Wyrok NSA oz. w Krakowie z 22 grudnia 1982 r., SA/Kr 1030/82

Teza

Roszczenia osób trzecich do korzystania z nieruchomości podlegającej zwrotowi na rzecz wywłaszczonego właściciela na podstawie art. 34 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości /Dz.U. 1974 nr 10 poz. 64 ze zm./ nie mogą ograniczać uprawnień tego właściciela do otrzymania zwrotu nieruchomości w takim rozmiarze, w jakim nie została użyta i jest zbędna na cele, dla których orzeczono wywłaszczenie.

Sentencja

Naczelny Sąd Administracyjny uznał zasadność skargi Michała N. na decyzję Wojewody Tarnowskiego z dnia 4 sierpnia 1982 r. w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości i na podstawie art. 207 par. 2 pkt 1 Kpa uchylił zaskarżoną decyzję, a także - zgodnie z art. 208 Kpa - zasądził od Wojewody Tarnowskiego kwotę złotych sześćset tytułem zwrotu kosztów postępowania na rzecz skarżącego.

Uzasadnienie

Naczelnik Miasta B. decyzją z dnia 19 maja 1982 r. zwrócił Michałowi, Marii i Andrzejowi N. nieruchomość o powierzchni 541 m2 położoną w B., wywłaszczoną decyzją z dnia 28 sierpnia 1979 r. nr ZGT-8221a/33/79. Podstawę faktyczną decyzji stanowiło ustalenie, że wskazana nieruchomość, według opinii Wojewódzkiej Komisji Planowania w Tarnowie z dnia 14 kwietnia 1982 r. nr PL.V-4948/27/82, nie została użyta dla celów rozbudowy szpitala i inwestycji tej nie przewiduje się w latach 1983-1985. Jako podstawę prawną podano art. 34 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości /t.j. Dz.U. 1974 nr 10 poz. 64 ze zm./.

Decyzja ta, wskutek odwołania Józefa M., została uchylona zaskarżonym orzeczeniem, wydanym z upoważnienia Wojewody Tarnowskiego, i sprawa została przekazana do ponownego rozpoznania organowi I instancji. Jak wynika z motywów decyzji ostatecznej, przywrócona rodzinie N. własność wymienionej na wstępie nieruchomości zajęta jest częściowo przez Józefa M., który ma na niej złożoną tarcicę. Prowadzi on warsztat stolarski i dla umożliwienia mu działki produkcyjnej należałoby umożliwić mu korzystanie z jednej połowy spornej nieruchomości, zaś właścicielom zwrócić drugą. Organ odwoławczy sugerował też dokonanie "geodezyjnego działu i wytyczenia w terenie - w obecności zainteresowanych stron - nowych granic podzielonych nieruchomości".

W skardze wniesionej do Naczelnego Sądu Administracyjnego trafność decyzji organu odwoławczego zakwestionował Michał N., zarzucając, że zapadła ona z naruszeniem zarówno przepisów ustawy wywłaszczeniowej, jak i przepisów art. 140 i 222 Kc. Ponadto podniósł on, że Józef M. ma możliwość składowania tarcicy w innym miejscu.

Wojewoda Tarnowski w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując zajęte uprzednio w tej sprawie stanowisko.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Przepis art. 34 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 1958 o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości /Dz.U. 1974 nr 10 poz. 64 ze zm./ nakłada na terenowe organy administracji państwowej obowiązek zwrotu wywłaszczonej nieruchomości na rzecz uprzednio wywłaszczonego właściciela w przypadku ustalenia, że dana nieruchomość nie została użyta i jest zbędna na cele, dla których orzeczono wywłaszczenie.

Taki fakt został stwierdzony w decyzji organu I instancji, o której mowa na wstępie niniejszego uzasadnienia.

Z wyraźną zatem obrazą wymienionego art. 34 ust. 1 ustawy wywłaszczeniowej zapadła zaskarżona decyzja organu II instancji. Nie znajduje ona żadnego uzasadnienia w roszczeniach Józefa M. do korzystania ze spornej nieruchomości, gdyż roszczenia osób trzecich w stosunku do właściciela nieruchomości, której własność może być przywrócona na podstawie wymienionego art. 34 ust. 1, nie mogą ograniczać uprawnień wywłaszczonego właściciela do otrzymania zwrotu tejże nieruchomości.

W tych warunkach przytoczona wyżej argumentacja, zawarta w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji ostatecznej, jest całkowicie chybiona i stanowi próbę obrony orzeczenia niezgodnego z prawem.

Rozpoznając niniejszą sprawę, Sąd rozważał również kwestię dopuszczalności skargi z uwagi na treść art. 14 ustawy z dnia 31 stycznia 1980 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym oraz o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego /Dz.U. nr 4 poz. 8 ze zm./, jednakże przyjął, że skarga ta jest dopuszczalna. Wprawdzie Michał N. w piśmie z dnia 12 lutego 1980 r., skierowanym do Ministerstwa Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska, domagał się między innymi "przywrócenia własności wywłaszczonej części ogrodu", jednakże pismu temu został nadany bieg w trybie skargowym, jako że wówczas nie można było uznać, że nieruchomość jest wnioskodawcy wywłaszczenia zbędna /pismo Urzędu Wojewódzkiego w Tarnowie - Wydział Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 18 kwietnia 1980 r., stanowiące odpowiedź na pismo skarżącego z dnia 12 lutego 1980 r./.

Niekompletność akt administracyjnych oraz chaotyczny ich stan utrudniły Sądowi badanie szczegółowego przebiegu postępowania w sprawie zakończonej zaskarżoną decyzją. jednakże w aktach tych znajduje się odpis Wojewódzkiej Komisji Planowania do Wydziału Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska Urzędu Wojewódzkiego w Tarnowie z dnia 14 kwietnia 1982 r., a więc sprzed daty wydania decyzji organu I instancji, które stanowi odpowiedź na pismo z dnia 5 kwietnia 1982 r. Z odpowiedzi tej wynika, że dopiero wówczas zaistniała możliwość zwrotu wywłaszczonej nieruchomości Michałowi, Marii i Andrzejowi N., odstąpiono bowiem od zamierzonej inwestycji, to jest rozbudowy szpitala w B. W tych warunkach brak było podstaw do przyjęcia, że postępowanie w tej sprawie zostało wszczęte przed dniem 1 września 1980 r., co oznaczałoby niedopuszczalność skargi, w związku z czym Sąd rozpoznawał sprawę merytorycznie i uchylił zaskarżoną decyzję na podstawie art. 207 par. 2 pkt 1 Kpa. Orzeczenie o kosztach zostało wydane na podstawie art. 208 Kpa.