Wyrok NSA oz. w Katowicach z 9 listopada 1994 r., SA/Ka 759/94

Tezy

Znaczna wysokość przewidywanego zobowiązania podatkowego, zaprzestanie przez podatnika działalności gospodarczej, prowadzonej uprzednio bez angażowania majątku w postaci środków trwałych, uzasadniać mogą potrzebę zabezpieczenia zobowiązania w trybie art. 21 ustawy z dnia 19 grudnia 1980 r. o zobowiązaniach podatkowych /Dz.U. 1993 nr 108 poz. 486 ze zm./.

Uzasadnienie

Decyzją z dnia 15 listopada 1993 r. Urzędu Skarbowego w C. zabezpieczono na majątku zobowiązanego Grzegorza W. przybliżoną kwotę uszczuplenia w podatku obrotowym za okres od stycznia do sierpnia 1993 r. w wysokości 1.232.545.000 zł. Decyzję tę wydano przed ustaleniem zobowiązania podatkowego, którego zabezpieczenie dotyczyło i z powołaniem się na treść art. 21 ustawy z dnia 19 grudnia 1980 r. o zobowiązaniach podatkowych /Dz.U. nr 27 poz. 111 ze zm./. Z treści decyzji wynika, iż podstawą faktyczną jej wydania była obawa, że zobowiązanie nie zostanie uiszczone w terminie.

W odwołaniu od ww. decyzji skierowanym do Izby Skarbowej w C. Grzegorz W. wniósł o jej uchylenie i umorzenie postępowania w przedmiocie zabezpieczenia. Podniósł, iż odnośnie ustaleń kontroli wniósł żądanie skierowania na drogę postępowania podatkowego, które nie zostało jeszcze zakończone. Nie jest przy tym prawdą, jak podano w kwestionowanej decyzji, iż postępowanie dotyczy uszczuplenia w podatku obrotowym za okres od stycznia do sierpnia 1993 r. gdyż faktycznie sprawa dotyczy jedynie miesiąca czerwca oraz 1 i 3 lipca 1993 r. Roszczenie Skarbu Państwa nie jest uprawdopodobnione i tym samym zabezpieczenie tego roszczenia nie jest uzasadnione.

Izba Skarbowa w C. decyzją z dnia 16 lutego 1994 r. odwołania nie uwzględniła i utrzymała ww. decyzję organu I instancji w mocy. W jej uzasadnieniu organ odwoławczy podniósł, że wstępne wyliczenie należnego podatku obrotowego Urząd Kontroli Skarbowej oszacował na kwotę 1.232.545.000 zł. Jest to wysoka należność Skarbu Państwa i dlatego zachodziła obawa co do terminowego jej zaspokojenia w przypadku wydania decyzji ustalającej przedmiotowe zobowiązania. Wydanie w tej sytuacji "asekuracyjnie" decyzji o zabezpieczeniu znajdowało pełne uzasadnienie w treści art. 21 ust. 4 ustawy o zobowiązaniach podatkowych.

W skardze od ww. decyzji Izby Skarbowej w C. skierowanej do Naczelnego Sądu Administracyjnego Grzegorz W. wniósł o jej uchylenie i umorzenie postępowania zabezpieczającego o jej uchylenie i przekazanie sprawy Urzędowi Skarbowemu w C. do ponownego rozpoznania.

W uzasadnieniu skargi podniósł, że wyniki kontroli skarbowej nie dają podstaw do przyjęcia, iż będzie on obciążony podatkiem obrotowym w wysokości objętej zabezpieczeniem. Tym bardziej brak jest podstaw do przyjęcia, że zobowiązanie - jeżeli zostanie w ogóle ustalone - nie zostanie w terminie wykonane. Ani zobowiązanie ani też obawa jego niespełnienia w terminie nie zostało bowiem zdaniem skarżącego dotychczas uprawdopodobnione. Nie zostało także uprawdopodobnione to, że brak zabezpieczenia spowoduje stratę Skarbu Państwa. Skarżący zarzucił, iż kwestionowane decyzje zostały oparte na błędnych ustaleniach faktycznych. Ewentualne zobowiązanie podatkowe dotyczy bowiem czerwca i dwóch dni lipca 1993 r. a nie jak przyjęły organy orzekające 8 miesięcy 1993 r. Nadto podniósł, że zobowiązanie podatkowe stanowiące podstawę zabezpieczenia w ogóle nie istnieje. Ustalenia w tym względzie poczynione przez organy podatkowe są następstwem błędnej interpretacji obowiązujących przepisów prawa.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko i jego uzasadnienie. Przyznał, że zabezpieczenie dotyczy podatku obrotowego za okres od 1 czerwca do 4 lipca 1993 r. Nadto zwrócił uwagę na fakt, że rodzaj prowadzonej przez skarżącego działalności, nie wymagający żadnego parku maszynowego, eliminuje w ogóle możliwość wyegzekwowania ewentualnego podatku, tym bardziej, że jak wynika z podjętych na mocy kwestionowanej decyzji czynności zabezpieczających, skarżący posiada bardzo skromny, bo szacowany na 22 mln zł majątek.

