Wyrok NSA oz. w Katowicach z 16 kwietnia 1996 r., SA/Ka 153/95

Tezy

Koszty uzyskania przychodu wtedy pomniejszają przychód dla celów wymiarowych, jeżeli ustalone zostanie, że poniesione zostały niewątpliwie i w celu osiągnięcia przychodu i jeżeli nie są wyłączone enumeratywnym wyliczeniem w art. 16 ust. 1 ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych oraz o zmianie niektórych ustaw regulujących zasady opodatkowania - Dz.U. nr 21 poz. 86 ze zm./.

Uzasadnienie

Naczelny Sąd Administracyjny zważył:

Art. 15 ust. 1 cyt. ustawy stanowi zasadę, że kosztami uzyskania przychodów są koszty poniesione w celu osiągnięcia przychodów. Tak wyrażona zasada nie może być interpretowana rozszerzająco z trzech zasadniczych powodów. Po pierwsze, potwierdzano w orzecznictwie sądowym, ostatnio publikowanym w ONSA 1996 Nr 1 poz. 11 - wyroku z dnia 29 listopada 1994 r., SA/Wr 1242/94, że użyty w przepisie kosztowym /dotyczy to ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych i od osób prawnych/ zwrot w "celu" oznacza, iż by określany wydatek można było uznać za koszt uzyskania przychodu, musi zachodzić związek przyczynowy tego rodzaju, że poniesiony wydatek ma wpływ na powstanie lub zwiększenie przychodu. Po drugie, w art. 16 ust. 1 cyt. ustawy wymieniono 52 rodzaje wydatków, które nie uważa się za koszty uzyskania przychodów. Zasada art. 15 ust. 1 ustawy ma więc 52 wyjątki i to nawet wtedy, gdy określone nimi wydatki wpływały na powstanie lub wielkość przychodu. Po trzecie wreszcie zasada z art. 15 ust. 1 ustawy doznaje ograniczenia wynikającego z art. 9 ust. 1 i 2 tej ustawy. Otóż podatnicy są zobowiązani do prowadzenia ewidencji rachunkowej w sposób zapewniający ustalenie podstawy opodatkowania /przychód pomniejszony o koszty jego uzyskania/ i należnego podatku, a to pod rygorem szacunku podstawy opodatkowania. Brak więc wymaganej ewidencji kosztów wywołuje szacunek, w ramach którego w pierwszej kolejności konieczne jest rozstrzygnięcie, czy wykazywane koszty w ogóle poniesiono, a dopiero potem w jakiej wysokości. Koszt uzyskania przychodu pomniejsza wtedy przychód dla celów wymiarowych, jeżeli ustalone zostanie, że poniesiony został niewątpliwie /ewidencja rachunkowa lub oszacowanie/ i w celu osiągnięcia przychodu i jeżeli nie jest wyłączony enumeratywnym wyliczeniem w art. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych.