Wyrok NSA oz. w Katowicach z 3 czerwca 1996 r., SA/Ka 2295/95

Teza

Wobec nieskonkretyzowania obowiązku dochowania warunków opodatkowania w formie karty podatkowej należy w każdym przypadku dokonać oceny, czy podatnik wiedział, bądź przy dochowaniu zwykłej staranności mógł wiedzieć o tym, że nastąpiło naruszenie tych warunków, a więc, że powstał po jego stronie obowiązek powiadomienia organu podatkowego o tym fakcie.

Uzasadnienie

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Przepisy rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 20 grudnia 1991 r. w sprawie karty podatkowej /Dz.U. nr 124 poz. 551 ze zm./ przewidują, że zryczałtowany podatek w formie karty podatkowej mogą płacić podatnicy prowadzący m.in. działalność w zakresie obnośnego i obwoźnego handlu artykułami przemysłowymi, przy czym za handel obnośny i obwoźny uważa się sprzedaż detaliczną /par. 4 ust. 1 pkt 3 i ust. 2/. Z kolei przepis par. 18 ust. 1 pkt 1 zobowiązuje podatnika opodatkowanego w formie kary podatkowej do zawiadomienia urzędu skarbowego o zmianach, powodujących utratę warunków do opodatkowania w tej formie, pod rygorami określonymi w par. 23 powyższego rozporządzenia.

Powyższe unormowania prawne nie stwarzają problemów interpretacyjnych. Natomiast istotne znaczenie ma kwestia, że dochowanie przez podatnika warunków korzystania z uproszczonej formy opodatkowania, w świetle treści wydanych decyzji, nie zawsze zależy od jego zachowania, ale od zachowania zupełnie innych podmiotów, w tym przypadku nabywcy rzeczy. Postawić zatem należy pytanie, jak daleko sięga obowiązek zapewnienia sobie przez sprzedawcę towaru, by towar ten nie został następnie odsprzedany przez jego nabywcę i jakimi środkami prawnymi w tym zakresie podatnik dysponuje. Odpowiedzi na to pytanie nie zawierają przepisy omawianego aktu prawnego. Nie sposób też znaleźć innych przepisów, które uprawniałyby podatnika do np. żądania potwierdzenia na piśmie od kupującego iż towar przeznacza na własne cele konsumpcyjne, czy też kontrolowania sposobu wykorzystania towaru przez nabywcę.

Wobec tak nieskonkretyzowanego obowiązku dochowania warunków opodatkowania w formie karty podatkowej należy w każdym przypadku dokonać oceny, czy podatnik wiedział bądź, przy dochowaniu zwykłej staranności, mógł wiedzieć o tym, że nastąpiło naruszenie tych warunków, a więc, że powstał po jego stronie obowiązek powiadomienia organu podatkowego o tym fakcie. Sąd w pełni podziela w tym względzie następujący pogląd wyrażony w wyroku NSA z dnia 18 grudnia 1990 r. III SA 921/90 /Przegląd Orzecznictwa Podatkowego 1993 nr 3 poz. 52/: "Do ustalenia, że podatnik, korzystający z karty podatkowej, powstrzymał się od zbytu wyrobu przeznaczonego do dalszej odprzedaży, niezbędne jest wykazanie, że na podstawie okoliczności, które podatnik znał lub powinien znać przy dołożeniu zwykłej staranności, mógł i powinien nabrać przekonania, iż wyrób ten jest przeznaczony przez zamawiającego do dalszej odprzedaży. Obowiązek taki spoczywa na organach podatkowych."

Analizując akta sprawy Sąd stwierdził, że tylko co do sprzedaży dla jednego odbiorcy /firmy "P."/ zachodzą podejrzenia, iż zakupiony przez tegoż odbiorcę towar mógł być przedmiotem dalszej odprzedaży. Wszystkie inne transakcje dokonane przez J. M., a opiewające na takie same lub nawet większe partie odzieży ochronnej okazały się, w wyniku sprawdzenia dokonanego przez Urząd Skarbowy transakcjami detalicznymi. Tak więc stwierdzenie, zawarte w uzasadnieniu decyzji I instancji, że ilość jednorazowo sprzedawanych rzeczy świadczy o prowadzeniu przez podatnika sprzedaży hurtowej nie ma potwierdzenia w materiale dowodowym. Podważa to nadto treść zaprotokołowanego w dniu 27 kwietnia 1995 r. wyjaśnienia podatnika, że trzem odbiorcom sprzedał towar do dalszej odsprzedaży a uwiarygodnia jego obecne oświadczenia, iż miał na myśli przypadki większych partii towaru. Na tym tle trudno jest zarzucić skarżącemu, że sprzedając rękawice ochronne Przedsiębiorstwu "P." musiał wiedzieć o tym, że nie kupuje ono tych rękawic na własne potrzeby. Wręcz odwrotnie, skarżący przedstawił w odwołaniu, a następnie w skardze, racjonalne przesłanki na jakich oparł swe przeświadczenie, iż dokonał sprzedaży detalicznej. Na przesłanki te składała się cena towaru, taka jaką stosował wobec innych odbiorców oraz wystawienie tylko rachunków uproszczonych. Dodatkowo trzeba wskazać, że sama nazwa kupującego przedsiębiorstwa nie dawała podstaw do przypuszczenia iż trudni się ono wyłącznie handlem hurtowym. Nie jest to bowiem, jak podaje się w decyzji I instancji, przedsiębiorstwo handlowe, ale przedsiębiorstwo produkcyjno-usługowo-handlowe. Nie wiadomo więc, dla której z tych sfer działalności zakupiono odzież ochronną. I wreszcie, nawet przedsiębiorstwo handlowe może potrzebować dla swych pracowników odpowiedniej odzieży ochronnej, a z pisma Przedsiębiorstwa "P." wynika jedynie, że jego Oddział trudni się handlem hurtowym. Nie podano w nim, że rękawice zakupione od J.M. zostały następnie sprzedane.

Te wszystkie okoliczności prowadzą do konkluzji iż organy podatkowe nie udowodniły w sposób nie budzący wątpliwości, że Janusz M. wiedział lub co najmniej mógł wiedzieć o utracie warunków do dalszego korzystania z karty podatkowej. Powołując się zaś na wyrok NSA z dnia 18 stycznia 1988 r. III SA 964/87 /OSP 1990 z. 5-6 poz. 251, z aprobującą glosą Zbigniewa Kmieciaka/ należy za nim powtórzyć, że "wszelkie niejasności czy też wątpliwości dotyczące stanu faktycznego nie mogą być rozstrzygane na niekorzyść podatnika. Tylko wtedy można podatnikowi zarzucić niedopełnienie jego obowiązku, jeżeli treść tego obowiązku jest w pełni zrozumiała, a nadto podatnik ma realne możliwości wywiązania się z obowiązku, wynikającego z przepisu prawa".

Organy podatkowe w niniejszej sprawie ani nie udowodniły bezspornie, iż doszło do sprzedaży typu hurtowego, ani - tym bardziej - że podatnik naruszył świadomie obowiązek powiadomienia urzędu skarbowego o ewentualnej utracie warunków do korzystania z opodatkowania w formie karty podatkowej. W tej sytuacji Sąd uznał, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa materialnego, a mianowicie par. 18 i par. 23 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 20 grudnia 1991 r. w sprawie karty podatkowej i orzekł o jej uchyleniu na podstawie art. 207 par. 1 i par. 2 pkt 1 Kpa w związku z art. 68 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./. O zwrocie kosztów orzeczono na podstawie art. 208 Kpa.