Wyrok NSA oz. w Katowicach z 11 października 1995 r., SA/Ka 1086/95

Teza

1. Rozpatrywanie zaniechania ustalania podatku może wejść w rachubę jedynie wtedy, gdy podatek ten podlega ustaleniu.
2. Zastosowanie instytucji zaniechania poboru podatku możliwe jest jedynie w stosunku do tych zobowiązań podatkowych, których termin płatności jeszcze nie minął. Tym samym nie jest możliwe orzeczenie w trybie art. 8 ust. 2 ustawy z dnia 19 grudnia 1980 r. o zobowiązaniach podatkowych /Dz.U. 1993 nr 108 poz. 486 ze zm./ o zaniechaniu poboru zaległości podatkowej, tym bardziej zaś o zaniechaniu poboru podatku w sytuacji, gdy zobowiązanie podatkowe wygasło.
3. Świadczenie w postaci kaucji nie stanowi kosztu uzyskania przychodu w świetle regulacji zawartej w 22 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych /Dz.U. nr 80 poz. 350 ze zm./.

Sentencja

1. oddala skargę w przedmiocie zaniechania poboru podatku.

Uzasadnienie

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Skarga jest nieuzasadniona. Stosownie do treści art. 8 ust. 2 ustawy z dnia 19 grudnia 1980 r. o zobowiązaniach podatkowych /Dz.U. 1993 nr 108 poz. 486 ze zm./, organy podatkowe, z zastrzeżeniem wyjątku o którym mowa w ust. 3, mogą zaniechać w całości lub w części ustalania zobowiązań podatkowych i poboru podatków w wypadkach, o których mowa w art. 8 ust. 1, w stosunku do poszczególnych podatników, zwłaszcza gdy pobranie podatku mogłoby zagrozić zdolności gospodarczej zakładu lub egzystencji podatnika. Wspomniany wyżej art. 8 ust. 1 dopuszcza zaś zaniechanie w całości lub w części ustalania zobowiązań podatkowych i poboru podatków w wypadkach gospodarczo lub społecznie uzasadnionych, a także wtedy, gdy wymagają tego inne szczególne okoliczności.

Treść powołanej regulacji prawnej nie pozostawia zatem wątpliwości co do tego, że rozpatrywanie zaniechania ustalania podatku może wejść w rachubę jedynie wtedy, gdy podatek ten podlega ustaleniu. W rozpatrywanej sprawie okoliczność taka nie miała zaś miejsca, albowiem jak to wynika z zebranego w niej materiału skarżący złożył wraz z żoną zeznanie podatkowe, w którym obliczył podatek od uzyskanych dochodów i podatek ten, w świetle art. 45 ust. 6 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych /Dz.U. nr 80 poz. 350 ze zm./, był podatkiem należnym za dany rok.

Nawiązując z kolei do instytucji zaniechania poboru podatku podkreślić trzeba, iż zastosowanie tego instrumentu możliwe jest jedynie w stosunku do tych zobowiązań podatkowych, których termin płatności jeszcze nie minął /por. w szczególności wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 marca 1988 r., SA/Kr 1347/87 oraz Brzeziński, M. Kalinowski, A. Olesińska: Zobowiązania podatkowe, Komentarz do ustawy, Toruń 1994, str. 47/. Tym samym nie jest możliwe orzeczenie w trybie powołanego wyżej art. 8 ust. 2 o zaniechaniu poboru zaległości podatkowej /por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 1 grudnia 1994 r., SA/Ka 2012/94/, tym bardziej zaś o zaniechaniu poboru podatku w sytuacji, gdy zobowiązanie podatkowe wygasło. Taki zaś przypadek zachodził w rozpatrywanej sprawie. Podatek został w niej bowiem zapłacony, co w świetle art. 26 ust. 1 ustawy o zobowiązaniach podatkowych oznacza, iż zobowiązanie podatkowe wygasło.

Sąd, nie będąc związany granicami skargi /art. 206 Kpa/, wziął również z urzędu pod uwagę możliwość potraktowania wniosku skarżącego z dnia 30 września 1994 r. jako zadania ustalenia wysokości zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych z uwzględnieniem kosztów zmniejszających uzyskany dochód. Treść tego wniosku bowiem, mimo iż nawiązuje on expressis verbis do zaniechania ustalania i poboru podatku oraz powołuje art. 8 ust. 2 ustawy o zobowiązaniach podatkowych, mogłaby być również rozpatrywana w tym aspekcie.

Zagadnienie możliwości uznania "kaucji" za koszty uzyskania przychodu w odniesieniu do umów o dzieło zawieranych z firmą "B." Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzygnął w wyroku z dnia 11 października 1995 r., SA/Ka 97/95. W wyroku tym Sąd uznał, iż świadczenie w postaci kaucji nie stanowi kosztu uzyskania przychodu w świetle regulacji zawartej w 22 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

W sumie zatem w świetle wszystkich podniesionych dotąd okoliczności zaskarżona decyzja nie narusza zdaniem Sądu prawa obowiązującego w chwili jej wydania. Skoro zaś tak, to skarga jako nieuzasadniona ulec musiała oddaleniu na podstawie art. 207 par. 5 Kpa.