Uzasadnienie
Wojewoda Częstochowski zaskarżoną decyzją nr Fn.III.m3252/35/84 z dnia 8 czerwca 1984 r. utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Miasta i Gminy w K., ustalającą od Alicji i Witolda małżonków K. składkę na Fundusz Ubezpieczenia Społecznego Rolników za I półrocze 1984 r. w wysokości 1.012 zł, w tym od dwóch ubezpieczonych osób 800 zł i od gruntu 212 zł. W uzasadnieniu swej decyzji organ odwoławczy przyjął, że Alicja i Witold małżonkowie K. prowadzą gospodarstwo rolne o powierzchni 0,57 ha, z czego 0,04 ha to nieużytki. Zgodnie zatem z art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin /Dz.U. nr 40 poz. 268/ podlegają obowiązkowemu ubezpieczeniu społecznemu rolników i w myśl art. 44 ust. 1 tej ustawy są zobowiązani do opłacania składki, która wynosi rocznie 3.200 zł od dwóch osób i 424 zł od gruntu /0,53 ha/. Za pół roku składka ta wynosi od osób 1.600 zł i od gruntu 212 zł. Ponieważ oboje są zatrudnieni w uspołecznionym zakładzie pracy i nie mają następcy, składkę osobową obniżono o 50 procent, czyli do 800 zł, na zasadzie par. 30a rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 marca 1983 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin /Dz.U. nr 21 poz. 94 ze zm./, przy zastosowaniu stawek określonych w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 19 grudnia 1983 r. w sprawie wysokości składki na Fundusz Ubezpieczenia Społecznego Rolników /Dz.U. nr 73 poz. 323/. Przepis par. 3 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 marca 1983 r., dotyczący współwłaścicieli, nie ma zastosowania do małżonków, których w świetle art. 31 kodeksu rodzinnego i opiekuńczego obowiązuje ustawowa wspólność majątkowa małżeńska, która nie daje podstawy do zwolnienia ich od opłacenia składki na ten fundusz.
W skardze do sądu administracyjnego Alicja i Witold małżonkowie K. domagali się uchylenia decyzji organów obu instancji. Z uzasadnienia skargi wynika, że zarzucają oni organom błędną interpretację par. 3 ust. 1 rozporządzenia z dnia 28 marca 1983 r., ponieważ z aktu własności ziemi wynika, że są oni współwłaścicielami gospodarstwa rolnego o powierzchni 0,5727 ha, a zatem udział każdego z nich wynosi tylko 0,2863 ha, to jest mniej niż 09,5 ha. Nie powinna więc być im naliczona składka ubezpieczeniowa.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga nie jest uzasadniona. Ubezpieczenie społeczne rolników obejmuje, jak to wynika z art. 1 powołanej ustawy, rolników prowadzących gospodarstwo rolne. Nie jest kwestionowane w sprawie, że skarżący posiadaną nieruchomość uprawiają rolniczo i taką tylko nieruchomość można było nabyć na podstawie aktu własności ziemi, wydanego na podstawie ustawy z dnia 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych /Dz.U. nr 27 poz. 250 ze zm./. Ubezpieczenie to jest obowiązkowe /art. 3 ust. 1 cytowanej ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r./ i pociąga za sobą obowiązek opłacania przez rolników składki na Fundusz Ubezpieczenia Społecznego Rolników /art. 44 ust. 1 ustawy/. Składka ta od 1 stycznia 1984 r. wynosi rocznie 1.600 zł od każdego ubezpieczonego i 800 zł od pełnego hektara przeliczeniowego. Według stawek przewidzianych w par. 1 ust. 1 cytowanego rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 19 grudnia 1983 r. składka na ten Fundusz nie może być łącznie niższa niż 2.400 zł rocznie /par. 1 ust. 2 rozporządzenia/, przy czym rozporządzenie to nie przewiduje wyjątku także w sytuacji, gdy rolnikowi przysługuje obniżka składki osobowej na podstawie par. 30 a cytowanego rozporządzenia z dnia 28 marca 1983 r.
Za ubezpieczonego uważa się rolnika prowadzącego gospodarstwo rolne, jak również jego małżonka /art. 2 pkt 1 lit. "b" ustawy/. W niniejszej sprawie ubezpieczonymi są oboje skarżący jako małżonkowie, którzy w czasie trwania małżeństwa nabyli na własność gospodarstwo rolne na podstawie aktu własności ziemi z 1976 r.
Przepis par. 3 ust. 1 rozporządzenia z dnia 28 marca 1983 r. stanowi, że współwłaściciel gospodarstwa rolnego, jego małżonek i domownicy podlegają ubezpieczeniu, jeżeli jego udział we współwłasności wynosi co najmniej 0,5 ha i tylko wówczas opłaca odrębnie składkę.
Zachodzi pytanie, czy skarżący są współwłaścicielami gospodarstwa o powierzchni 0,57 ha, są bowiem oni małżeństwem i gospodarstwo rolne nabyli na własność w czasie trwania małżeństwa na podstawie aktu własności ziemi z 1976 r., w którym są oboje wpisani jako właściciele. Zgodnie zatem z art. 31 k.r.io. /Dz.U. 1964 nr 9 poz. 59 ze zm./ gospodarstwo to stanowi ustawową wspólność małżeńską. Wspólność ta nie jest współwłasnością małżonków, lecz ich wspólnym dorobkiem. W czasie trwania tej wspólności żaden z małżonków nie może żądać podziału majątku wspólnego, nie może nim samodzielnie rozporządzać, ani zobowiązywać się do rozporządzenia udziałem /art. 35 k.r.io./. Oboje małżonkowie natomiast są obowiązani współdziałać w zarządzie wspólnym majątkiem /art. 36 par. 1 k.r.io/. Wspólność ta trwa do czasu jej zniesienia przez sąd /art. 52 par. 1 k.r.io./ lub ustania na podstawie art. 53 k.r.io. w wypadku ubezwłasnowolnienia jednego z małżonków. od dnia ustania wspólności ustawowej małżonków mamy dopiero do czynienia ze współwłasnością. Wynika to z art. 42 k.r.io. Małżeństwo skarżących trwa, wspólność ustawowa nie ustała, w związku z czym nie ma do nich zastosowania par. 3 rozporządzenia z dnia 28 marca 1983 r., na który się powołuje.
Z powyższych względów skargę, jako nieuzasadnioną, oddalono na zasadzie art. 207 par. 5 Kpa.