Uzasadnienie
Powiatowa Komisja do Spraw Uwłaszczenia w W. wydała w dniu 29 listopada 1974 r., na podstawie ustawy z dnia 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych /Dz.U. nr 27 poz. 250/, cztery akty własności ziemi, a mianowicie:
1/ oznaczony numerem 2879/74, stwierdzający, że Sylwester W. i jego żona Wanda W. stali się właścicielami działek oznaczonych w ewidencji gruntów jako nry 249/1, 257/6, 263/1 o powierzchni 1, 8445 ha, położonych w S. G. -W.;
2/ oznaczony numerem 2880/74, stwierdzający, iż Jan Ch. i jego żona Aniela stali się właścicielami nieruchomości oznaczonych jako nry 249/2, 257/14, 263/2, 267/14 pb. 39 o powierzchni 1,8816 ha, położonych w tej samej miejscowości;
3/ i 4/ oznaczone numerami 2881a/74 i 2881b/74, stwierdzające, że Jan Ch. i jego żona Aniela Ch. /w akcie własności nr 2881a/ oraz Sylwester W. i jego żona Wanda /w akcie własności 2881b/ są właścicielami po 1/2 części działek oznaczonych jako nry 258/1, 259, 260, 261/3, 261/4 o powierzchni 0,2035 ha z zabudowaniami.
Aktem notarialnym z dnia 25 lipca 1978 r. rep. A nr 3461/78, sporządzonym w Państwowym Biurze Notarialnym w W., Sylwester i Wanda małżonkowie W. sprzedali swoje wymienione wyżej działki Markowi P., który zmarł w dniu 1 sierpnia 1980 r. Jego spadkobiercami, zgodnie z postanowieniem Sądu Rejonowego w W. z dnia 29 grudnia 1980 r., zostały jego żona Krystyna P. i małoletnia córka Joanna po 1/2 części.
Wymieniony w powyższych aktach własności ziemi Jan Ch. zmarł w dniu 31 maja 1988 r. i w myśl postanowienia Sądu Rejonowego w W. z dnia 20 stycznia 1992 r. jego spadkobiercami zostali po 1/3 części jego żona Aniela oraz synowie Jan i Ireneusz Ch.
W lutym 1992 r. Krystyna P. wystąpiła do Urzędu Rejonowego w W. z wnioskiem o sprostowanie oczywistej omyłki w aktach własności ziemi wymienionych wyżej w poz. 2, 3 i 4, stwierdzając, iż działka nr pb 39 o powierzchni 234 m2, jako zabudowana, powinna być wpisana w aktach własności ziemi o numerach 2881a/74 i 2881b/74 do współwłasności po połowie na rzecz Sylwestra i Wandy W. oraz Jana i Anieli Ch., gdyż oni wspólnie zajmowali tę zabudowaną działkę, a na skutek oczywistej omyłki została wpisana tylko w akcie własności nr 2880/74 na rzecz małżonków Anieli i Jana Ch.
Kierownik Urzędu Rejonowego w W. postanowieniem z dnia 7 maja 1993 r. dokonał sprostowania aktów własności ziemi w ten sposób, że z aktu własności nr 2880/74 wykreślił działkę pb 39 i wpisał ją do aktów własności ziemi nr 2881a/74 i 2881b/74, stwierdzając, że działka ta jest zabudowana domem mieszkalnym i w trakcie sporządzania aktów własności ziemi nastąpiła oczywista omyłka, polegająca na wpisaniu tej działki do niewłaściwego dokumentu.
Na skutek wniesienia zażalenia na powyższe postanowienie przez Anielę, Jana i Ireneusza Ch. Dyrektor Wydziału Geodezji i Gospodarki Ziemią Urzędu Wojewódzkiego w (...) postanowieniem z dnia 28 czerwca 1993 r. uchylił postanowienie organu niższego stopnia i przekazał sprawę temu organowi do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu tego postanowienia wywiedziono, że w świetle art. 113 Kpa organ administracji państwowej może z urzędu lub na wniosek sprostować błędy pisarskie i rachunkowe oraz inne oczywiste omyłki, co musi wynikać z zestawienia w sprawie materiału dowodowego z treścią decyzji. Sprostowanie nie może dotyczyć zmiany czy też uzupełnienia treści decyzji.
