Wyrok NSA oz. w Katowicach z 20 marca 1996 r., SA/Ka 332/95

Teza

Za koszty uzyskania przychodów uznane mogą zostać jedynie wydatki o charakterze definitywnym, które nie podlegają zwrotowi. Kaucja jest świadczeniem obojętnym z punktu widzenia obowiązku podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych.

Sentencja

1. oddala skargę.

Uzasadnienie

Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje

Skarga jest nieuzasadniona. Zasadnicze znaczenie dla oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji ma odpowiedź na pytanie, czy kaucja za aktywatory, którą skarżący uiścił na rzecz Spółki "B." w chwili zawierania umowy o dzieło, mogła być w świetle obowiązujących przepisów uznana za koszt uzyskania przychodu i tym samym zmniejszeniu ulec powinien dochód skarżącego podlegający opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych. Udzielenie odpowiedzi na to pytanie wymaga przede wszystkim sięgnięcia do art. 22 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych /Dz.U. 1993 nr 90 poz. 416 ze zm./. Stosownie do jego brzmienia, kosztami uzyskania przychodów z poszczególnego źródła są wszelkie koszty poniesione w celu osiągnięcia przychodów, z wyjątkiem kosztów wymienionych w art. 23 ustawy. Treść cytowanego przepisu nie pozostawia zatem wątpliwości co do tego, że za koszty uzyskania przychodów uznane mogą zostać jedynie wydatki o charakterze definitywnym, które nie podlegają zwrotowi. Potwierdzeniem tego punktu widzenia jest treść art. 23 ust. 1 pkt 27 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, w myśl którego nie uważa się za koszty uzyskania przychodów udzielonych pożyczek w tym straconych pożyczek.

Z zebranego w sprawie materiału, w szczególności zaś z treści umowy łączącej skarżącego ze Spółką "B." wynika, że pobierana przez Spółkę kaucja była świadczeniem zwrotowym i traktowana była jedynie jako zabezpieczenie prawidłowego wykonania umowy. W umowie tej wspomniana kaucja traktowana była jako tzw. depozyt nieprawidłowy, skoro odwołano się w niej do przepisu art. 845 Kc. Równocześnie w umowie stwierdzono, że od pobranej kaucji Spółka "B." opłaca 2 procent opłaty skarbowej, czyli uważa pobraną kaucję za pożyczkę, albowiem ustawa o opłacie skarbowej nie przewiduje obciążenia opłatą skarbową umowy przechowania. Potwierdzeniem tej oceny jest fakt zwrotu części kaucji, co znajduje swoje odzwierciedlenie w znajdujących się w aktach sprawy kopiach dowodów wypłat dokonanych przez Spółkę na rzecz skarżącego. Dokumenty te wskazują bowiem, że skarżący niezależnie od wynagrodzenia za dostawę gotowego produktu otrzymywał także zwrot kaucji.

W sumie zatem nie ulega zdaniem Sądu wątpliwości, że kaucja uiszczona przez skarżącego na rzecz Spółki "B." nie była kosztem uzyskania przez niego przychodu, ze względu na swój zwrotny charakter. Przyjęcie poglądu przeciwnego nakazywałoby traktowanie zwrotu kaucji, jako przychodu podlegającego opodatkowaniu. Organy podatkowe słusznie uznały więc, że kaucja jest świadczeniem obojętnym z punktu widzenia obowiązku podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych.

Taki też pogląd, wbrew twierdzeniom skarżącego, zawarty został w piśmie Ministra finansów z dnia 22 sierpnia 1994 r. W piśmie tym bowiem znalazło się jedynie zalecenie dla podległych mu organów podatkowych, by biorąc pod uwagę trudną sytuację podatników, którzy ponieśli straty wskutek zawarcia umowy o dzieło z nierzetelną Spółką "B." rozpatrzyły ich sprawy indywidualnie i ewentualnie dokonały zaniechania ustalania i poboru podatku dochodowego, w części podatku od dochodu odpowiadającego udowodnionym przez podatnika nie zwróconym nakładom poniesionym w związku z tymi umowami, w tym również nie zwróconej kaucji. Jest to jednak odrębna kwestia nie pozostająca w bezpośrednim związku z zaskarżoną decyzją, dotyczącą określenia zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych za 1993 r.

Dotychczasowe spostrzeżenia wskazują, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Organy podatkowe wyczerpująco zgromadziły bowiem materiał dowodowy i prawidłowo ustaliły przychód skarżącego z tytułu umowy o dzieło, biorąc za punkt wyjścia otrzymane wynagrodzenie netto w kwocie 23.520.000 zł i odliczając koszty uzyskania przychodu w wysokości 20 procent, zgodnie z treścią art. 22 ust. 9 pkt 4 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Sąd rozpatrując sprawę miał świadomość tego, iż skarżący podobnie jak wiele innych osób został poszkodowany wskutek nagannego zachowania się spółki "B.", która okazała się niesolidnym kontrahentem. Nie może to jednak zmienić oceny zaskarżonej decyzji, która jest decyzją zgodną z obowiązującym prawem. Wszelkie roszczenia skarżącego wobec Spółki z tytułu niewykonania umowy mogą być dochodzone w postępowaniu przed sądem powszechnym, nie ma to natomiast wpływu na zakres jego obowiązku podatkowego. Stąd też wniesiona skarga, jako nieuzasadniona, ulec musiała oddaleniu na podstawie art. 207 par. 5 Kpa.