Wyrok NSA oz. w Katowicach z 26 maja 1994 r., SA/Ka 1897/93

Teza

Brak podstaw, by uznać za zgodne z prawem założenie, że sam fakt władania budynkami i gruntami /z wyjątkiem budynków mieszkalnych i gruntów pod nimi/ przez podmiot prowadzący działalność gospodarczą oznacza związanie tych budynków i gruntów z działalnością gospodarczą w rozumieniu art. 5 ust. 1 pkt 2 lit. "a" oraz art. 2 ustawy z 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych /Dz.U. nr 9 poz. 31 ze zm./.

Uzasadnienie

Bank wniósł skargę na decyzję ostateczną Kolegium Odwoławczego przy Sejmiku Samorządowym, którą - na podstawie art. 138 par. 1 pkt 1 w zw. z art. 175 par. 2 Kpa oraz art. 2 pkt 1 i art. 5 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych /Dz.U. nr 9 poz. 31 ze zm./ i uchwały Rady Gminy w sprawie dokonania zmian wysokości stawek podatku od nieruchomości - utrzymana została w mocy decyzja wójta gminy w przedmiocie odmowy sprostowania obliczenia podatku od nieruchomości za 1993 r.

Organy obu instancji, odmawiając Bankowi uwzględnienia jego wniosku uznały, że podatnik dokonał prawidłowego obliczenia należnego podatku od nieruchomości w złożonej deklaracji na 1993 r. W szczególności zastosował właściwe stawki podatku wobec nieruchomości położonej w G., w części dotyczącej budynku mieszkalnego - stawkę przewidzianą dla tego rodzaju budynków, do budynków produkcyjnych - stawkę przewidzianą dla budynków związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą, a dla gruntu - stawkę dla gruntów związanych z działalnością gospodarczą. Powyższe stanowisko organy administracji samorządowej oparły na stwierdzeniu, że skoro sporna nieruchomość stanowi własność i pozostaje we władaniu Banku, ten zaś jest podmiotem gospodarczym prowadzącym działalność gospodarczą wynikającą z ustawy z dnia 31 stycznia 1989 r. - Prawo bankowe /Dz.U. nr 4 poz. 21 ze zm./ - to nieruchomości powyższe /z wyłączeniem budynku mieszkalnego i związanego z nim gruntu/ są związane z prowadzoną działalnością gospodarczą.

Nie ma przy tym znaczenia, czy bezpośrednio w budynkach lub na gruncie, będącym własnością podmiotu prowadzącego działalność gospodarczą, taka działalność jest prowadzona. Wystarczy, że są wykorzystywane przez podmiot gospodarczy, a utrzymanie ich obciąża koszty działalności tego podmiotu.

W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego Bank zarzucił powyższym decyzjom naruszenie art. 5 i art. 6 ust. 3 i art. 8 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych /Dz.U. nr 9 poz. 31 ze zm./ i wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji. Zdaniem strony skarżącej organy zastosowały rozszerzającą interpretację powyższych przepisów, a w szczególności pojęcie "budynek /grunt/ związany z prowadzeniem działalności gospodarczej". Powołując się na zakres czynności bankowych, wymieniony w art. 11 Prawa bankowego, skarżący Bank podkreślił, że nieruchomość sporna nie jest wykorzystywana do prowadzenia jego działalności statutowej, stanowi tylko jego własność, uzyskaną w ramach zastępczego ściągania kredytu. Z treści art. 5 ust. 1 pkt 2 i pkt 3 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych skarżący wyprowadza wniosek, że budynkiem /gruntem/ związanym z prowadzeniem działalności gospodarczej jest tylko budynek /grunt/, w którym taką działalność rzeczywiście się prowadzi. Wszystkie inne budynki, nie będące budynkami mieszkalnymi, zaliczone "powinny być do pozostałych budynków", o których mowa w art. 5 ust. 1 pkt 3 tej ustawy. Dodatkowym argumentem za takim tokiem rozumowania jest, zdaniem skarżącego, przepis art. 6 ust. 3 i ust. 8 pkt 1 powyższej ustawy, który nakazuje dokonanie nowego wymiaru podatku od budynku w przypadku zmiany sposobu wykorzystania. Przepis ten byłby zbędny, gdyby przyjąć punkt widzenia zaprezentowany w decyzjach.

Odpowiadając na skargę zastępca przewodniczącego Kolegium Odwoławczego wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasowe stanowisko. Podkreślił, że ustawa nie posługuje się pojęciem gruntu i budynku, w którym prowadzona jest działalność gospodarcza, ale "związanego z prowadzeniem działalności gospodarczej".

