty tablic, zalegalizowane tablice /tablicę/ rejestracyjne, w które zaopatruje się pojazd.

Treść cyt. przepisu jest jednoznaczna i nie można podzielić poglądu wyrażonego w odpowiedzi na skargę, że wysokość dodatkowej opłaty nie została w przepisie tym określona.

Dla oceny zgodności z prawem zaskarżonej uchwały nie mają również znaczenia podnoszone w odpowiedzi na skargę okoliczności dotyczące przekazania środków finansowych przez organ administracji rządowej w niewystarczającej wysokości. Są to bowiem elementy wykraczające poza granice kognicji sądu administracyjnego, który stosownie do treści art. 93 ust. 1 w związku z art. 91 ust. 1 i 5 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie terytorialnym i art. 216a Kpa powołany jest do oceny legalności zaskarżonej uchwały rady gminy.