Po ponownym rozpoznaniu wniosku Krystyny P. oraz wezwaniu wnioskodawczyni i uczestników postępowania do przedstawienia dalszym materiałów dowodowych, powołując się na art. 104 i 113 par. 1 Kpa, Kierownik Urzędu Rejonowego w W. decyzją z dnia 2 sierpnia 1993 r. odmówił sprostowania aktów własności ziemi nr 2880, 2881a/74 i 2881b/74. W uzasadnieniu tej decyzji stwierdził, że strony w zakreślonym terminie nie podały nowych dowodów, a zebrany w sprawie materiał dowodowy nie daje podstawy do ustalenia, że działka pb 39 została wpisana do aktu własności ziemi nr 2880/74 na skutek oczywistej omyłki.
Wymienioną decyzję zakwestionowała w odwołaniu do organu wyższego stopnia Krystyna P., wnosząc o jej uchylenie i dokonanie sprostowania oczywistej omyłki zgodnie z jej wnioskiem. Stwierdziła, że działka pb 39 nie została wpisana w aktach własności ziemi nr 2881a/74 i 2881b/74 na skutek błędu urzędnika, gdyż powierzchnia podana w tych dokumentach /0,2035 ha/ jest obliczona łącznie z powierzchnią działki pb 39 /234 m2/, gdy tymczasem wymienione w tych aktach działki nr 258/1, 259, 260, 261/4 mają łączną powierzchnię 1801 m2, co przyznał organ I instancji w piśmie z dnia 21 lutego 1992 r. nr G. G. 7410a/5/92, skierowanym do Sądu Rejonowego - Wydział Ksiąg Wieczystych w W. Wojewoda (...), rozpoznając odwołanie, decyzją z dnia 29 sierpnia 1993 r. utrzymał w mocy decyzję organu niższego stopnia. W uzasadnieniu swej decyzji stwierdził, iż zaskarżona decyzja została wydana zgodnie z obowiązującymi przepisami. Powołał się na art. 63 ust. 3 ustawy z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa oraz o zmianie niektórych ustaw /Dz.U. nr 107 poz. 464/, stanowiący, że do ostatecznych decyzji wydanych na podstawie ustawy z dnia 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych /Dz.U. nr 27 poz. 250/ nie stosuje się przepisów kodeksu postępowania administracyjnego dotyczących wznowienia postępowania, stwierdzenia nieważności oraz uchylenia lub zmiany decyzji. Od dnia 1 stycznia 1992 r. zatem nie ma prawnej możliwości skutecznego dochodzenia w trybie tych przepisów wzruszenia ostatecznych decyzji wydanych jako akty własności ziemi.
Na wymienioną ostateczną decyzję organu odwoławczego skargę do sądu administracyjnego wniosła Krystyna P. W skardze zawarła wniosek o uchylenie zaskarżonej decyzji, jako wydanej z naruszeniem art. 63 ust. 3 cytowanej ustawy z dnia 19 października 1991 r., gdyż nie wnosiła ani o wzruszenie aktów własności w trybie wznowienia postępowania na zasadzie art. 145 i nast. Kpa, ani o stwierdzenie ich nieważności lub uchylenie czy też zmianę na zasadzie art. 154-163 Kpa, lecz wnosiła o sprostowanie w nich oczywistej omyłki na zasadzie art. 113 par. 1 Kpa.
Organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę wniósł o odrzucenie skargi. Podał, iż w decyzji ostatecznej błędnie pouczono stronę, że przysługuje na nią skarga, i dlatego postanowieniem z dnia 30 września 1993 r. pouczenie to sprostowano w ten sposób, że skarga do sądu administracyjnego na zaskarżoną decyzję nie przysługuje, gdyż postępowanie w sprawie zostało wszczęte przed 1 września 1980 r.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Uzasadniony jest zarzut skarżącej, że nie wnosiła ona o wzruszenie aktów własności ziemi, wydanych w dniu 29 listopada 1974 r., w trybie wznowienia postępowania, stwierdzenia nieważności, ich zmiany czy uchylenia - według przepisów wymienionych w rozdziałach 12 i 13 działu II Kpa, lecz wnosiła o sprostowanie oczywistej pomyłki na zasadzie art. 113 par. 1 Kpa. Wynika to wyraźnie z jej wniosku z dnia 19 lutego 1992 r. W wyniku tego wniosku, na zasadzie art. 113 par. 1 Kpa, zostało wydane postanowienie z dnia 7 maja 1993 r. przez organ I instancji, które na skutek odwołania uczestników postępowania zostało uchylone przez organ odwoławczy postanowieniem z dnia 28 czerwca 1993 r. W odwołaniu od decyzji organu I instancji z dnia 2 sierpnia 1993 r. skarżąca domagała się uchylenia tej decyzji i sprostowania oczywistej omyłki w aktach własności ziemi nr 2880, 2881a/74 i 2881b/74. Przedstawiła tam argumenty świadczące o oczywistej omyłce w tych aktach własności. Wynika z powyższego, że skarżąca nie odstąpiła od swego wniosku o sprostowanie oczywistej omyłki w wymienionych dokumentach i podtrzymała go także w skardze, która jest przedmiotem rozpoznania.
