Wyrok NSA oz. w Katowicach z 18 grudnia 1996 r., SA/Ka 2552/95

Teza

W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego przyjęty został pogląd, że pismo złożone przez stronę w organie podatkowym I instancji w terminie przewidzianym do złożenia odwołania, w którym kwestionuje ona zasadność rozstrzygnięcia w doręczonej jej decyzji podatkowej I instancji, należy - zgodnie z art. 7 i art. 9 Kpa - uznać za odwołanie od tej decyzji, chociażby nie spełniało ono wszystkich warunków określonych w art. 170 Kpa, jeżeli w zakreślonym przez organ podatkowy terminie strona potwierdzi, że jest to jej odwołanie i uzupełni jego treść zgodnie z wymaganiami art. 170 Kpa. Taki obowiązek spoczywa na organie prowadzącym postępowanie z mocy art. 64 par. 1 Kpa.

Uzasadnienie

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Wychodząc poza granice skargi - do czego upoważniała treść art. 51 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ - Sąd stwierdził nieważność decyzji organów I i II instancji mając na względzie następujące okoliczności.

Rozstrzygające znaczenie w tej sprawie miała ocena charakteru pisma jakie skarżący złożył w dniu 9 czerwca 1995 r. w Urzędzie Skarbowym.

Organom obu instancji uszedł uwadze fakt, iż adresatem wspomnianego pisma nie był Urząd Skarbowy lecz Izba Skarbowa, że pismo to wpłynęło w terminie przewidzianym do złożenia odwołania /termin ten - wobec doręczenia decyzji w dniu 29 maja 1995 r. - upływał dopiero w dniu 12 czerwca 1995 r./, że podatnik w istocie kwestionował ciążący na nim obowiązek podatkowy a ponadto - co było niezwykle istotne - w końcowym fragmencie pisma wniósł "o pozytywne rozpatrzenie odwołania i zwrot podatku".

Pomimo takich sformułowań Urząd Skarbowy - mimo, że nie był adresatem pisma - bez powołania podstawy prawnej rozpoznał je we własnym zakresie jako wniosek o "anulowanie" podatku umarzając postępowanie. Natomiast Izba Skarbowa - rozpoznając odwołanie - za podstawę rozstrzygnięcia przyjęła z kolei m.in. przepis art. 29 ust. 1 ustawy o zobowiązaniach podatkowych przyjmując, że chodzi o zwrot nienależnie uiszczonego podatku. W niczym jednak nie odniosła się do tego kto był adresatem pisma, jaki ono ma charakter oraz jak należy traktować zawarte w nim sformułowanie o "odwołaniu" /zd. ostatnie/.

Trzeba w tym miejscu zwrócić uwagę na to, iż w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego przyjęty został pogląd, że pismo złożone przez stronę w organie podatkowym I instancji w terminie przewidzianym do złożenia odwołania, w którym kwestionuje ona zasadność rozstrzygnięcia w doręczonej jej decyzji podatkowej I instancji, należy - zgodnie z art. 7 i art. 9 Kpa - uznać za odwołanie od tej decyzji, chociażby nie spełniało ono wszystkich warunków określonych w art. 170 Kpa, jeżeli w zakreślonym przez organ podatkowy terminie strona potwierdzi, że jest to jej odwołanie i uzupełni jego treść zgodnie z wymaganiami art. 170 Kpa. Taki obowiązek spoczywa na organie prowadzącym postępowanie z mocy art. 64 par. 1 Kpa. /por. wyroki NSA z dnia 11 marca 1992 r. III SA 261/92 i z dnia 22 stycznia 1993 r. SA/Kr 1988/92 - Kodeks postępowania administracyjnego z orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sądu Najwyższego i Trybunału Konstytucyjnego Wyd. Prawnicze, Warszawa 1995 r. str. 381/.

Powyższy pogląd podziela również Sąd rozpoznający sprawę w niniejszym składzie.

O tym, jaki charakter ma pismo, decyduje sama strona. Jeśli charakter pisma budzi wątpliwości, organ administracji ma obowiązek wyjaśnić rzeczywistą wolę strony /tamże str. 154/.

To "czego domaga się podatnik", jeśli odwołanie pochodzi od samej strony, nie zawsze musi mieć postać procesowo poprawnie sformułowanych wniosków. Wystarczy jeśli z pisma wynika, że strona daje w nim jednoznaczny wyraz temu, iż nie zgadza się z treścią rozstrzygnięcia i wynika z niego wola jego zaskarżenia. Pismo takie powinno być wówczas traktowane jako odwołanie w rozumieniu art. 127 par. 1 Kpa, które jednak nie spełnia wymogów formalnych przewidzianych w art. 170 Kpa, z możliwością uzupełnienia w trybie art. 64 par. 1 Kpa i związanymi z tym skutkami.

W rozpoznawanej sprawie Urząd Skarbowy, mimo, że pismo skarżącego zawierało elementy odwołania, nie postąpił wg podanych wyżej zasad. Nie wezwał strony do wyjaśnienia i uzupełnienia charakteru pisma. Traktując je jako wniosek o zwrot nienależnie uiszczonego podatku umorzył postępowanie. Pozbawił w ten sposób skarżącego prawa do rozpoznania jego pisma jako odwołania. Czyniąc tak, w sposób rażący naruszył zasadę wynikającą z art. 127 par. 1 i 2 Kpa oraz wskazane wyżej przepisy prawa /art. 156 par. 1 pkt 2 Kpa/. Uchybień tych nie usunięto w toku postępowania odwoławczego co powoduje, że wadą nieważności jest dotknięta również decyzja organu II instancji.

Z powyższych względów - działając na mocy art. 22 ust. 3 oraz art. 55 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 roku o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ - orzekł jak w sentencji wyroku.