Wyrok NSA oz. w Katowicach z 20 kwietnia 1995 r., SA/Ka 802/94

Teza

Zwrot należności celnych w warunkach ustanowionych w art. 80 ustawy z dnia 28 grudnia 1989 r. - Prawo celne /Dz.U. nr 75 poz. 445 ze zm./, jako wyjątek od zasady obowiązku celnego ustanowionej w art. 4 tego prawa, nie może być interpretowany rozszerzająco.

Zwrot tych należności przysługuje "producentowi towaru" a nie "producentowi usługi".

Sentencja

1. oddala skargę.

Uzasadnienie

Zakłady Aparatury Chemicznej zwróciły się do Urzędu Celnego o zwrot cła importowego od towarów przywiezionych z zagranicy i zużytych przy regeneracji zbiorników na gaz propan-butan. Zbiorniki te, już po regeneracji, wywieziono w obrocie towarowym z zagranicą. Do wniosku dołączono m.in. kopie dokumentów SAD IM, na podstawie których nastąpił przywóz do kraju materiałów zużytych przy regeneracji zbiorników, oraz kopię dokumentu SAD EX, za którym wywieziono z kraju zregenerowane zbiorniki.

Wniosek ten nie został uwzględniony. Decyzją Urzędu Celnego odmówiono Zakładom zwrotu wnioskowanych należności celnych.

W uzasadnieniu decyzji stwierdzono, że brak jest podstawy prawnej do uwzględnienia takiego wniosku. Zgodnie z art. 80 ust. 1 ustawy z dnia 28 grudnia 1989 r. - Prawo celne /Dz.U. nr 75 poz. 445 ze zm./ zwraca się pobrane należności celne od towarów przywiezionych z zagranicy w postaci surowców, materiałów, półfabrykatów lub elementów zużytych przy wyrobie towarów wywiezionych w obrocie towarowym z zagranicą.

Wnioskodawca, zdaniem Urzędu Celnego, nie był producentem towarów wywiezionych za granicę, nie stosował żadnego procesu produkcyjnego ani przetwórczego. Sprowadził gotowe zbiorniki, które poddał regeneracji. Jest to jedynie świadczenie usług, do których art. 80 Prawa celnego nie ma zastosowania.

W odwołaniu od tej decyzji Zakłady zarzuciły Urzędowi Celnemu błędną wykładnię art. 80 ust. 1 Prawa celnego. Zdaniem odwołującego się przepis ten winien być stosowany zarówno do producenta towaru, jak i do producenta usługi. W przeciwnym razie "dyskryminuje się znaczenie usług i podraża ich koszt".

Dodatkowo odwołujący się podniósł, że zbiorniki przed regeneracją nie nadawały się do użytku, dopiero po wykonaniu "procesu - usługi" przybrały formę gotowych wyrobów.

Po rozpoznaniu tego odwołania Prezes Głównego Urzędu Ceł utrzymał w mocy decyzję pierwszoinstancyjną.

W uzasadnieniu tej decyzji stwierdzono, że nie ma podstaw do zmiany decyzji pierwszoinstancyjnej. Podzielono w całości argumentację przedstawioną przez Urząd Celny w uzasadnieniu jego decyzji z podstawowym jej założeniem, iż art. 80 ust. 1 Prawa celnego stosuje się jedynie do producentów towarów wywożonych w obrocie towarowym z zagranicą, a nie do podmiotów świadczących usługi.

Decyzję tę Zakłady zaskarżyły do Naczelnego Sądu Administracyjnego. W skardze swej ponownie przedstawiły pogląd, iż art. 80 ust. 1 Prawa celnego należy stosować zarówno do producentów towarów, jak i wykonawców usług. Powołując się na wykładnię celowościową skarżące Zakłady stwierdziły, że intencją ustawodawcy nie mogła być chęć dyskryminowania usług, które są przeważającym towarem na rynku.

Organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zaskarżona decyzja nie narusza prawa, a tylko taki wzgląd, w rozumieniu art. 196 Kpa, mógłby lec u podstaw jej uchylenia.

Stan faktyczny w sprawie jest bezsporny. Zakłady wykonały dla kontrahenta zagranicznego usługę - renowację dostarczonych zbiorników na gaz propan-butan. Zbiorniki te, w momencie ich przywozu do Polski, zostały odprawione w trybie odprawy celnej czasowej. Do renowacji przedmiotowych zbiorników skarżący zużył określoną ilość: farby podkładowej, farby nawierzchniowej, rozcieńczalnika, płyty uszczelniającej Klinger, armatury, taśmy teflonowej, naklejek samoprzylepnych. Materiały te zostały sprowadzone przez skarżącego z zagranicy za pobraniem cła. Po wykonaniu renowacji zbiorniki wywieziono za granicę, dokonując likwidacji odprawy celnej czasowej, a skarżące Zakłady wystąpiły z wnioskiem o zwrot cła pobranego od materiałów zużytych przy renowacji.

Rozstrzygnięcie tej sprawy sprowadza się zatem do odpowiedzi na pytanie, czy w przedstawionym tu stanie faktycznym znajdzie zastosowanie art. 80 ust. 1 Prawa celnego, jako podstawa zwrotu na rzecz skarżącego pobranego uprzednio cła. Sąd podziela pogląd organów celnych, że art. 80 ust. 1 Prawa celnego nie znajduje tu zastosowania. Przepis ten brzmi: "Należności celne pobrane od towarów przywiezionych z zagranicy w postaci surowców, materiałów, półfabrykatów lub elementów kooperacyjnych, zużytych przy wyrobie towarów wywiezionych w obrocie towarowym z zagranicą, zwraca się producentowi tych towarów (...)". Zakres podmiotowy tego przepisu został wyraźnie ograniczony do producenta towaru. Nie ulega wątpliwości, że skarżące Zakłady przymiotu tego nie posiadają, czego nie kwestionują, nazywając siebie "producentem usługi". Nie jest to jednak to samo.

Wykładnia językowa omawianego tu przepisu nie pozostawia wątpliwości, dlatego też sięganie do wykładni celowościowej nie znajduje uzasadnienia. Należy domniemywać, że gdyby ustawodawca chciał objąć dyspozycją art. 80 ust. 1 Prawa celnego również eksportera usług, uczyniłby to w sposób wyraźny.

Zakres przedmiotowy przepisu również jest inny niż w przedstawionym stanie faktycznym. Art. 80 ust. 1 mówi o surowcach, materiałach, półfabrykatach lub elementach kooperacyjnych zużytych przy wyrobie towarów (...) Skarżący nie jest producentem, co już nadmieniono, a więc nie zużył importowanych materiałów do wyrobu towaru, a do wykonania usługi.

Wykładnia art. 80 ust. 1 Prawa celnego, jaką przedstawiła strona skarżąca, jest typową wykładnią rozszerzającą. Zwrócić zatem należy uwagę na fakt, iż przepis ten stanowi wyjątek od zasady ustalonej w art. 4 ust. 1, zgodnie z którą przywóz towarów z zagranicy podlega cłu. W ostatecznym bowiem rozrachunku prowadzi do zwrotu, a więc zwolnienia od cła. W przypadku takich przepisów stosowanie wykładni rozszerzającej nie jest dopuszczalne.

Mając to wszystko na uwadze Sąd uznał, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu, dlatego skargę oddalił zgodnie z art. 207 par. 5 Kpa.