Wyrok NSA oz. w Krakowie z 13 lutego 1996 r., SA/Kr 1083/95

Rozpoznanie

w dniu 30 stycznia 1996 r.

Sprawa

sprawy ze skargi Ministra Spraw Wewnętrznych, na decyzję Wojewody w N. z dnia 16 stycznia 1995 r. Nr GKG.III-7224 C-10/94, w przedmiocie aktualizacji ceny nieruchomości i opłaty z tytułu zarządu nią - uchylił zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

Teza

1. Artykuł 43 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości /Dz.U. 1991 nr 30 poz. 127 ze zm./ zezwala na aktualizację opłat za zarząd nieruchomością w stosunku do wszystkich nieruchomości stanowiących własność Skarbu Państwa, niezależnie od tego, na jakiej podstawie państwowa jednostka organizacyjna nie posiadająca osobowości prawnej uzyskała grunt w zarząd.
2. Zgodnie z przepisem par. 23 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 lipca 1991 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości /Dz.U. nr 72 poz. 311 ze zm./ opłatę z tytułu zarządu ustala się na podstawie łącznej ceny gruntu i położonych na tym gruncie budynków, urządzeń i lokali w wypadku oddania w zarząd gruntu zabudowanego. Jeśli państwowa jednostka organizacyjna nie posiadająca osobowości prawnej uzyskała w zarząd grunt nie zabudowany, który następnie z własnych środków zabudowała, położonych na tym gruncie budynków, lokali i urządzeń nie uwzględnia się przy ustalaniu /aktualizacji/ ceny tego gruntu.

Sentencja

Naczelny Sąd Administracyjny

Uzasadnienie

Decyzją z dnia 16 stycznia 1995 r., znak: GKG.III.7224 C-10/94, Wojewoda w N. na podstawie art. 38 ust. 1 i 2 i art. 43 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości /Dz.U. 1991 nr 30 poz. 127 ze zm./, par. 23 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 marca 1991 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości /Dz.U. nr 72 poz. 311 ze zm./ oraz art. 138 par. 1 pkt 1 Kpa, po rozpatrzeniu odwołania Kierownika Ośrodka Wczasów MSW w Z., utrzymał w mocy decyzję Kierownika Urzędu Rejonowego w N. T. z dnia 17 stycznia 1994 r., znak: GGV.7224/14/92 w sprawie aktualizacji ceny nieruchomości Skarbu Państwa stanowiącej zabudowane działki nr 314, 330, 331, 332 położone w Z. przy ul. J. i aktualizacji opłaty rocznej z tytułu zarządu tymi nieruchomościami, sprawowanego przez Ministerstwo Spraw Wewnętrznych.

W uzasadnieniu decyzji Wojewoda w N. stwierdził, co następuje:

W świetle powołanego w podstawie prawnej par. 23 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 marca 1991 r. opłatę z tytułu zarządu ustala się przy uwzględnieniu łącznej ceny gruntu i położonych na tym gruncie budynków i lokali. Okoliczność wybudowania przez MSW, zarządcę gruntów, budynków nie może mieć więc wpływu na sposób ustalania opłat za zarząd. Nie znajduje również uzasadnienia zarzut strony odwołującej się, że biegły, dokonując wyceny, nie wyjaśnił wszystkich kwestii istotnych, mających wpływ na wartość gruntu i budynków. Nie można wreszcie podzielić poglądu strony odwołującej się, że opłata roczna z tytułu zarządu powinna zostać ustalona w wysokości 0,3 proc. a nie 3 proc. wartości nieruchomości. Artykuł 40 ust. 2 ustawy o gospodarce gruntami nie może znaleźć zastosowania do budynków usytuowanych na przedmiotowym gruncie. Stanowią one ośrodek wczasowo - wypoczynkowy i jako takie nie mieszczą się w pojęciu niezbędności na cele obronności i bezpieczeństwa państwa, o którym mowa w tym przepisie. Wynika to w sposób jednoznaczny z rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 lipca 1991 r. w sprawie określenia rodzajów gruntów, które uważa się za niezbędne na cele obronności i bezpieczeństwa państwa, w którym tego rodzaju grunty nie zostały wymienione.

