Uzasadnienie
Jerzy S. złożył w dniu 30 sierpnia 1990 r. prośbę do Komendanta Komendy Rejonowej Policji w W. o zezwolenie na zakup i posiadanie broni gazowej, uzasadniając swą prośbę potrzebą samoobrony w związku z częstymi podróżami. Do wniosku dołączył swój życiorys, zaświadczenie o zatrudnieniu w Kopalni Węgla Kamiennego "J." w charakterze górnika strzałowego oraz zaświadczenie lekarskie o stanie zdrowia.
Po zebraniu danych o niekaralności Jerzego S. oraz wywiadu środowiskowego z Komisariatem Policji w G., gdzie wnioskodawca zamieszkuje, z-ca komendanta Komendy Rejonowej Policji w W. pismem z dnia 18 września 1990 r. nr 110/90 powiadomił Jerzego S., że jego podanie zostało załatwione odmownie.
Od tej decyzji wniósł odwołanie Jerzy S. podnosząc, że ma dobrą opinię i nie był karany, pracuje nieprzerwanie 17 lat w kopalni "J.", w tym od 6 lat jako górnik strzałowy, mający codzienną styczność z materiałami wybuchowymi, co świadczy o tym, że zasługuje na pełne zaufanie. Oświadczył ponownie, że broni użyje wyłącznie w przypadku bezpośredniego zagrożenia swego życia.
W dniu 10 listopada 1990 r. z-ca naczelnika Wydziału Prezydialnego Komendy Wojewódzkiej Policji w K. wydał decyzję nr AD-1312/90, którą utrzymał w mocy zaskarżoną przez Jerzego S. decyzję I instancji. Równocześnie odstąpił od faktycznego i prawnego uzasadnienia decyzji na podstawie art. 8 ustawy o broni, amunicji i materiałach wybuchowych z dnia 31 stycznia 1961 r. /Dz.U. nr 6 poz. 43 ze zm./.
Wnosząc skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego Jerzy S. podkreślił, że nie są mu znane powody, dla których odmówiono mu zgody na posiadanie broni gazowej, a odmowną decyzję uważa za niesprawiedliwą, gdyż zarówno swoim trybem życia i dobrą opinią, jak i odpowiedzialnym charakterem swej pracy w pełni zasługuje na to, aby jego prośba została załatwiona pozytywnie.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał swe stanowisko argumentując, że przesłankami odmownej decyzji był brak realnej potrzeby posiadania broni gazowej przez skarżącego i niedawanie pełnej gwarancji zgodnego z przeznaczeniem jej używania. Powołał się ponadto na wytyczne Komendy Głównej Policji, zalecające ograniczenie do minimum liczby wydawanych pozwoleń, gdyż przypadki używania takiej broni przez posiadaczy w sposób niezgodny z przeznaczeniem stwarzają u obywateli poczucie zagrożenia i budzą dezaprobatę.
Na rozprawie pełnomocnik skarżącego podał dodatkowo, że Jerzy S. ubiega się o pozwolenie na broń z uwagi na cotygodniowe wyjazdy samochodem do zamieszkującej w Płocku matki i związane z tymi podróżami niebezpieczeństwo napadu.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Ustawa z dnia 31 stycznia 1961 r. o broni, amunicji i materiałach wybuchowych /Dz.U. nr 6 poz. 43 ze zm./ przewiduje, że organy policji /dawniej MO/ wydają pozwolenia na broń, jeżeli okoliczności faktyczne, na które powołuje się osoba ubiegająca się o pozwolenie na broń, uzasadniają wydanie takiego pozwolenia /art. 5 ust. 1/ Jednocześnie w art. 7 ust. 1 wskazano, że pozwolenie na broń nie może być wydane:
1/ osobom małoletnim /do lat 18/, 2/ chorym psychicznie, 3/ osobom znanym jako narkomani lub nałogowi alkoholicy, 4/ osobom nie posiadającym stałego miejsca zamieszkania lub ustalonego źródła utrzymania, 5/ osobom, co do których istnieje obawa, że użyją broni w celach sprzecznych z interesem bezpieczeństwa Państwa lub porządku publicznego.
