Wyrok NSA oz. w Katowicach z 18 grudnia 1996 r., SA/Ka 2564/95

Teza

1. Konsekwencją prawną podpisania rozstrzygnięcia organu podatkowego przez osobę nieupoważnioną będzie uznanie tego rozstrzygnięcia za wydane bez podstawy prawnej, co zgodnie z art. 156 par. 1 pkt 2 stanowi przesłankę do stwierdzenia nieważności takiego rozstrzygnięcia.
2. Decyzja o odpowiedzialności nabywcy majątku podatnika ma charakter konstytutywny i fakt zapłaty podatku nie zwalnia organów podatkowych od jej wydania.

Uzasadnienie

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Skarga zasługuje na uwzględnienie z uwagi na trzy przyczyny nieważności decyzji.

Jednym z istotnych warunków prawidłowo wydanej decyzji w administracyjnym postępowaniu podatkowym jest to, kto /jaki organ/ dane rozstrzygnięcie wydał, a także kto je podpisał.

W orzecznictwie NSA utrwalono zasadę, iż decyzja, w której brak niektórych elementów określonych w art. 107 par. 1 Kpa nie traci swego charakteru, jeżeli zawiera co najmniej:

• oznaczenie organu,
• oznaczenie strony,
• rozstrzygnięcie sprawy,
• podpis osoby upoważnionej do jej wydania.

Są to tzw. elementy konstytucyjne decyzji administracyjnej, w razie braku któregokolwiek z nich, decyzja ta prawnie nie istnieje /por. wyrok NSA z dnia 13 marca 1986 r. - SA/Wr 837/86 z glosą Barbary Adamiak i powołaną tam literaturę - OSPiKA 1986 z. 5 poz. 132/.

Istotnym wymogiem prawidłowości rozstrzygnięcia w administracyjnym postępowaniu podatkowym jest podpis osoby upoważnionej do wydania tego rozstrzygnięcia, z podaniem imienia, nazwiska i stanowiska służbowego /art. 107 par. 1 i art. 124 par. 1 Kpa/. Podpisanie decyzji administracyjnej bez podania imienia, nazwiska i stanowiska służbowego, z którego wynika upoważnienie do jej wydania, przesądza o istotnej wadzie decyzji.

Należy zauważyć, że konsekwencją prawną podpisania rozstrzygnięcia organu podatkowego przez osobę nieupoważnioną będzie uznanie tego rozstrzygnięcia za wydane bez podstawy prawnej, co zgodnie z art. 156 par. 1 pkt 2 Kpa stanowi przesłankę do stwierdzenia nieważności takiego rozstrzygnięcia /por. wyrok NSA z dnia 17 stycznia 1996 r. SA/Lu 13/95 - Przegląd Podatkowy 1996 nr 12 w: Jacek K. Sobczak, Podpis na decyzji w postępowaniu podatkowym/.

W rozpatrywanej sprawie w decyzji z dnia 9 grudnia 1994 r. /k. 61/ nie oznaczono organu, który wydał decyzję ani obok nieczytelnego podpisu pod decyzją nie wskazano imienia i nazwiska i stanowiska służbowego osoby podpisującej, z którego wynikałoby upoważnienie do wydania decyzji. Nie może być uznane za takie upoważnienie podpis mgr Teresy P. inspektora, gdyż pochodzi on z daty 28.11.1994 r., a więc przed wydaniem decyzji i jest innym podpisem niż widniejącym po prawej stronie decyzji. Z wyżej wymienionych względów należało uznać tak wydaną decyzję jako nieważną.

Dalszym uchybieniem powodującym nieważność decyzji było zaadresowanie jej również na nieżyjącego Franciszka M. W związku z tym należało uznać, że decyzja ta w tej sytuacji była niewykonalna w dniu jej wydania i jej niewykonalność ma charakter trwały /art. 156 par. 1 pkt 5 Kpa/.

Kolejną przesłanką nieważności decyzji wynikającą z przepisu art. 156 par. 1 pkt 5 Kpa było skierowanie jej do Celiny M. która nie była stroną w sprawie.

W postępowaniu tym nie wydano bowiem decyzji w trybie art. 44 i art. 40 ustawy z dnia 19 grudnia 1990 r. o zobowiązaniach podatkowych /t.j. Dz.U. 1993 nr 108 poz. 486 ze zm./ o odpowiedzialności nabywcy majątku podatnika, która to decyzja ma charakter konstytutywny i fakt zapłaty podatku nie zwalnia organów podatkowych do jej wydania.

Jeżeli zachodzą określone ustawą przesłanki odpowiedzialności osób trzecich za powstałe zaległości podatkowe, to organ podatkowy zobowiązany jest do orzeczenia odpowiedzialności w formie odrębnej decyzji, a odstąpić od wydania takiej decyzji może tylko z uwagi na zasady współżycia społecznego lub inne ważne względy społeczno-gospodarcze /wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 września 1985 r. /SA/Wr 477/85/ - Przegląd Orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego i Sądu Najwyższego w sprawach podatkowych za lata 1981-1985 cz. I B. Brzeziński i J. Jezierski, Finanse 1987 nr 11-12/.

Z tych względów w oparciu o przepis art. 22 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ orzeczono jak w sentencji. Orzeczenie o kosztach uzasadnia treść art. 55 cyt. ustawy.