Uzasadnienie
Decyzją dyrektora Wydziału Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej Urzędu Wojewódzkiego w Bydgoszczy z dnia 27 czerwca 1984 r. nr GKM-8130/18/84 utrzymano w mocy decyzję Naczelnika Miasta i Gminy w Ś. z dnia 23 marca 1984 r. nr GT-III-8130/53/84, ustalającą czynsz najmu za lokal mieszkalny w budynku przy ul. I A. W. P. nr 98 w Ś., którego najemcą jest Alfons Sz. z rodziną. Organy administracji państwowej obu instancji ustaliły, że lokal ten ma 69,29 m2 powierzchni użytkowej, w tym 47,22 m2 powierzchni mieszkalnej, jest wyposażony w urządzenia kąpielowe /łazienkę/ i w.c. oraz zajmowany jest przez trzy osoby. Na tej podstawie przyjęto, że w lokalu tym nie ma powierzchni ponadnormatywnej, ale występują dwa czynniki, z których każdy uzasadnia podwyższenie stawki bazowej czynszu o 30 procent, a w związku z tym należny czynsz najmu - w myśl par. 2 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 czerwca 1983 r. w sprawie czynszów najmu za lokale mieszkalne i użytkowe /Dz.U. nr 38 poz. 174/ oraz tabeli stanowiącej załącznik nr 1 do tego rozporządzenia - wynosi 665 zł miesięcznie. Mimo że najemca te urządzenia techniczne /łazienka i w.c./ założył na własny koszt i ich równowartość nie została mu zwrócona przez wynajmującego, organy I i II instancji uznały, że w sprawie zachodzi podstawa do podwyższenia stawki bazowej czynszu, ponieważ do dnia 1 października 1983 r. /daty wejścia w życie powołanego rozporządzenia/ Alfons Sz. uiszczał czynsz najmu uwzględniający te urządzenia.
W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego Alfons Sz. - domagając się uchylenia decyzji organów I i II instancji - zarzucił organom naruszenie prawa materialnego przez odmowę zastosowania w sprawie art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. - prawo lokalowe /Dz.U. 1983 nr 11 poz. 55/.
Dyrektor Wydziału Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej Urzędu Wojewódzkiego w Bydgoszczy wniósł o oddalenie skargi, a w toku rozprawy przed Naczelnym Sądem Administracyjnym organ ten, dla uzasadnienia swojego stanowiska, powołał się na interpretację zawartą w piśmie Ministerstwa Administracji i Gospodarki Przestrzennej - Departament Gospodarki Mieszkaniowej nr MG-2/7121-174/83 z dnia 30 września 1983 r., przekazaną do stosowania dyrektorom wydziałów gospodarki komunalnej i mieszkaniowej urzędów wojewódzkich, według której - jeżeli najemca na własny koszt zainstalował w lokalu urządzenia techniczne, np. gaz z sieci, w.c. lub centralne ogrzewanie przed dniem 1 sierpnia 1974 r. /wejście w życie prawa lokalowego/, a wynajmujący nie zwrócił wartości ulepszenia i czynszu ustalił według stawki obejmującej zainstalowane urządzenie również przed podanym terminem, to obecnie stawkę bazową należy podwyższyć według tabeli nr 1 /stanowiącej załącznik do omawianego rozporządzenia/.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Jest bezsporne w sprawie, że urządzenia techniczne, o których mowa wyżej, zostały zainstalowane w lokalu na koszt skarżącego i to przed dniem 1 sierpnia 1974 r. Rozstrzygnięcie sprawy jest zatem uzależnione od ustosunkowania się do poglądu wyrażonego w przytoczonym wyżej piśmie Ministerstwa Administracji i Gospodarki Przestrzennej, po uwzględnieniu którego organy I i II instancji uznały, iż brak jest podstaw do stosowania zasady zawartej w art. 17 ust. 1 prawa lokalowego.
W myśl tego przepisu, jeżeli najemca ulepszył przedmiot najmu przez założenie urządzenia technicznego, od istnienia którego zależy wysokość czynszu najmu, wynajmujący może zwrócić najemcy wartość ulepszenia i podwyższyć odpowiednio czynsz, w razie zaś niezwrócenia wartości ulepszenia najemcy opłaca czynsz nie podwyższony, a rozliczenie z tytułu ulepszenia lokalu następuje z dniem jego opróżnienia.
Nie budzi wątpliwości, że założenie w lokalu mieszkalnym urządzenia kąpielowego /łazienki/ i w.c., stanowi ulepszenie lokalu w rozumieniu art. 17 ust. 1 prawa lokalowego, a koszt tego ulepszenia nie został skarżącemu zwrócony przez wynajmującego do chwili obecnej /budynek stanowi własność osoby fizycznej/. Sytuacja faktyczna sprawy zatem odpowiada stanowi przewidzianemu w powołanym przepisie ustawy.
Z brzmienia tego przepisu nie wynika, aby zawierał on jakiegokolwiek ograniczenie czasowe w zakresie obowiązku zwrócenia najemcy przez wynajmującego wartości urządzenia technicznego ulepszającego lokal. Nie ma w związku z tym znaczenia, kiedy urządzenie techniczne, ulepszające lokal, zostało przez najemcę zainstalowane. Istotna jest jedynie data wszczęcia postępowania administracyjnego w przedmiocie wymiaru czynszu najmu oraz data wydania ostatecznej decyzji. Bez znaczenia jest także kwestia, czy poprzednio ustalona stawka czynszu /przed wszczęciem postępowania mającego rozstrzygnąć spór o wysokość czynszu - par. 4 ust. 2 cytowanego rozporządzenia/ uwzględniała urządzenia techniczne zainstalowane na koszt najemcy. Do decyzji bowiem rozstrzygającej wspomniany spór /a taka jest przedmiotem niniejszej sprawy/ zastosowanie mają przepisy obowiązujące w dniu jej wydania.
W tej sytuacji należy stwierdzić, że art. 17 ust. 1 prawa lokalowego ma zastosowanie także do zdarzeń powstałych przed dniem 1 sierpnia 1974 r., to znaczy do ulepszeń lokalu, dokonanych przez najemcę przed dniem wejścia w życie prawa lokalowego z 1974 r.
Z przedstawionych względów Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela stanowiska wyrażonego w przytoczonym wyżej piśmie Ministerstwa Administracji i Gospodarki Przestrzennej i uznaje, że zaskarżone decyzje, uwzględniające wyrażony w nim pogląd, zostały wydane z naruszeniem prawa, a w związku z tym podlegają uchyleniu.
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy w postępowaniu administracyjnym organy administracji państwowej powinny uwzględnić pogląd prawny przedstawiony w uzasadnieniu niniejszego wyroku.
Z tych względów na podstawie art. 207 par. 1 i 2 pkt 1 oraz art. 208 Kpa orzeczono, jak w wyroku.