Rozpoznając skargę Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Jest bezsporne między stronami, że skarżący prowadził działalność gospodarczą polegającą na kupnie i sprzedaży wartości dewizowych /kantor/. Od 17 września 1992 r. do 1 czerwca 1993 r. obrót w tym kantorze był ewidencjonowany w rejestrach kupna i sprzedaży walut a od 1 czerwca 1993 r. w formie wydruków komputerowych. W toku kontroli jaka miała miejsce w tym kantorze od 17 sierpnia 1993 r., inspektorzy kontroli skarbowej zakwestionowali sposób ewidencjonowania obrotu w formie wydruków komputerowych. W konsekwencji przyjęli, że brak jest podstaw do wyłączenia z obrotu kwot wydatkowanych przez skarżącego na nabycie sprzedanych wartości dewizowych w okresie od 1 czerwca do 3 lipca 1993 r. Od kwot tych powinien być naliczony i zapłacony podatek obrotowy, który wstępnie był przewidywany w kwocie 1.232.545.000 zł. Bezpośrednio po przeprowadzonej kontroli skarżący zawiesił prowadzenie kantoru. Jednocześnie zażądał skierowania sprawy na drogę postępowania podatkowego, nie zgadzając się z wynikami kontroli.

Przedmiotem rozpoznania w niniejszej sprawie jest zabezpieczenie wynikającego z tej kontroli zobowiązania podatkowego. Decyzje organów obu instancji podlegają zatem kontroli Sądu w aspekcie treści art. 21 ustawy z dnia 19 grudnia 1980 r. o zobowiązaniach podatkowych /Dz.U. 1993 nr 108 poz. 486/, stanowiącego podstawę materialnoprawną tych decyzji. Rozstrzygnięcie skargi zależy zatem od odpowiedzi na pytanie, czy istniały podstawy do przyjęcia, iż zachodziła uzasadniona obawa uchylenia się podatnika od wykonania obowiązku podatkowego.

Na tak postawione pytanie należało udzielić zdaniem Sądu odpowiedzi pozytywnej, jakkolwiek uzasadnienie tej ustawowej przesłanki dopuszczalności zabezpieczenia, jest w kwestionowanych przez skarżącego decyzjach a zwłaszcza w decyzji organu I instancji bardzo lakoniczne.

Niemniej jednak obie decyzje wskazały na istotny czynnik uzasadniający przyjęcie obawy uchylenia się podatnika od wykonania obowiązku podatkowego. Czynnikiem tym jest wysokość przewidywanego zobowiązania podatkowego, którego zabezpieczenie dotyczy. Im wyższa wysokość, tym ta obawa jest bardziej racjonalna i uzasadniona. Ponieważ w niniejszej sprawie przybliżona kwota zobowiązania podatkowego jest niewątpliwie wysoka, przeto wydanie decyzji o jego zabezpieczeniu już tylko z tego względu było uzasadnione.

Zdaniem Sądu za wydaniem takiej decyzji przemawiały również inne okoliczności, jakkolwiek nie znalazły one odzwierciedlenia w uzasadnieniach orzeczeń organów obu instancji. Jedną z nich było zaprzestanie prowadzenia przez skarżącego działalności gospodarczej, bezpośrednio po przeprowadzonej kontroli skarbowej. Tym samym skarżący pozbawił się dochodów z prowadzonej działalności, które mógłby przeznaczyć na zaspokojenie ostatecznie naliczonej należności podatkowej.

Nadto, co prawidłowo podniósł organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę, za zabezpieczeniem przemawiał również rodzaj prowadzonej przez skarżącego działalności, nie wymagający nakładów w postaci środków trwałych, które mógłby on przeznaczyć ewentualnie na zaspokojenie zobowiązań podatkowych. Okoliczność ta ograniczała hipotetycznie powodzenie egzekucji w przypadku skierowania jej do takich właśnie składników majątku skarżącego. O tym, że mogły to być obawy uzasadnione, świadczy treść akt egzekucyjnych w przedmiocie wykonania kwestionowanych decyzji o zabezpieczeniu.

Z tych wszystkich względów zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji nie naruszają zdaniem Sądu prawa.