Nie wiadomo, dlaczego organ I instancji o odmowie sprostowania wymienionych aktów własności ziemi orzekł decyzją z dnia 2 sierpnia 1993 r., skoro zgodnie z art. 113 par. 1 Kpa rozstrzygnięcie wniosku o sprostowanie błędów pisarskich i rachunkowych oraz innych oczywistych omyłek następuje w drodze postanowienia niezależnie od tego, czy jego załatwienie jest pozytywne, czy negatywne dla wnioskodawcy.
Organ odwoławczy, rozpoznając odwołanie od decyzji organu niższego stopnia z dnia 2 sierpnia 1993 r., wydał zaskarżoną decyzję z dnia 29 sierpnia 1993 r. o utrzymaniu w mocy decyzji tego organu. Przyjął w swej decyzji, iż ze względu na przepis art. 63 ust. 3 ustawy z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa oraz o zmianie niektórych ustaw /Dz.U. nr 107 poz. 464/ nie stosuje się przepisów kodeksu postępowania administracyjnego. Jest to stanowisko błędne. Przepis art. 63 ust. 3 powyższej ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa (...) nie ma zastosowania, gdy w sprawie chodzi o sprostowanie oczywistej omyłki na zasadzie art. 113 par. 1 Kpa. W takim wypadku nie dochodzi do wzruszenia ostatecznej decyzji, jak to następuje w wyniku wznowienia postępowania /art. 151 Kpa/, stwierdzenia nieważności, uchylenia lub zmiany decyzji /art. l54-163 Kpa/. Przy sprostowaniu decyzja nie zostaje wzruszona, nadal obowiązuje, jedynie ulegają sprostowaniu w drodze postanowienia błędy pisarskie, rachunkowe oraz inne oczywiste pomyłki.
Stwierdzić jednak trzeba, że w omawianych aktach własności ziemi nie zachodzi żadna oczywista omyłka, nie wynika bowiem ona z zestawienia zebranego w sprawie materiału dowodowego z treścią aktów własności ziemi nr 2880, 2881a/74 i 2881b/74. Sprostowanie zaś nie może dotyczyć zmiany lub uzupełnienia treści decyzji (...).
Według skarżącej, sprostowanie aktów własności ma polegać na wykreśleniu w akcie własności ziemi nr 2880/74 działki nr pb 39 i wpisaniu jej do aktów własności nr 2881a/74 i 2881b/74. Z materiału dowodowego zebranego przed wydaniem wymienionych aktów własności wynika, że działka nr pb 39 nie była wymieniona jako działka zabudowana. Z protokołu posiedzenia z dnia 23 października 1974 r. wynika, że obecni na tym posiedzeniu Sylwester W. i Jan Ch. zgodnie wyjaśnili, iż dom mieszkalny i stodołę użytkują wspólnie po połowie Wanda i Sylwester małżonkowie W. oraz Jan Ch. z żoną Anielą. Dodali też, że budynki te są usytuowane na działkach nr 258/1, 259, 260, 261/3, 261/4. Te właśnie działki zostały wymienione w aktach własności nr 2881a/74 i 2881b/74, przyznających własność po połowie na rzecz Jana i Anieli małżonków Ch. oraz Wandy i Sylwestra małżonków W. Nie można więc przyjąć, że działka nr pb 39 nie została wpisana w wymienionych aktach na skutek oczywistej omyłki. Sprostowanie oczywistej omyłki czy też odmowa, jak już wskazano, następuje w drodze postanowienia. Na takie postanowienie, zgodnie z art. 196 par. 3 pkt 1 Kpa, przysługuje skarga do sądu administracyjnego od dnia wejścia w życie tego przepisu, czyli od dnia 27 maja 1990 r. Wniosek o sprostowanie oczywistej omyłki został wniesiony w roku 1992. Błędne zatem jest stanowisko organu odwoławczego, że wniesiona skarga jest niedopuszczalna.
Z powyższych wywodów wynika, że będące przedmiotem skargi orzeczenie mimo uchybień odpowiada prawu, i dlatego skargę oddalono na zasadzie art. 207 par. 5 Kpa.