W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego Ministerstwo Spraw Wewnętrznych zarzuciło, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem art. 9 ust. 2, art. 42 ust. 1 i art. 43 ust. 1 i 3 ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości. Ministerstwo Spraw Wewnętrznych umownie nabyło część przedmiotowej nieruchomości w 1963 r., a pozostałą część na mocy decyzji w 1980 r. W latach 1980-1989 w ramach posiadanych środków inwestycyjnych przeznaczyło 1080 mln zł na realizację ośrodka wypoczynkowego "Dafne II". Aktualizacja cen na podstawie art. 43 ust. 3 ustawy o gospodarce gruntami dotyczy wyłącznie nieruchomości oddanych w zarząd na podstawie decyzji administracyjnej, w odniesieniu do których zostały - na mocy art. 42 ust. 2 tej ustawy - ustalone odpowiednie opłaty. Tymczasem, na podstawie art. 9 ust. 2 tej samej ustawy, nieruchomości nabyte przez państwowe jednostki organizacyjne w drodze umowy pozostają w ich zarządzie z mocy prawa. Następnie, za budynki i obiekty kubaturowe wzniesione ze środków zarządcy na ich gruntach nie powinno się naliczać opłat za zarząd. Wreszcie, przedmiotowy obiekt, przeznaczony na cele służbowe resortu spraw wewnętrznych, mieści się w kategorii obiektów wyliczonych w par. 1 pkt 1 lit. "f" rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 lipca 1991 r. w sprawie określenia rodzajów gruntów, które uważa się za niezbędne na cele obronności i bezpieczeństwa państwa i nie powinna być od niego pobierana opłata za zarząd.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda w N. wniósł o jej oddalenie. Opłata za zarząd została ustalona zgodnie z par. 23 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 lipca 1991 r. Przewidziane w art. 9 ust. 2 ustawy o gospodarce gruntami nabycie prawa zarządu w wyniku nabycia nieruchomości w drodze umowy nie pozostaje w związku z kwestią aktualizacji opłat za zarząd. Okoliczność ta przesądza jedynie, że jednostki organizacyjne, które w ten sposób nabyły zarząd, nie wnoszą pierwszej opłaty z tego tytułu.

Rozpatrując skargę Naczelny Sąd Administracyjny ustalił, co następuje:

