Teza
- Nie ma przeszkód aby na gruncie przepisu art. 4 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego /Dz.U. nr 17 poz. 75 ze zm./ traktować orzeczenie Komisji Specjalnej do Walki z Nadużyciami i Szkodnictwem Gospodarczym utworzoną na mocy dekretu z dnia 16 listopada 1945 r. /Dz.U. nr 53 poz. 302/ - w drodze analogii - jako środek represji, o którym mowa w tym przepisie, w razie spełnienia pozostałych przesłanek, to jest aby to orzeczenie dotyczyło czynu związanego z działalnością polityczną bądź religijną, związaną z walką o suwerenność i niepodległość.
Pogląd odmienny mógłby powodować nierówne traktowanie osób pozostających w identycznej sytuacji prawnej. Przekazanie sprawy do rozpoznania przez Komisję Specjalną nie było obwarowane szczególnymi kryteriami. Z uwagi na brak gwarancji procesowych w tym postępowaniu częstokroć kierowano do rozpoznania przez Komisję sprawy, w których brak było dowodów winy sprawcy. Pozbawienie zatem osób skazanych przez Komisję za działalność, o której mowa w art. 4 ust. 1 pkt 1 ustawy byłoby sprzeczne z celem ustawy kombatanckiej wyrażonej w jej preambule. Osoby takie niewątpliwie były ofiarami represji.
- Brzmienie art. 22 ustawy kombatanckiej wskazuje na to, iż Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych nie posiada uprawnień do wydawania decyzji, w której potwierdzałby fakty, o których mowa w art. 4 ust. 1 pkt 4 ustawy.
Do takiego wniosku upoważnia treść art. 8 ust. 2 ustawy w związku z art. 21 ust. 1 ustawy. Okoliczności, o których mowa w art. 4 ust. 1 pkt 4 ustawy potwierdza - na wniosek osoby zainteresowanej - Minister Sprawiedliwości w drodze decyzji administracyjnej. Decyzja taka winna zawierać niezbędne cechy rozstrzygnięcia administracyjnego w rozumieniu art. 107 par. 1 Kpa. Będzie więc aktem wykładni i zastosowania ustawy kombatanckiej do ustalonego stanu faktycznego oraz będzie w sposób władczy rozstrzygać o określonym statusie prawnym, kształtując pośrednio sferę praw obywatela /por. uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 18 listopada 1995 r. III AZP 19/93 OSNCP 1994 z. 4 poz. 86/.
Treść powołanego wyżej przepisu wskazuje na to, że Kierownik Urzędu Do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych nie jest uprawniony do dokonania własnej oceny czy osoba ubiegająca się o określone w ustawie uprawnienia przebywała w więzieniach polskich na mocy skazania (...) za działalność polityczną bądź religijną, związaną z walką o suwerenność i niepodległość. Wiąże go bowiem w tym zakresie ostateczna decyzja Ministra Sprawiedliwości wydana na podstawie art. 8 ust. 2 ustawy.
Art. 22 ust. 1 ustawy, który określa zakres jego kognicji stanowi tylko o orzekaniu co do spełnienia warunków z art. 21 ustawy a nie z art. 4 ust. 1 pkt 4 tejże ustawy.
Sentencja
- uchyla zaskarżoną decyzję.