Wyrok NSA oz. w Gdańsku z 18 maja 1995 r., SA/Gd 913/94

Teza

O ile w jednym akcie notarialnym zawarto umowę darowizny przenoszącej własność nieruchomości i w tym samym akcie zamieszczono oświadczenie obdarowanego o ustanowieniu służebności, to należy uznać, że jest to wynikiem wykonania polecenia w rozumieniu art. 7 ust. 2 ustawy z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn /Dz.U. nr 45 poz. 207 ze zm./.

Uzasadnienie

Rodzice skarżącej Eugenii G. aktem notarialnym umowy darowizny z dnia 21 lutego 1992 r. przenieśli na nią prawo własności nieruchomości zabudowanej o powierzchni 756 m2 położonej w W. Wartość przedmiotu darowizny określona została w wysokości 320 mln starych zł, w tym wartość budynku mieszkalnego na kwotę 150 mln starych zł. Już po przyjęciu darowizny odrębnym aktem notarialnym z tego samego dnia skarżąca złożyła oświadczenie o ustanowieniu służebności mieszkania na rzecz rodziców Brunona i Adeli małżonków G. Urząd Skarbowy w W. decyzją z 2 czerwca 1995 r. wymierzył podatek od darowizny /wyżej opisanej/ w kwocie 17 863.000 starych zł.

W odwołaniu skarżąca podniosła, iż organ podatkowy winien był uwzględnić wartość ustanowionej na rzecz rodziców skarżącej służebności mieszkania.

Zaskarżoną decyzją z 26 stycznia 1994 r. Izba Skarbowa w G., na podstawie m.in. art. 1 ust. 1, art. 5, art. 6 ust. 1 pkt 4, art. 7 ust. 1, art. 8 ust. 1, 3, 4, 8, art. 9, art. 14, art. 15 ust. 1 pkt 1 i art. 16 ustawy z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn, oraz art. 138 par. 1 pkt 1 Kpa, utrzymała w mocy decyzję organu podatkowego pierwszej instancji.

Organ odwoławczy w uzasadnieniu decyzji przedstawił wyliczenie, które doprowadziło do określenia wymiaru należnego podatku. Co do zarzutu nieuwzględnienia wartości służebności osobistej organ II instancji podniósł, że art. 244 par. 1 Kc wyraźnie stwierdza, iż służebność osobistą może ustanowić wyłącznie właściciel rzeczy obciążonej. Obciążenia służebnością dokonała skarżąca, która po przyjęciu darowizny była już wyłączną właścicielką budynku mieszkalnego. Obciążenie w postaci służebności nie istniało natomiast w chwili dokonania darowizny.

W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego skarżąca zarzuca błąd wynikający ze sporządzenia przez notariusza dwóch odrębnych aktów notarialnych i stąd obciążenie tak wysoką kwotą podatku uważa za krzywdzące. Zarzuca też skarżąca rażącą przewlekłość postępowania odwoławczego. W konkluzji skarżąca wnosi o uwzględnienie woli darczyńców.

Odpowiadając na skargę organ ponownie przedstawił stan sprawy podkreślając nadto, że sprawa obciążenia służebnością osobistą mieszkania nie wynika z polecenia darczyńców, gdyż nie uregulowano tej sprawy po myśli art. 7 ust. 2 cyt. ustawy. Nie znajdując podstaw do zastosowania art. 200 par. 2 Kpa organ odwoławczy wnosi o oddalenie skargi.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Skargi nie można było uwzględnić /art. 297 par. 1 Kpa/, ponieważ zaskarżona decyzja nie narusza prawa /art. 207 par. 2 i 3 Kpa/. Sąd administracyjny ma wyłącznie zbadać czy zaskarżona decyzja prawo narusza, nie może uwzględniać innych okoliczności, jak chociażby celu, słuszności czy poczucia krzywdy osoby wnoszącej skargę.

Akt notarialny umowy darowizny działki wraz z budynkiem mieszkalnym nie zawierał obciążenia wykonania polecenia ustanowienia służebności osobistej a jedynie z mocy art. 7 ust. 2 ustawy z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadku i darowizn wartość obciążenia z tego tytułu stanowi ciężar darowizny.

W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego przyjęto, że o ile w jednym akcie notarialnym zawarto umowę darowizny przenoszącej wartość nieruchomości i w tym samym akcie zamieszczono oświadczenie obdarowanego/ej/ o ustanowieniu służebności, to należy uznać, że jest to wynikiem wykonania polecenia w rozumieniu art. 7 ust. 2 ustawy.

Inna zaś sytuacja jest w niniejszej sprawie. Nie ma sporu co do tego, że akt darowizny nie zawierał żadnego obciążenia. Skarżąca natomiast już po przyjęciu nie obciążonej wykonaniem polecenia darowizny, dokonała ustanowienia służebności mieszkania obciążając tym samym przedmiot swojej własności na rzecz rodziców. Ma rację Izba Skarbowa twierdząc, że bez znaczenia jest, iż akt notarialny darowizny i akt notarialny zawierający oświadczenie właściciela o ustanowieniu służebności pochodzą z tego samego dnia. Nie zmienia to bowiem istoty tego, iż chodzi o dwa odrębne akty, które zawierają dwie odrębne sprawy.

Sąd administracyjny nie jest uprawniony do wypowiedzenia się na temat odpowiedzialności notariusza sporządzającego akt notarialny. Jest to sfera stosunków cywilnoprawnych regulowana przez prawo cywilne i rozpatrywana przez sądy powszechne. Można tylko stwierdzić, że wadliwość działania notariusza nie ma wpływu w tym przypadku na treść decyzji administracyjnej, a tylko ta - jak już podano wyżej - jest przedmiotem kontroli sądu.

Zarzut opieszałości w załatwianiu sprawy przez organ odwoławczy, aczkolwiek w pełni uzasadniony, nie może jednak spowodować odmiennego rozstrzygnięcia sprawy. Naruszenie przepisów postępowania administracyjnego prowadzi do uwzględnienia skargi li tylko wówczas, gdy naruszenie to ma istotny wpływ na wynik sprawy /art. 207 par. 2 pkt 3 Kpa/. Oczywiste jest, że opóźnienie w rozpatrzeniu odwołania nie miało wpływu na wynik sprawy. Skarżąca mogła natomiast skorzystać ze skargi na tzw. bezczynność organu po wyczerpaniu trybu zażaleniowego.

Z tych przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 207 par. 5 Kpa skargę Eugenii G. oddalił.