1. Jest w sprawie bezsporne, że część nieruchomości, której dotyczy zaskarżona decyzja Wojewody w N., została nabyta przez Ministerstwo Spraw Wewnętrznych w roku 1963 w drodze umowy kupna. Zgodnie z art. 9 ust. 2 ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, nieruchomości nabyte w drodze umowy przez państwowe jednostki organizacyjne nie posiadające osobowości prawnej pozostają w ich zarządzie. Przedmiotowa część nieruchomości pozostaje więc w zarządzie Ministra Spraw Wewnętrznych ex lege, z mocy powyższego przepisu. Taki jednak sposób uzyskania zarządu nieruchomością nie oznacza, że w odniesieniu do tej kategorii nieruchomości nie znajdują zastosowania postanowienia art. 43 ust. 1 i 3 ustawy o gospodarce gruntami, zezwalający na aktualizację ceny gruntu będącej podstawą do ustalenia opłaty za zarząd. Należy przyjąć, że przepis ten zezwala na taką aktualizację w stosunku do wszystkich nieruchomości stanowiących własność Skarbu Państwa, niezależnie od podstawy, na jakiej - stosownie do postanowień art. 33 ust. 2 ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości - państwowa jednostka organizacyjna nie posiadająca osobowości prawnej uzyskała grunt w zarząd, a więc czy uzyskała go na podstawie decyzji o oddaniu w zarząd wydanej przez kierownika urzędu rejonowego na podstawie umowy o przekazaniu gruntu, zawartej między państwowymi jednostkami organizacyjnymi, czy też umowy, o której mowa w art. 9 ust. 2 ustawy o gospodarce gruntami, z którą to sytuacją mamy do czynienia w sprawie zakończonej zaskarżoną decyzją w odniesieniu do części nieruchomości. W tym więc zakresie skarga Ministra Spraw Wewnętrznych nie jest zasadna.
2. Zaskarżona decyzja i utrzymana nią w mocy decyzja organu I instancji została wydana z naruszeniem postanowień par. 23 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 lipca 1991 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości /Dz.U. nr 72 poz. 311 ze zm./. Zgodnie z tym przepisem, opłatę z tytułu zarządu ustala się z uwzględnieniem łącznej ceny gruntu i położonych na tym gruncie budynków, urządzeń i lokali "w wypadku oddania w zarząd gruntu zabudowanego". Oznacza to, że tylko w wypadku oddania w zarząd gruntu zabudowanego opłatę z tytułu zarządu ustala się z uwzględnieniem łącznej ceny gruntu i położonych na tym gruncie budynków, urządzeń i lokali. Wojewoda w N. nie zaprzeczył twierdzeniu Ministra Spraw Wewnętrznych, że ze środków finansowych zarządcy w latach 1980-1989 został zrealizowany ośrodek wypoczynkowy "Dafne II", którego wartość została uwzględniona w zaskarżonej decyzji przy ustalaniu ceny gruntu. Oznacza to, że w zakresie, w jakim Minister Spraw Wewnętrznych uzyskał zarząd gruntu niezabudowanego i następnie go zabudował, położone na tym gruncie budynki, urządzenia i lokale nie mogą być uwzględniane przy ustalaniu /aktualizacji/ ceny tego gruntu.
3. Postępowanie zakończone zaskarżoną decyzją nie dało wystarczających podstaw do ustalenia, czy opłata roczna z tytułu zarządu powinna zostać ustalona na podstawie art. 40 ust. 3 ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości /tj. w wysokości 3 proc. ceny gruntu/, jak to uczyniły organy obu instancji w swoich decyzjach, czy też na podstawie art. 40 ust. 2 tej ustawy /tj. w wysokości 0,3 proc. ceny gruntu/, jak utrzymuje strona skarżąca. Argumentacja organów administracyjnych opiera się na założeniu, że grunt, na którym położone są przedmiotowe budynki, przeznaczony jest w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego miasta Z. pod usługi rekreacyjne, a same budynki stanowią ośrodki wczasowo-wypoczynkowe, nie są to więc "grunty oddane na cele obronności i bezpieczeństwa Państwa" w rozumieniu art. 40 ust. 2 ustawy o gospodarce. Strona skarżąca powołuje się na utajnioną własną decyzję, na mocy której - jej zdaniem - przedmiotowe obiekty mieszczą się w kategorii "obiekt szkoleniowy", o którym mowa w par. 1 pkt 1 lit. "f" rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 lipca 1991 r. w sprawie określenia rodzajów gruntów, które uważa się za niezbędne na cele obronności i bezpieczeństwa państwa /Dz.U. nr 72 poz. 313 ze zm./, wydanego na podstawie upoważnienia ustawowego z art. 40 ust. 2 ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości.

Wbrew twierdzeniu obu stron, o kwalifikacji określonego gruntu jako gruntu "oddanego na cele obronności i bezpieczeństwa Państwa", o którym mowa w art. 40 ust. 2 ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, nie decyduje ani przeznaczenie danego gruntu w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego ani też określenie jego przeznaczenia w "decyzji" samego zarządcy. Zgodnie z par. 1 pkt 1 cyt. wyżej rozporządzenia Rady Ministrów, "za niezbędne na cele obronności i bezpieczeństwa państwa uważa się grunty zabudowane i nie zabudowane, położone na terenach wykorzystywanych". Oznacza to, że o kwalifikacji takiego gruntu w świetle postanowień art. 40 ust. 2 ust. 3 ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości decyduje ich faktyczne, rzeczywiste wykorzystywanie. Organy administracyjne tego faktu w postępowaniu zakończonym zaskarżoną decyzją nie badały i nie ustaliły.

Mając na uwadze powyższe ustalenia, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 207 par. 1 i par. 2 pkt 1 i 3 w związku z art. 68 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ orzekł jak w sentencji wyroku.