Postępowanie dowodowe w sprawach o zezwolenie na posiadanie broni powinno zatem zmierzać do pełnego wyjaśnienia, czy zachodzą przesłanki wykluczające możliwość udzielenia takiego zezwolenia wymienione w art. 7 cytowanej ustawy oraz czy okoliczności faktyczne wskazane przez osobę ubiegającą się o takie zezwolenie uzasadniają potrzebę posiadania broni. Zebrany w niniejszej sprawie materiał dowodowy wydaje się wyczerpująco odpowiadać na pierwsze z powyższych pytań, choć wnioski wyciągnięte z ustaleń dowodowych przez organy policji są wręcz odwrotne od tych, jakie wynikają z zebranych dowodów. Znajdujące się bowiem w aktach sprawy dokumenty, a mianowicie: karta karna, wywiad środowiskowy, zaświadczenie z miejsca pracy i zaświadczenie lekarskie, wskazują niezbicie, że nie zachodzi żadna z ewentualności wymienionych w art. 7 ust. 1 cytowanej ustawy. Twierdzenie zawarte w odpowiedzi na skargę, że Jerzy S. nie daje pełnej gwarancji zgodnego z przeznaczeniem używania broni gazowej, jest w świetle tych dowodów nie tylko gołosłowne, ale wręcz z nimi sprzeczne. Taki więc tok rozumowania uznać należy za ewidentnie naruszający art. 80 Kpa.
Nie w pełni natomiast dokonano ustaleń co do uzasadnienia potrzeby posiadania broni przez Jerzego S. Wbrew obowiązkowi wynikającemu z art. 7 i art. 77 par. 1 Kpa organy obu instancji nie poczyniły w tym zakresie dokładniejszych ustaleń, choćby przez przesłuchanie zainteresowanego lub zwrócenie się do niego o uzupełnienie wniosku. Na okoliczności te zwrócił skarżący dopiero uwagę w toku rozprawy przed NSA. Uznać więc należy, że powołanie się przez organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę na brak uzasadnionej potrzeby posiadania broni przez Jerzego S. było co najmniej przedwczesne, skoro organy policji nie dokonały w tym zakresie niezbędnych ustaleń.
Odrębnego ustosunkowania się wymaga zagadnienie formy i treści obu zaskarżonych decyzji. W szczególności należy wskazać, że żadna z nich nie odpowiada wymaganiom przewidzianym w art. 107 par. 1 Kpa, albowiem przede wszystkim nie powołują się one na podstawę prawną podjętego rozstrzygnięcia /decyzja II instancji powołuje jedynie podstawę procesową dot. postępowania odwoławczego/. Z tego względu sąd nie mógł ustalić, który z przepisów ustawy o broni, amunicji i materiałach wybuchowych legł u podstaw negatywnej dla Jerzego S. decyzji organów policji.
Skorzystanie przez organy obu instancji z uprawnienia do zaniechania faktycznego i prawnego uzasadnienia decyzji odmownej, gdy wymaga tego interes bezpieczeństwa Państwa lub porządek publiczny /art. 8 ustawy o broni, amunicji i materiałach wybuchowych/, nie zwalnia ich jednak z podania podstawy prawnej wydanych decyzji, a także z obowiązku pełnego udokumentowania okoliczności, które stały się faktyczną podstawą negatywnej decyzji. Mimo iż organy mają prawo nie przedstawiać tych argumentów stronie, w wypadku zaniechania uzasadnienia decyzji, dowody te jednak muszą istnieć i umożliwiać sądowi administracyjnemu zbadanie zgodności z prawem decyzji niekorzystnych dla obywateli. Z akt postępowania w tych sprawach powinno także wynikać, wzgląd na jaki interes bezpieczeństwa Państwa lub porządku publicznego spowodował odstąpienie przez organy policji od uzasadnienia decyzji. Poddanie spraw z tego zakresu kognicji sądu administracyjnego uzasadnia ponadto przyjęcie, że praktyka stosowania art. 8 cytowanej ustawy powinna ulec ograniczeniu do niezbędnego minimum, a więc do wyjątkowych, szczególnie uzasadnionych przypadków.
Zauważyć ponadto należy, że decyzja w II instancji powinna była być wydana przez wojewódzkiego komendanta policji lub przez pracownika powołującego się na upoważnienie komendanta do podejmowania decyzji w jego imieniu. Stosowany więc przez Komendę Wojewódzką Policji w K. druk decyzji jest nieprawidłowy.
Przedstawione wyżej okoliczności spowodowały uznanie skargi Jerzego S. za uzasadnioną i uchylenie zaskarżonej decyzji oraz utrzymanej nią w mocy decyzji Z-cy Komendanta Rejonowej Komendy Policji w W. na zasadzie art. 207 par. 2 pkt 3 Kpa.
Równocześnie, w myśl art. 208 Kpa, zasądzono na rzecz skarżącego zwrot poniesionych kosztów postępowania.