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Swoje żądanie zmiany wysokości podatku od nieruchomości na rok 1993 skarżący Bank opiera na odmiennym niż organy administracji rozumieniu pojęcia "grunty i budynki związane z prowadzeniem działalności gospodarczej" użytego m.in. w art. 5 ust. 1 pkt 2 oraz art. 5 ust. 1 pkt 5 lit. "a" ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych. Art. 5 ust. 2 tej ustawy definiuje grunty związane z prowadzeniem działalności gospodarczej jako grunty zabudowane i nie zabudowane, służące prowadzonej działalności gospodarczej, a w szczególności:

1/ grunty pod budynkami produkcyjnymi, magazynowymi, administracyjnymi, socjalnymi i hotelowymi, 2/ grunty pod budynkami i urządzeniami, 3/ grunty zajęte na drogi wewnętrzne i place manewrowe, place składowe, zieleńce oraz tereny, na których są lub mają być zrealizowane zadania inwestycyjne.

Wyliczenie powyższe, jakkolwiek tylko przykładowe, daje jednak wystarczające podstawy do ustalenia, co ustawodawca uznał za "służące" prowadzonej działalności. Nie daje przy tym podstawy do uznania, że wszystkie budynki /z wyjątkiem mieszkalnych/ i wszystkie grunty /z wyjątkiem gruntu pod budynkiem mieszkalnym/, będące we władaniu podmiotu prowadzącego działalność gospodarczą, są nieruchomościami związanymi z działalnością gospodarczą, bez względu na cel i sposób ich wykorzystania. Tak szeroka interpretacja wykracza bowiem poza przytoczone wyżej unormowanie ustawowe. Gdyby bowiem ustawodawca miał na myśli taką koncepcję nieruchomości związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej, nie definiowałby tych nieruchomości w sposób opisowo-przykładowy, ale wskazał wprost, że są to nieruchomości we władaniu podmiotów gospodarczych.

Z określenia, że są to grunty służące prowadzonej działalności, wyprowadzić trzeba zatem wniosek, że działalność gospodarcza musi być faktycznie prowadzona, a grunty muszą jej służyć, choćby pośrednio /jak np. obiekty socjalne czy nawet ośrodki wypoczynkowe/. Od takiego rodzaju nieruchomości trzeba jednak wyraźnie odgraniczyć nieruchomości będące przedmiotem samej działalności gospodarczej, a więc np. obrotu nieruchomościami, czy stanowiące tylko przedmiot własności podmiotu gospodarczego, nie związany z prowadzeniem działalności gospodarczej. W tych ostatnich wypadkach nieruchomość taką trudno byłoby uznać za podlegającą opodatkowaniu według stawek określonych stosownie do art. 5 ust. 1 pkt 2 i pkt 5 lit. "a". Należałoby raczej przyjąć, że zaliczać się ona będzie do pozostałych budynków lub gruntów.

W rozpatrywanej sprawie właściwie nie ustalono, w jaki sposób wykorzystuje się sporną nieruchomość, położoną w G. Skarżący Bank powołuje się wprawdzie na to, że uzyskanej na własność działki w żaden sposób nie użytkuje, ale twierdzenie to nie zostało ani potwierdzone, ani podważone. Organy obu instancji nie dokonały w tym zakresie żadnych ustaleń, a swoje rozstrzygnięcie oparły tylko na fakcie, że nieruchomość ta stanowi własność Banku. Jak wskazał Sąd, ta przesłanka nie stanowi wystarczającej podstawy do uznania budynków znajdujących się na tej nieruchomości za budynki związane z prowadzeniem działalności gospodarczej, a gruntu - za grunt związany z taką samą działalnością.

Niezależnie od powyższej, merytorycznej wadliwości zaskarżonej decyzji, Sąd - nie będąc związany granicami skargi /art. 206 Kpa/ - stwierdził, że wniosek Banku o zmianę wysokości podatku od nieruchomości został rozpoznany przez organ gminy i kolegium odwoławcze w niewłaściwym trybie. Instytucja art. 176 Kpa ma bowiem zastosowanie tylko do tych sytuacji, gdy wyliczenia i poboru podatku dokonuje płatnik, a podatnik nie zgadza się z tym wyliczeniem lub kwestionuje samą należność podatku.

W niniejszej sprawie obliczenia podatku dokonał sam podatnik, zatem jego wniosek o obniżenie podatku należało rozpoznać bądź jako wniosek o ustalenie wymiaru podatku w drodze decyzji, bądź jako wniosek o zwrot nadpłaconej części podatku.