Wyrok NSA oz. w Katowicach z 28 sierpnia 1996 r., SA/Ka 1500/95

Tezy

Domaganie się w sytuacji braku deklaracji do dnia kontroli pomniejszenia podatku należnego o podatek naliczony wynikający z faktur i prowadzonej ewidencji VAT, jest żądaniem pozostającym w sprzeczności z przepisem art. 19 ust. 3 ustawy z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym /Dz.U. nr 11 poz. 50 ze zm./.

Prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwoty podatku naliczonego przy nabyciu towarów i usług, określone w art. 19 ust. 1 ma charakter przywileju ograniczonego w czasie. Obniżenie podatku należnego następuje bowiem w rozliczeniu za miesiąc, w którym podatnik otrzymał fakturę albo w miesiącu następnym. Rozliczenie kwot podatku należnego z uwzględnieniem kwot podatku naliczonego nie mogło więc nastąpić po upływie tego czasu, a jego upływ był wynikiem zaniedbania obowiązków /składania deklaracji podatkowych, obliczania podatku i jego uiszczania w określonych terminach/ przez podatnika. Tym samym podatnik pozbawi się prawa do odliczenia podatku naliczonego, mimo prowadzenia dokumentacji.

Uzasadnienie

Naczelny Sąd Administracyjny, po zapoznaniu się z aktami sprawy i przeprowadzeniu rozprawy zważył, co następuje:

Skarga nie jest zasadna, gdyż zaskarżona decyzja nie narusza prawa, a sądowa kontrola decyzji administracyjnych sprawowana jest tylko z punktu widzenia ich zgodności z prawem /art. 16 par. 2 i art. 196 par. 1 Kpa/. Jak słusznie podkreśliły organy podatkowe obu instancji obowiązek podatkowy w podatku od towarów i usług ciążył na skarżącej z mocy przepisów prawa. Od 1 stycznia 1994 r. obowiązywał bowiem przepis art. 14 ust. 10 pkt 1b ustawy z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym, wprowadzony ustawą z dnia 9 grudnia 1993 r. /Dz.U. nr 129 poz. 599/, który stanowił, że zwolnień od podatku nie stosuje się do podatników sprzedających wyroby akcyzowe. Przepis ten, zdaniem Sądu, nie budzi żadnych wątpliwości interpretacyjnych.

Skarżąca z mocy samego prawa stała się podatniczką podatku od towarów i usług w 1994 r., prowadziła bowiem w ramach sklepu spożywczego sprzedaż towarów objętych akcyzą. Powyższy obowiązek podatkowy nie pozostawał w związku z wysokością obrotu, albowiem ust. 10 pkt 1b art. 14 wyłącza stosowanie ust. 1 tegoż artykułu. Powyższy obowiązek podatkowy obligował podatniczkę do składania deklaracji podatkowych, obliczania podatku i jego uiszczania w określonych terminach /art. 10 ust. 1 i art. 26 ustawy o podatku od towarów i usług/. Skarżąca nie wykonała powyższych obowiązków, co spowodowało konieczność określenia wysokości zobowiązania podatkowego przez organ podatkowy, stosownie do przepisu art. 10 ust. 2 ustawy o podatku od towarów i usług oraz art. 5 ust. 3 ustawy o zobowiązaniach podatkowych. Dokonano tego w oparciu o dane wynikające z dokumentacji księgowej sklepu, biorąc pod uwagę przy podziale sprzedaży według różnych stawek podatkowych proporcje wynikające z udokumentowanych zakupów danego miesiąca.

Jak wynika ze skargi, a uprzednio także z odwołania, skarżąca nie zakwestionowała sposobu i wysokości obliczonego w ten sposób podatku należnego. Domagała się jednak pomniejszenia tego podatku o kwoty podatku naliczonego, wynikającego z faktur i prowadzonej przez siebie ewidencji VAT. Żądanie to pozostaje jednak w sprzeczności z przepisem art. 19 ust. 3 ustawy o podatku od towarów i usług. Prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego przy nabyciu towarów i usług, określone w art. 19 ust. 1, ma charakter przywileju ograniczonego w czasie. Obniżenie podatku należnego następuje bowiem w rozliczeniu za miesiąc, w którym podatnik otrzyma fakturę albo w miesiącu następnym. Rozliczenie podatku z uwzględnieniem kwot podatku naliczonego nie mogło więc nastąpić po upływie tego czasu, a jego upływ był wynikiem zaniedbania obowiązku przed podatniczkę. Tym samym pozbawiła się ona prawa do odliczenia podatku naliczonego, mimo prowadzenia dokumentacji.

Sąd nie stwierdził też, aby w toku postępowania zostały naruszone zasady procesowe, w tym art. 8 i art. 9 Kpa. Zasadnie podkreślił organ odwoławczy w swej wypowiedzi na skargę, że reguły zawarte w powyższych przepisach odnoszą się do samego postępowania administracyjnego, a nie do wszelkich kontaktów pomiędzy obywatelami a organami administracji, w tym sensie, że ich naruszenie może spowodować uchylenie decyzji administracyjnej. Oczywistą jest rzeczą, że również poza samym postępowaniem organy powinny udzielać informacji zgodnych z prawem, ale nieprawidłowości w tym zakresie nie mogą mieć bezpośredniego wpływu na ocenę zgodności z prawem zaskarżonej decyzji; rodzić mogą innego rodzaju skutki, zwłaszcza w sferze odpowiedzialności służbowej. Powyższe uwagi mają charakter ogólny, gdyż w niniejszej sprawie w ogóle nie zostało dowiedzione, że urzędnik udzielił skarżącej nieprawidłowych pouczeń. W szczególności nie wiadomo, czy skarżąca zasięgając informacji podała, że przedmiotem jej działalności handlowej są wyroby monopolowe. Bez tej istotnej informacji pouczenie o prawie do zwolnienia podatkowego przy obrotach niższych niż 1.200.000.000 zł było prawidłowe. Podobnie informacja, że deklaracje w zakresie podatku dochodowego należy składać w urzędzie właściwym ze względu na miejsce zamieszkania podatniczki, była właściwa. Trzeba też raz jeszcze podkreślić, że nawet wadliwe pouczenie podatnika nie może zwalniać go z obowiązku podatkowego, wynikającego wprost z przepisów ustawy. Nikt, w tym także podatnicy, nie może usprawiedliwiać się nieznajomością prawa, w ramach którego działają. Błędy w pouczaniu podatników, mające w praktyce miejsce, mogą być ewentualnie brane pod uwagę przy rozważaniu umorzenia np. odsetek od zaległości podatkowych. Nie mogą natomiast niweczyć samego zobowiązania podatkowego, powstającego z mocy prawa.

Mając na uwadze powyższe ustalenia Sąd oddalił skargę na mocy art. 207 par. 5 Kpa w zw. z art. 68 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./.