Wyrok NSA oz. w Katowicach z 3 czerwca 1987 r., SA/Ka 39/87

Teza

Decyzję o wyłączeniu z uproszczonej formy opodatkowania, z przyczyny przewidzianej w prawie obowiązującym w dacie jej zaistnienia, można - w oparciu o to prawo - wydać aż do czasu przedawnienia wymiaru podatku, chociażby stan prawny po tej dacie uległ zmianie /art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 19 grudnia 1980 r. o zobowiązaniach podatkowych - Dz.U. nr 27 poz. 111 ze zm./.

Sentencja

1. oddala skargę w przedmiocie wyłączenia z ryczałtu umownego za 1983 rok.

Uzasadnienie

Przedmiotem skargi Zdzisława K. do Sądu jest decyzja Izby Skarbowej w Cz. z dnia 5 grudnia 1986 r. Utrzymano nią w mocy decyzję Urzędu Skarbowego w Cz. z dnia 20 listopada 1986 r. w sprawie wyłączenia skarżącej z opodatkowania w formie ryczałtu umownego za rok 1983 r. W podstawie prawnej zaskarżonej decyzji powołano par. 31 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 15 lutego 1982 r. w sprawie zryczałtowania podatku obrotowego i dochodowego od niektórych grup podatników oraz w sprawie opłaty skarbowej z tytułu wykonywania rzemiosła /Dz.U. nr 6 poz. 47/. W motywach podniesiono, że w okresie obowiązywania tego rozporządzenia skarżąca wykonywała działalność zarobkową niezgodnie z posiadanym zezwoleniem. Uprawniona bowiem była do prowadzenia handlu detalicznego artykułami branży spożywczorolnej /warzywa i owoce/ na straganie na Rynku Narutowicza w Cz., a tymczasem trudniła się też handlem hurtowym poza Cz., sprzedając produkty w większych ilościach do P., K. i K-k. We wniesionej do sądu skardze skarżąca nie zaprzeczyła ustaleniom, że przekroczyła zezwolenie na handel. Ponowiła natomiast zarzut odwołania, że decyzje o wyłączeniu z ryczałtu umownego oparto o przepis, który w dacie wydania tych decyzji już nie obowiązywał.

Organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi z przyczyn wskazanych w zaskarżonej decyzji.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje

Zarzut skargi nie jest zasadny. Ustalenie wysokości zobowiązania podatkowego oparte być może wyłącznie o porządek prawny obowiązujący w dacie zdarzenia podlegającego opodatkowaniu, przy czym decyzja wymiarowa jest skuteczna, jeżeli wydano i doręczono ją przed upływem przedawnienia w rozumieniu art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 19 grudnia 1980 r. o zobowiązaniach podatkowych /Dz.U. nr 27 poz. 111/. Istotą instytucji wyłączenia z uproszczonej formy opodatkowania jest to, że za dany rok podatkowy ustala się podatnikowi podatki obrotowy i dochodowy na zasadach ogólnych /dodatkowym skutkiem wyłączenia jest ograniczenie podatnika w możliwości korzystania z uproszczonej formy opodatkowania w kolejnych 2 latach podatkowych/. Decyzję o wyłączeniu z uproszczonej formy opodatkowania z przyczyny przewidzianej w prawie obowiązującym w dacie jej zaistnienia można w oparciu o to prawo podjąć aż do czasu przedawnienia wymiaru, czyli do czasu, w jakim wymiaru można dokonać.

Zauważyć trzeba, że z zgodnie z art. 145 par. 1 pkt 5 i art. 146 par. 1 Kpa podlega wznowieniu postępowanie, o ile nie minie 5 lat od doręczenia decyzji, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktycznie lub nowe dowody, istniejące w dniu wydania decyzji, a nie znane wówczas organowi. Bez ograniczenia w czasie art. 163 Kpa, pozwala natomiast na uchylenie lub zmianę decyzji, o ile przewidują to przepisy szczególne. W danym przypadku zastosowanie miał ten ostatni przepis w zw. z cyt. przepisem rozporządzenia Ministra Finansów. Pogląd skargi jest więc nie do przyjęcia, jako zmierzający do zamknięcia drogi do stosowania przepisów Kpa o wznowieniu postępowania i o uchyleniu lub zmianie ostatecznych decyzji tylko z tego powodu, że skuteczną przyczyną wyłączenia skarżącej z ryczałtu umownego /z czym wiążą się określone skutki podatkowe/ ujawniono w czasie, gdy ów ryczałt jako kategoria prawna, przestał istnieć. Skoro ujawniono przyczynę, dla której ryczałt przyznany skarżącej w 1983 r. był prawnie niedopuszczalny, to należało za ten rok poddać skarżącą opodatkowaniu prawem, czyli w par. 31 ust. 1 pkt 2 cyt. rozporządzenia przewidzianym.

Z par. 16 ust. 1 pkt 2 i par. 17 ust. 1 pkt 1 cyt. rozporządzenia wynika, że z ryczałtu umownego mogą korzystać osoby parające się handlem artykułami spożywczymi, rolnymi i ogrodniczymi pod warunkiem, że działalność tę prowadzą na podstawie uprawnień przewidzianych w odrębnych przepisach. Przekroczenie przez skarżącą posiadanego zezwolenia polegało, na tym, że w 1983 r. prowadziła ona sprzedaż hurtową bez zezwolenia, a więc nie spełniała warunków do korzystanie z ryczałtu umownego. Zastosowany w zaskarżonej decyzji sankcyjny przepis par. 31 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia głosi, że podatnicy którzy nie zawiadomią organu podatkowego o zmianach powodujących utratę warunków do korzystania m.in. z ryczałtu /bezspornym w sprawie jest, że skarżąca nie powiadomiła organu podatkowego o podjęciu sprzedaży hurtowej/ zostaną wyłączeni z zastosowania ryczałtu i będą opłacać podatki obrotowy i dochodowy na zasadach ogólnych za cały rok podatkowy, przy czym podatnikom tym nie ustala się również w dwóch następnych latach uproszczonej formy opodatkowania przewidzianej w rozporządzeniu. W zaistniałym stanie faktycznym wydanie decyzji o wyłączeniu skarżącej z ryczałtu wobec ujawnienia prowadzenia przez nią działalności nie przewidzianej w zezwoleniu, było rezultatem ustawowego skrępowania. Wydana w tym przedmiocie decyzja odpowiada zatem prawu. Skutkuje to oddaleniem skargi na podstawie art. 207 par. 5 Kpa.